Αντώνης Βαρδής: Η Ελλάδα όλη, μέσα από την κιθάρα του

Με έναν παράξενο τρόπο, η μεταπολιτευτική ιστορία του ελληνικού μας τραγουδιού καθρεφτίζεται στην περίπτωση του συνθέτη, κιθαρίστα και τραγουδιστή Αντώνη Βαρδή. Με όλες τις χρυσές και θαυμαστές πλευρές της και με όλες τις αντινομίες της. Και από τα πρώτα νεανικά συγκροτήματα στα οποία εκείνος συμμετείχε, στα μέσα του ’60, μέχρι τη συνεργασία του με τα πιο σύγχρονα λαϊκοπόπ ονόματα της Παραλίας και των κέντρων.

Γιατί ήταν αυτό το ορεξάτο παιδί που ξεκίνησε πριν από 40 χρόνια από το Μοσχάτο να γρατσουνίζει την κιθάρα – όταν του έμενε χρόνος από τις δεκάδες δουλειές που άλλαζε για να αντιμετωπίσει τη φτώχεια – για να φτάσει μέχρι πρότινος να γίνει ένας από τους πιο περιζήτητους συνθέτες του εμπορικού μας τραγουδιού με δεκάδες συνεργασίες και με μια ευκολία στο σουξέ που λίγοι είχαν (ο Χρήστος Νικολόπουλος είναι μια τέτοια περίπτωση).

Και ο Αντώνης Βαρδής, που έφυγε χθες στα 66 του χρόνια (γεννημένος το 1948) ύστερα από παλικαρίσια μάχη με τον καρκίνο – που του είχε πρωτοδιαγνωστεί πριν από 23 χρόνια και παρά το γεγονός πως τον «πέθαναν» πρόωρα μερικές ιστοσελίδες πρόσφατα -, ήταν ένας καλλιτέχνης με πολλά συνθετικά «πρόσωπα» και με κοινό παρονομαστή στην κάθε φορά κατάθεσή του το ταλέντο του, τη δεξιοτεχνία του, το πάθος του για τις νότες.

Μπλεγμένος από νωρίς με τον κόσμο της μουσικής, συμμετείχε στο συγκρότημα Βίκινγκς το μακρινό 1965, τότε που το κύμα του ροκ εν ρολ έσκαγε και στα μέρη μας, και με μια κιθάρα που είχε φέρει από μπάρκο στο Μπρίντιζι – για ένα φεγγάρι δούλεψε και ως ναυτικός – σκάρωσε το «Κατρίν», επιτυχία της εποχής. Νωρίτερα ή σχεδόν τότε το σεμνό παιδί από το Μοσχάτο είχε την τύχη να ανέβει για λίγο στο πάλκο του Φαληρικόν, πίσω από θηρία του λαϊκού τραγουδιού, όπως ο Γιάννης Παπαϊωάννου και η Ρένα Ντάλια, και λίγο μετά πλάι στον μέγα Μανώλη Χιώτη στη Γωνιά της Αθήνας. Και ήταν ο Δήμος Μούτσης λίγο αργότερα που ζητούσε έναν κιθαρίστα για ένα σχήμα σε μπουάτ της Πλάκας με τον Μητσιά και τη Γαλάνη.

