Από το Ντάντσιχ στο Ντονέτσκ, 1939-2014

«Θα πεθάνουμε για το Ντάντσιχ;»

Η φράση αυτή συμβολίζει τη στάση της Δυτικής Ευρώπης απέναντι στον πόλεμο που ξέσπασε πριν από 70 χρόνια. Γαλλία και Βρετανία άναψαν τρεις φορές το πράσινο φως στον γερμανό δικτάτορα. Ούτε το Ανσλους ούτε η κατάκτηση της Σουδητίας ούτε η διάλυση της Τσεχοσλοβακίας δεν επέφεραν σοβαρές επιπτώσεις για τον Χίτλερ. Οταν, την 1η Σεπτεμβρίου του 1939, την επαύριον του γερμανοσοβιετικού συμφώνου, ακούστηκαν στο Ντάντσιχ οι πρώτοι πυροβολισμοί, οι Δυτικοί άναψαν το πράσινο φως στον Χίτλερ για τέταρτη φορά, πιστεύοντας ότι, με τίμημα το τέλος του Ντάντσιχ, θα έσωζαν τη δική τους ζωή. Η επόμενη πρωτεύουσα που κατακτήθηκε ήταν το Παρίσι, κατόπιν οι βόμβες έπεσαν στο Λονδίνο. Μόνον τότε άρχισαν να φωνάζουν: «Στοπ» και «Ποτέ ξανά».

Αυτή η εγωιστική και κοντόφθαλμη πολιτική των Ευρωπαίων απέναντι στον επιτιθέμενο δεν μπορεί να επαναληφθεί. Οι τελευταίες εξελίξεις στον κόσμο όμως θυμίζουν το 1939. Η Ρωσία, κράτος επιθετικό, κατέλαβε τμήμα των εδαφών της γειτονικής της Ουκρανίας: την Κριμαία. Ο στρατός και οι ειδικές υπηρεσίες του προέδρου Πούτιν, επεμβαίνοντας ινκόγκνιτο, επιχειρούν στην Ανατολική Ουκρανία, στηρίζοντας σχηματισμούς που τρομοκρατούν τον πληθυσμό και τον απειλούν με εισβολή.

Υπάρχει ωστόσο μια καινοτομία σε σύγκριση με το 1939: ενόσω οι δυτικοί του εταίροι πίστευαν ακόμα στο «ανθρώπινο πρόσωπό» του, ο επιτιθέμενος κατάφερε να προσελκύσει πολιτικούς και επιχειρηματίες. Το λόμπι που σχηματίστηκε επηρεάζει την πολιτική πολλών χωρών. Η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως μια νέα όστπολιτικ. Ο γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ βρίσκεται αντιμέτωπος με τον πειρασμό να κάνει ένα βήμα πολύ πιο σοβαρό από την παθητικότητα της Γαλλίας το 1939. Τις επόμενες εβδομάδες, η Γαλλία ετοιμάζεται να γίνει το μοναδικό ευρωπαϊκό κράτος που βοηθά τον επιτιθέμενο, παραδίδοντας στον Πούτιν δύο αποβατικά ελικοπτεροφόρα Μιστράλ. Αν ο Ολάντ δεν αλλάξει γνώμη, οι πολίτες της Ευρώπης πρέπει να τον πείσουν μποϊκοτάροντας τα γαλλικά προϊόντα. Η Γερμανία, από την πλευρά της, οφείλει να βάλει φρένο στην ενεργειακή και οικονομική εξάρτησή της από τη Ρωσία. Ολοι οι Ευρωπαίοι και κάθε χώρα ξεχωριστά πρέπει να στηρίξουν την απειλούμενη Ουκρανία.

Κανείς δεν γνωρίζει ποιος θα κυβερνάει τη Ρωσία σε τρία χρόνια. Δεν ξέρουμε τι θα συμβεί στην ελίτ που κατέχει σήμερα την εξουσία και ευθύνεται για αυτή την καιροσκοπική, αντίθετη προς τα συμφέροντα του λαού της, πολιτική. Γνωρίζουμε όμως το εξής: όποιος συνεχίζει σήμερα το business as usual, διακινδυνεύει τον θάνατο χιλιάδων Ουκρανών και Ρώσων, την έξοδο εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων καθώς και νέες επιθέσεις του πουτινικού ιμπεριαλισμού εναντίον νεαρών κρατών. Χθες το Ντάντσιχ, σήμερα το Ντονέτσκ, δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ότι η Ευρώπη θα ζήσει τα επόμενα χρόνια με μια ανοιχτή πληγή να αιμορραγεί.

Την έκκληση υπογράφει πολυπληθής ομάδα πολωνών διανοουμένων, ανάμεσά τους ο κινηματογραφιστής Αντρέι Βάιντα και ο ιστορικός, πρώην υπουργός Εξωτερικών, Βλαντισλάβ Μπαρτοσέφσκι