Εκπαιδεύοντας τον Γκίκα

Προχθές το μεσημέρι ο Γκίκας Χαρδούβελης μπήκε από την πλαϊνή είσοδο στο Μέγαρο Μαξίμου για μια σύσκεψη εργασίας, ενόψει του Eurogroup της Δευτέρας. Αποχώρησε εξίσου αθόρυβα δύο ώρες αργότερα, με αρκετές σημειώσεις για πρόσωπα και καταστάσεις στη συγκεκριμένη ευρωομάδα. Στη σύσκεψη καταγράφηκαν τα προαπαιτούμενα που έκλεισαν και εκείνα που εξακολουθούν να παραμένουν σε εκκρεμότητα, εξετάστηκαν εκ νέου τα χρονοδιαγράμματα, ενώ υπήρξαν και παρατηρήσεις που εντάσσονται στα μαθήματα ταχύρρυθμης εκπαίδευσης του νέου υπουργού Οικονομικών.

Οσοι ενημερώθηκαν για τη σύσκεψη αντιλαμβάνονται ότι η γραμμή άμυνας – εν ολίγοις, τα όρια μέσα στο οποία θα κινηθεί ο υπουργός στο Eurogroup – καθορίζεται από το Μαξίμου. Για τις ίδιες πηγές είναι μια κίνηση εύλογη από την πλευρά του πρωθυπουργικού γραφείου, που προστατεύει τον Χαρδούβελη. Αλλά και μια ένδειξη ότι ο υπουργός βρίσκεται ακόμη σε στάδιο προσαρμογής και τεστάρεται.

Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ. Κατανοητή είναι και η σύγκριση με τον προκάτοχό του, έστω και αν αναγνωρίζεται ότι η μετεξέλιξη ενός ακαδημαϊκού σε κεντρικό πολιτικό πρόσωπο, πολύ περισσότερο με υπουργικά καθήκοντα, θέλει τον χρόνο της. Ο Γιάννης Στουρνάρας μπαινόβγαινε φουριόζος στο Μαξίμου από την κεντρική είσοδο, ενώ αποχωρώντας – ενίοτε τον ξεπροβόδιζε και ο Σαμαράς – φρόντιζε σχεδόν πάντα να δίνει το στίγμα του με δημόσιες δηλώσεις δίπλα στις νεραντζιές της Ηρώδου του Αττικού.

Αντιθέτως, ο Χαρδούβελης ακολουθεί, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, μια διαφορετική επικοινωνιακή τακτική, στα όρια της αφωνίας – για την οποία ήδη καταγράφονται οι πρώτες μουρμούρες στους κυβερνητικούς διαδρόμους. Σχεδόν έναν μήνα μετά την ανάληψη του υπουργείου, ο προγραμματισμός του παραμένει ασαφής. Η πρώτη παρέμβασή του για το σχέδιο φοροελαφρύνσεων κρίθηκε μάλλον άτσαλη και χρειάστηκαν επειγόντως διευκρινίσεις, με τις οποίες μετατέθηκε ο ορίζοντας των αλλαγών για την περίοδο μετά την κρίση. Οι πληροφορίες ότι για την αναδίπλωση υπήρξαν πρωθυπουργικές συστάσεις από τις Βρυξέλλες, καθώς την ίδια στιγμή ο Αντώνης Σαμαράς βρισκόταν στη Σύνοδο Κορυφής, δεν διαψεύδονται.

Γενικότερα, πάντως, η αυτοσυγκράτηση του Χαρδούβελη και ο σχεδιασμός μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας δεν ενοχλεί ιδιαίτερα το Μέγαρο Μαξίμου. Στα αφτιά του Σαμαρά δεν ηχούσε πάντοτε μελωδικά το κελάηδημα της «γαλιάντρας», όποτε έβλεπε στη 42άρα πλάσμα οθόνη του πρωθυπουργικού γραφείου τον Γιάννη Στουρνάρα να κάνει δηλώσεις. Αλλά, ταυτόχρονα, δεν θέλει ο υπουργός Οικονομικών να φαίνεται ότι παραμένει στα μετόπισθεν.

Τις προηγούμενες ημέρες σχεδόν όλοι στην κυβέρνηση ανέμεναν από τον Χαρδούβελη να παρουσιάσει το πλάνο υπέρβασης της εμπλοκής που προκαλούν, σε δημοσιονομικό και πολιτικό επίπεδο, οι δικαστικές αποφάσεις για τις μισθολογικές αυξήσεις στους δικαστικούς και τους ενστόλους. Το ζήτημα, ωστόσο, διαχειρίστηκε ο αναπληρωτής υπουργός Χρήστος Σταϊκούρας, ο οποίος είχε προβάλει λίγες ημέρες νωρίτερα και την ανάγκη για μείωση των συντελεστών φορολόγησης στο πετρέλαιο θέρμανσης, ενόψει του νέου κύκλου διαπραγματεύσεων με την τρόικα. Είναι δύο στοιχεία της μικροοικονομικής ατζέντας: περιέργως, πρόκειται για την ατζέντα για την οποία επελέγη ο Χαρδούβελης για την καρέκλα της οδού Νίκης.

