Αμερικανικό υπερόπλο κατά της φοροδιαφυγής

Οι ΗΠΑ διαθέτουν από σήμερα ένα πρωτοφανές νομοθετικό οπλοστάσιο κατά της φοροδιαφυγής που θα τους επιτρέψει να παρακάμπτουν το τραπεζικό απόρρητο στα μεγάλα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά κέντρα, όπως είναι η Ελβετία και το Λουξεμβούργο.

«Είναι ο σεισμός που θα γκρεμίσει όλα τα φράγματα» δηλώνει ο Πασκάλ Σεντ-Αμάν, αρμόδιος του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση των φορολογικών παραδείσων. Ο «σεισμός» αυτός συνοψίζεται στα αρχικά FATCA (Foreign Account Tax Compliance Act) ή Νόμος για τη Φορολογική Συμμόρφωση Ξένων Λογαριασμών. Ενας νόμος που συνιστά απάντηση σε μια σειρά σκανδάλων στα οποία εμπλέκονται ελβετικές τράπεζες (UBS, Credit Suisse κ.λπ.) και οι πλούσιοι αμερικανοί πελάτες τους.

Σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία, δεκάδες χιλιάδες ξένες τράπεζες οφείλουν να παρέχουν στις ΗΠΑ λεπτομερή στοιχεία για τις καταθέσεις αμερικανών πελατών τους όταν αυτές ξεπερνούν τις 50.000 δολάρια. Σε περίπτωση που δεν συμμορφώνονται, οι τράπεζες θα αντιμετωπίζουν μια ποινή-καρμανιόλα: φόρο ύψους 30% στα ακαθάριστα έσοδά τους από δραστηριότητες στις ΗΠΑ. Πρόκειται για «πυρηνικό όπλο», όπως δηλώνει ο Πασκάλ Σεντ-Αμάν.

Ο Ρόμπερτ Στακ, αμερικανός υφυπουργός Οικονομικών αρμόδιος για τις Διεθνείς Φορολογικές Υποθέσεις, επισημαίνει ότι η διεθνής στήριξη για τον νόμο FATCA είναι πολύ υψηλή. Περίπου 77.000 τράπεζες σε όλο τον κόσμο συμφώνησαν να συμμορφωθούν με τον νέο αμερικανικό νόμο και 70 χώρες δεσμεύτηκαν να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ για την τήρησή του. Στις χώρες αυτές συγκαταλέγονται όχι μόνο οι μεγάλες δυτικές δυνάμεις, όπως η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία, αλλά και τα χρηματοπιστωτικά κέντρα που είναι γνωστά για την αδιαφάνεια των συναλλαγών τους, όπως η Ελβετία, το Λουξεμβούργο, οι Νήσοι Καϊμάν και η Σιγκαπούρη.

Η κυβέρνηση Ομπάμα επωφελήθηκε από την εκστρατεία κατά των φορολογικών παραδείσων που ξεκίνησε το 2009, στο ζενίθ της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Οι βιομηχανικές χώρες και οι αναδυόμενες οικονομίες του G20 δεσμεύτηκαν έκτοτε να γενικεύσουν την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών που προβλέπει ο νόμος FATCA.

Η Ουάσιγκτον όμως βρέθηκε αντιμέτωπη με την εχθρική αντιμετώπιση του τραπεζικού κλάδου, εξαιτίας του υψηλού κόστους και της πολυπλοκότητας του νόμου. Οπως δήλωσε ο Payson Peabody της οργάνωσης Sifma, που εκπροσωπεί μεγάλα ονόματα της Γουόλ Στριτ, ο νόμος FATCA είναι απίστευτα περίπλοκος και το κόστος του ξεπερνά τα οφέλη. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα επωμίζονται πλέον το βάρος για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, καθώς θα πρέπει να εντοπίζουν τους πελάτες που εμπίπτουν στον νέο νόμο.

Οι ελβετικές τράπεζες δηλώνουν έτοιμες να εφαρμόσουν τον νόμο, ασχέτως αν αυτό μπορεί να τους στοιχίσει γύρω στα 250 εκατομμύρια ευρώ και να τις αναγκάσει να αλλάξουν την πολιτική έναντι των αμερικανών πελατών τους.

Σύμφωνα με τους επικριτές του, ο νόμος αυτός έχει δυσκολέψει τη ζωή των εκπατρισμένων Αμερικανών που διστάζουν πλέον να ανοίξουν τραπεζικό λογαριασμό σε ξένη τράπεζα. Ευθύνεται επίσης για τον μεγάλο αριθμό Αμερικανών που άλλαξαν υπηκοότητα.

Ακόμη όμως και οι οπαδοί του επισημαίνουν τη μονομέρεια αυτού του «αμερικανικού νομοθετικού οπλοστασίου», καθώς δεν επιβάλλει αντίστοιχες υποχρεώσεις στις αμερικανικές τράπεζες για τους ξένους πελάτες τους.

Παραθυράκι διαφυγής
Οι φοροφυγάδες θα βρουν αναμφίβολα τρόπο να παρακάμψουν τον νόμο, καταφεύγοντας σε χώρες και τράπεζες εκτός του πεδίου εφαρμογής του
Χέδερ Λόουι, εκπρόσωπος της οργάνωσης Global Financial Integrity