Νόμος είναι το στιλό του Ομπάμα

Εχοντας ένα Κογκρέσο όπου οι Ρεπουμπλικανοί – που έχουν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων – του έχουν δέσει τα χέρια και καθώς απομένουν λιγότερα από τρία χρόνια για να ολοκληρωθεί η δεύτερη θητεία του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα δοκιμάζει έναν νέο τρόπο διακυβέρνησης. Η δυνατότητα έγκρισης νομοσχεδίων, όπως ήταν η μεταρρύθμιση στην υγειονομική περίθαλψη το 2010, είναι μηδαμινή. Η εναλλακτική λύση για τον Ομπάμα είναι τα προεδρικά διατάγματα και άλλες παρόμοιες πράξεις με νομική αξία, που του επιτρέπουν να παρακάμπτει τους εχθρικούς Ρεπουμπλικανούς. Η Γερουσία μπορεί να παραμένει στα χέρια των Δημοκρατικών, εκεί όμως οι αντίπαλοί του χρησιμοποιούν το χαρτί της κωλυσιεργίας.
Βέβαια η χρήση μονομερών μέτρων σε μια δημοκρατία που βασίζεται στην εξισορρόπηση των εξουσιών είναι αμφιλεγόμενη, δεν είναι όμως καινοφανής. Ολοι οι πρόεδροι των ΗΠΑ έχουν βρει τρόπους για να κυβερνούν όταν διαπίστωσαν ότι δεν μπορούν να υπολογίζουν στην υποστήριξη του Κογκρέσου. Και κάθε φορά, το κόμμα που βρίσκεται στην αντιπολίτευση καταγγέλλει παραβίαση του συστήματος ελέγχου της διακυβέρνησης και απαράδεκτη ενίσχυση της εξουσίας του προέδρου.

«Η ιδέα ότι ο πρόεδρος υπερασπίζει την εκτελεστική εξουσία και προωθεί την πολιτική του όταν δεν έχει τη συνεργασία του Κογκρέσου φθάνει πίσω, έως την εποχή του Γεώργιου Ουάσιγκτον» παρατηρεί ο πολιτικός επιστήμονας Γκέρχαρντ Πίτερς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Σάντα Μπάρμπαρα στην Καλιφόρνια.

Τους τελευταίους μήνες ο Ομπάμα χρησιμοποιεί αυτό το εργαλείο για να προωθήσει τη νομοθετική του ατζέντα. «Εχω ένα στιλό και ένα τηλέφωνο» δήλωσε τον Ιανουάριο, αναφερόμενος στην υπογραφή διαταγμάτων για να ενθαρρύνει τους ακτιβιστές και τους πολίτες να τον βοηθήσουν να κυβερνήσει στο υπόλοιπο της θητείας του. Ο πρόεδρος έχει επικαλεστεί την εκτελεστική του εξουσία σε αποφάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και για να αναγκάσει τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας να μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

ΑΥΞΗΣΕΙΣ. Επίσης χρησιμοποίησε τη «δύναμη του στιλό» για να αυξήσει τον κατώτατο μισθό στις επιχειρήσεις που έχουν συμβόλαια με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Αυτή την εβδομάδα, έπειτα από την απόρριψη από τη Βουλή των Αντιπροσώπων του φιλόδοξου μεταναστευτικού νομοσχεδίου του, ανακοίνωσε μέτρα για τον καθορισμό ενός συστήματος που άφηνε 11 εκατ. παράνομους μετανάστες σε νομικό κενό. Τα προεδρικά διατάγματα είναι πιο εύθραυστα από ένα νόμο που έχει εγκριθεί από το Κογκρέσο, καθώς ο επόμενος πρόεδρος μπορεί να τα καταργήσει. Σπανίως άλλωστε έχουν χρησιμοποιηθεί για την προώθηση μεταρρυθμίσεων.

Το Ανώτατο Δικαστήριο, ο τρίτος πυλώνας ελέγχου του συστήματος μετά τον Λευκό Οίκο και το Καπιτώλιο, παρενέβη την περασμένη εβδομάδα στη συζήτηση για τα όρια της προεδρικής εξουσίας. Δεν το έκανε με την ευκαιρία των προεδρικών διαταγμάτων, αλλά για ένα άλλο εργαλείο που χρησιμοποιεί ο πρόεδρος για να επιβάλει την εξουσία του: τη δυνατότητα να διορίζει – κάτι που συνήθως απαιτεί την έγκριση της Γερουσίας – όταν αυτό το νομοθετικό σώμα βρίσκεται σε διακοπές.
Με πλήρη ομοφωνία το Δικαστήριο αποφάσισε ότι ο Ομπάμα υπερέβη τις εξουσίες του το 2012, όταν διόρισε στελέχη στο Εθνικό Συμβούλιο Εργασιακών Σχέσεων εκμεταλλευόμενος μια σύντομη διακοπή της Γερουσίας. Για τους Ρεπουμπλικανούς, η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου αποτελεί περαιτέρω απόδειξη των υπερβολικών εξουσιών του Ομπάμα. Ο πρόεδρος της Βουλής Τζον Μπέινερ απειλεί να τον παραπέμψει στο δικαστήριο για κατάχρηση εξουσίας.

33 και λίγα είναι!
Ο Ομπάμα υπογράφει κατά μέσο όρο 33 προεδρικά διατάγματα ετησίως. Πρέπει κάποιος να ανατρέξει στο 1889 και στον Γκρόβερ Κλίβελαντ  για να βρεθεί άλλος πρόεδρος που να έχει υπογράψει τόσο λίγα