Η ΔΙΚΑΙΩΣΗ.  Στο Μαξίμου θεωρούν ότι η επιλογή, προ διετίας, του Γιάννη Στουρνάρα δικαιώθηκε απολύτως – εξού και οι παιάνες που συνόδευσαν τη μετακόμισή του στην Τράπεζα της Ελλάδος. Ο πρώην υπουργός άλλαζε ταχύτατα και με άνεση τα κοστούμια του τεχνοκράτη και του πολιτικού, ενώ αποδείχθηκε ισχυρό όπλο στην προσπάθεια ανάκτησης της ελληνικής αξιοπιστίας. Το πρότυπο Στουρνάρα είναι προφανές ότι έπαιξε τον ρόλο του για την επιλογή του Γκίκα Χαρδούβελη, αλλά η ατζέντα είναι πλέον διαφορετική: υψηλόβαθμες πηγές επισημαίνουν ότι το καλοκαίρι του 2012 το οικονομικό επιτελείο έτρεχε να εκπληρώσει 79 προαπαιτούμενα σε ένα δύσβατο τοπίο και με τη χώρα στον τοίχο, ενώ σήμερα οι εκκρεμότητες περιορίζονται σε 12 προαπαιτούμενα – και μάλιστα δρομολογημένα. Ακριβέστερα, έχουν ήδη κλείσει τα έξι προαπαιτούμενα του Ιουνίου και απομένουν άλλα έξι για τον Ιούλιο.

Το μήνυμα είναι ότι ο Χαρδούβελης παρέλαβε μια «στρωμένη κατάσταση» που επιτρέπει στο οικονομικό επιτελείο να στραφεί στη μικροοικονομία και να μην εξαντληθεί σε μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς. Ο νέος υπουργός διαχειρίζεται προϋπολογισμό με πρωτογενές πλεόνασμα, δεν λειτουργεί υπό την πίεση της επόμενης δόσης, ενώ η έξοδος στις αγορές έχει πραγματοποιηθεί. Η επόμενη έξοδος, που πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί εντός του Ιουλίου, φαντάζει πλέον ευκολότερο βήμα.

Συνομιλητές του υπουργού λένε ότι ο ίδιος δεν φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως «αντίγραφο του Στουρνάρα». Αλλά είναι σαφές πως ούτε το Μαξίμου επιθυμεί μια κλωνοποιημένη κατάσταση. Το στοίχημα για τον νέο υπουργό, που αποτελεί ουσιαστικά και στοίχημα του Σαμαρά, είναι «ο υπουργός Χαρδούβελης να αντικαταστήσει γρήγορα τον ακαδημαϊκό Χαρδούβελη» – εν ολίγοις, να επιδείξει ευελιξία, πολιτικά αντανακλαστικά και να αναλάβει πρωτοβουλίες. Ο προβληματισμός που υποκρύπτεται είναι εάν ο ρόλος του συμβούλου πρωθυπουργών (Σημίτης, Παπαδήμος) και τραπεζιτών θα ξεπεραστεί εγκαίρως από τον υπουργό. Και είναι προφανές ότι η κυβέρνηση πιέζεται πλέον και από τον χρόνο. Κατά τα λοιπά, για τον προγραμματισμό, την επιμονή στη λεπτομέρεια, την κατάρτιση και την εργατικότητα του νέου υπουργού, τα κολακευτικά σχόλια στο Μαξίμου περισσεύουν.

Ο Σεπτέμβριος θεωρείται κρίσιμος μήνας για μια πρώτη πολιτική αξιολόγηση του Γκίκα Χαρδούβελη. Μέχρι τότε θα βρεθεί δύο φορές στο τραπέζι με τους ελεγκτές της τρόικας και θα έχει καταγραφεί η διαπραγματευτική του δυναμική, ενώ θα έχει δώσει και τις πρώτες μάχες του στη Βουλή – στοιχείο που δεν βάζουν σε δεύτερη μοίρα από το κυβερνητικό επιτελείο, στο σκηνικό που διαμορφώθηκε μετά τις ευρωεκλογές. Απέναντι στους δανειστές καθοριστικό θεωρείται το μπρα ντε φερ του φθινοπώρου – την επόμενη εβδομάδα το πρόγραμμα μάλλον θα περιοριστεί σε συναντήσεις γνωριμίας με τους εκπροσώπους της τρόικας, ιδίως τον Ντέκλαν Κοστέλο που αντικαθιστά τον Ματίας Μορς ως εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο πάντως οι περισσότεροι ποντάρουν σε μια ταχεία προσαρμογή του Χαρδούβελη στα υπουργικά καθήκοντα, καθώς διαβλέπουν ήδη μια προσπάθεια από την πλευρά του να ορίσει τον δικό του χώρο κινήσεων ως επικεφαλής του οικονομικού επιτελείου. Η επιλογή του καθηγητή Οικονομικών Χριστόδουλου Στεφανάδη ως επικεφαλής στο ΣΟΕ, αντί του Μανώλη Μαματζάκη που είχε προκρίνει το Μαξίμου, αντιμετωπίζεται ως κίνηση με πολιτικό μήνυμα, ενώ τον πρώτο λόγο φέρεται ότι διεκδίκησε και με την τοποθέτηση της Κατερίνας Σαββαΐδου στη Γενική Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων, στη θέση του Χάρη Θεοχάρη. Ο ρόλος του Μαξίμου στην επιλογή Σαββαΐδου παραμένει αδιευκρίνιστος, αλλά από το πρωθυπουργικό επιτελείο φροντίζουν να επισημαίνουν ότι αίτηση για τη ίδια θέση είχε υποβάλει και ο Μιχάλης Πεγκλής – συνεπώς εάν το Μαξίμου επιδίωκε να προωθήσει κάποιον θα προτιμούσε τον πρωθυπουργικό σύμβουλο και δεξί χέρι του Σταύρου Παπασταύρου.