Στις μπουάτ. Και ήταν ο πάμφτωχος τότε Βαρδής αυτός που κάλυψε τη θέση ζώντας και την ατμόσφαιρα αυτών των παρεΐστικων και μυσταγωγικών χώρων. Τότε άρχισε να σκαρώνει μελωδίες και ύστερα από παρότρυνση του μπουζουξή Λάκη Καρνέζη πύκνωσε τις προσπάθειές του μέχρι το κομμάτι «Πόσο πολύ σ’ αγάπησα» που ερμήνευσε ο Γιώργος Νταλάρας σε έναν διαγωνισμό τραγουδιού. Η συνέχεια βρίσκει δειλά δειλά τον συνθέτη να δίνει κομμάτια του σε Λιζέτα Νικολάου, Αννα Βίσση (με «ύψιλον» ακόμη) και στον Χαράλαμπο Γαργανουράκη, μέχρι τον πρώτο του προσωπικό δίσκο «Οραματίζομαι» που δεν είχε και μεγάλη επιτυχία το 1976. Ο Βαρδής επέμεινε, έδωσε κι άλλα κομμάτια στον Πουλόπουλο, τον Νταλάρα, τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου («Φεύγουν καράβια στον γιαλό») και το 1980 «χτυπάει» με μια μεγάλη επιτυχία: Ο δίσκος «Ξημερώνει» της Αλεξίου εκτός του ομότιτλου σουξέ έχει και το «Φεύγω» αλλά και το «Μ’ άφησες σαν πόλη».  

Ο Βαρδής από ‘κεί και πέρα και μέχρι τέλους μεταπηδά με ευκολία και σεμνότητα σε όλα τα ρεύματα του νεότερου ελληνικού τραγουδιού συνεργαζόμενος με εκατοντάδες ερμηνευτές και στιχουργούς (από τον Μάνο Ελευθερίου και τον Κώστα Τριπολίτη μέχρι τον Σαράντη Αλιβιζάτο και τον Βασίλη Γιαννόπουλο). Γράφει μπαλάντες. Λαϊκά. Ποπ. Εντεχνα. Αλλά και με μπόλικη απενοχοποίηση και πιο τρέχοντα σουξέ για τα νεότερα παιδιά της νύχτας. Γιατί ήθελε ένα κάποιο ταλέντο να έχεις υπογράψει τραγούδι όπως το «Τη βαρέθηκε η ψυχή μου» που ερμήνευσε ο Μανώλης Αγγελόπουλος, να έχεις γράψει έντεχνο όπως το ελεγειακό «Σχήμα λόγου» («Συγκάτοικοι είμαστε όλοι στην τρέλα»), να έχεις υπογράψει το «Στην Ελλάς του 2000» που συνερμήνευσε ο Καζαντζίδης (απωθημένο ζωής για τον Βαρδή), την «Τηλεκάρτα» («Οικογενειακή υπόθεση»), τραγούδια με τον Νίκο Βέρτη, τον Γιάννη Πλούταρχο, τον Αντώνη Ρέμο («Ετσι ξαφνικά»), τον Πασχάλη Τερζή, τη Νατάσα Θεοδωρίδου και βέβαια την παλιότερη φρουρά των Μανώλη Μητσιά, Γιάννη Πάριου, Πίτσας Παπαδοπούλου («Μη μιλάς, δεν είναι απαραίτητο»), Χαρούλας Αλεξίου.

ΤΟ ΠΑΘΟΣ. Με περίπου 700 δικογραφημένα κομμάτια, με παρουσία ως μουσικός (κοιμόταν με την ακουστική του κιθάρα) σε εκατοντάδες δίσκους, με πολλά κομμάτια να έχει ερμηνεύσει ο ίδιος («Σε αγάπησα στον μέγιστο βαθμό» κ.α.) ο Αντώνης Βαρδής που έφυγε χθες έγραψε τη δική του σελίδα στο νεότερο τραγούδι. Πληθωρικός. Παθιασμένος. Και μέσα στην κάθε φορά εποχή.  

Το τελευταίο αντίο
Σε στενό οικογενειακό κύκλο θα πραγματοποιηθεί σήμερα στις 11 το πρωί η κηδεία του μουσικοσυνθέτη, στο Κοιμητήριο της Παιανίας. Τα συλλυπητήριά του στην οικογένεια εξέφρασε χθες ο υπουργός Πολιτισμού Κώστας Τασούλας, σημειώνοντας: «Ο Αντώνης Βαρδής είχε ρίζες γερές γνωρίζοντας από πολύ νέος φυσιογνωμίες του λαϊκού μας τραγουδιού, αλλά είχε και δικά του φτερά που του χάρισαν πολύ μεγάλες επιτυχίες».