Η «Ελένη» ήταν έκπλήξη για τις Κασσάνδρες

Τόσο γέλιο σε παράσταση αρχαίας τραγωδίας ελάχιστες στιγμές έχει ζήσει το κοινό του θεάτρου της Αρχαίας Επιδαύρου. Και η «Ελένη» του Ευριπίδη με την οποία σήκωσαν αυλαία οι φετινές παραστάσεις στο θέατρο του Πολυκλείτου, σε σκηνοθεσία του μόλις 26 ετών Δημήτρη Καραντζά, το προσέφερε άφθονο.
Κι αν οι κωμικές στιγμές ήταν πολλές και σε κάποιους θεατές όλο αυτό φάνταζε αλλόκοτο – ίσως επειδή δεν γνώριζαν ότι η «Ελένη» δεν είναι τραγωδία με την κλασική έννοια του όρου, αλλά περιέχει πολλά κωμικά στοιχεία -, δεν ήταν η μοναδική έκπληξη που περίμενε όσους αποφάσισαν να ταξιδέψουν ώς την Επίδαυρο για την πρώτη παράσταση της σεζόν, η οποία δόθηκε μόνο το Σάββατο και όχι Παρασκευή και Σάββατο ως είθισται, λόγω κυρίως των περικοπών του Ελληνικού Φεστιβάλ στο πλαίσιο της κρίσης.

Η ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ. Μεγαλύτερη έκπληξη για πολλούς ήταν η αθρόα προσέλευση θεατών που ανέτρεψε τα προγνωστικά, σύμφωνα με τα οποία δεν θα ξεπερνούσαν κατά πολύ τους 2.500, δεδομένου ότι η προπώληση, σύμφωνα με τα στοιχεία του Φεστιβάλ, είχε κυμανθεί περί τα 2.000 εισιτήρια. Οι Κασσάνδρες μάλιστα δεν παρέλειψαν να τονίσουν ότι το νεαρό της ηλικίας του σκηνοθέτη – ο Δημήτρης Καραντζάς είναι ο νεαρότερος που έχει παρουσιάσει τη δουλειά του στην Επίδαυρο – όπως και το ότι στον θίασο δεν περιλαμβάνονταν ονόματα – κράχτες δεν θα συνηγορούσαν υπέρ της εμπορικής επιτυχίας της παράστασης. Τελικά όμως, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία του ταμείου, στα εδώλια κάθησαν περί τα 4.500 άτομα.
Η πρώτη ανατροπή όμως γινόταν ήδη από τη διασταύρωση του Λυγουριού, όπου είχε σχηματιστεί ουρά αυτοκινήτων από τις 20.30 και μετά. Συνεχιζόταν στους χώρους στάθμευσης που είχαν γεμίσει από νωρίς έως και σε μεγάλη απόσταση από την είσοδο του θεάτρου, αλλά και στις μεγάλες ουρές στα εκδοτήρια, όπου κόσμος περίμενε για να εκδώσει εισιτήρια και όχι για να παραλάβει προπληρωμένα.

ΕΝΝΙΑ ΜΑΥΡΑ ΗΧΕΙΑ. Πριν σβήσουν τα φώτα και δοθεί το σύνθημα για την έναρξη της παράστασης, οι ηθοποιοί είχαν ήδη πάρει τη θέση τους στη γυμνή από σκηνικά ορχήστρα και μοναδική παρέμβαση ήταν εννέα μαύρα ηχεία με ροδάκια, τα οποία εν συνεχεία μετατρέπονταν σε βαλίτσες ή καθίσματα, ανάλογα με τις ανάγκες της σκηνοθεσίας. Ντυμένοι σε πολύ απαλούς χρωματισμούς – λευκό, απαλό ροζ, εκρού και μπεζ – κάθονταν ή περιφέρονταν – μια εκ της ομάδας μάλιστα φορώντας ένα στεφάνι στην πλάτη.
Λίγο μετά τις 21.15 και ύστερα από ένα τρίλεπτο βουβό ποδοβολητό των υποκριτών στην ορχήστρα, ικανό να προκαλέσει αρκετή αμηχανία στο κοίλο, τα πρώτα λόγια βγήκαν από τα χείλη τους. Οι ρόλοι κάθε άλλο παρά διακριτοί ήταν. Οσα είχε να πει η Ελένη λέγονταν εν χορώ από όλη την ομάδα και καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης κανείς δεν κρατούσε έναν ρόλο, αλλά ως σκυτάλη τον περνούσε ο ένας στον άλλο, ενώ μεγάλα κομμάτια της γοητευτικής μετάφρασης του Δημήτρη Δημητριάδη ερμηνεύονταν από όλους μαζί.
Η τραγωδία δεν άργησε να μετατραπεί σε ένα ειρωνικό σχόλιο για όσα έχουμε δει κατά καιρούς στην ορχήστρα του θεάτρου. Χωρίς ενοχές ο Δημήτρης Καραντζάς επέλεξε να κλείσει το μάτι στα κιτσάτα κοστούμια του παρελθόντος βάζοντας ένα φανταχτερό πουκάμισο στον αιγύπτιο βασιλιά Θεοκλύμενο. Στις υπερβολικές και στυλιζαρισμένες κινήσεις πρωταγωνιστών από άλλες δεκαετίες, στήνοντας με κωμικό και άβολο τρόπο πότε την Ελένη ικέτιδα και πότε την μάντισσα Θεονόη. Αλλά και στην εισαγωγή νεωτερισμών, εν είδει επικαιροποίησης μέσω της σκηνοθεσίας των αρχαίων κειμένων, βάζοντας τον Θεοκλύμενο να πανηγυρίζει, κάνοντας και με τα δυο χέρια το σήμα της νίκης, όταν η Ελένη δέχεται τελικά να τον παντρευτεί. Και παρ’ όλο που τόνισε όλες τις υπερβολές του κειμένου του Ευριπίδη προκαλώντας, όπως είπαμε, αβίαστα το γέλιο του κοινού, δεν έλειψε και η ισορροπία του τραγικού στοιχείου όπου χρειαζόταν. Μετά το μελαγχολικό σκηνοθετικά φινάλε με τους αέναους κύκλους γύρω από την ορχήστρα και τον κουρνιαχτό σκόνης που σήκωσαν οι Χαρά Ιωάννου, Ιωάννα Κολιοπούλου, Αντώνης Πριμηκύρης, Δημήτρης Σαμόλης, Γιάννης Κλίνης, Αρης Μπαλής, Θύμιος Κούκιος, Ελίνα Ρίζου και Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, το χειροκρότημα – ανάμεσά τους όρθιος και ο διάσημος χορογράφος Γίρζι Κίλιαν ο οποίος, αφού παρουσίασε την παράστασή του «East Shadow» στους χώρους της Πειραιώς 260, παρέμεινε για διακοπές στην Ελλάδα – συνοδεύτηκε και από σποραδικά «μπράβο» για τη «φρέσκια» πρόταση, χωρίς να λείπουν βεβαίως και οι λιγοστές – είναι αλήθεια – αντιρρήσεις από όσους περίμεναν να δουν μια πιο κλασική εκδοχή του έργου.