«Χρειαζόμαστε ακραίες διαμαρτυρίες»

Η πρωταγωνίστρια της φετινής «Λυσιστράτης» μιλάει για τα μηνύματα με πολλούς αποδέκτες που στέλνει ο Αριστοφάνης

Ο Αριστοφάνης γνώριζε τον τρόπο να εκφράζει το λαϊκό αίσθηµα και έθετε στο τραπέζι θέµατα που απασχολούν ακόµη και σήµερα. Αλλωστε τα πιο σοβαρά λέγονται µέσα από το χιούµορ.

Και έρχεται η Μαρία Καβογιάννη, στην ομώνυμη αριστοφανική φιγούρα, με το ταμπεραμέντο της να υπενθυμίσει τα ζέοντα αιτήματα: ειρήνη αντί πολέμου, δημοκρατία αντί δημαγωγίας, νεωτερισμός αντί παράδοσης, γυναίκες αντί ανδρών, άξιοι αντί ελλιπών.

«Η Λυσιστράτη για τα δεδομένα της εποχής είναι επαναστάτρια. Αντιλαμβάνεται ότι αυτό που συμβαίνει, ο πόλεμος μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών, είναι ολέθριο και ζημιογόνο για τις δύο κοινωνίες και προσπαθεί να σταματήσει αυτήν τη σύγκρουση. Εχει απηυδήσει με τους άνδρες οι οποίοι δεν μπορούν να διαχειριστούν την κατάσταση και αποφασίζει να αναλάβει τον έλεγχο με το σκεπτικό ότι από τη στιγμή που οι γυναίκες κρατούν το σπίτι, μεγαλώνουν παιδιά, μαγειρεύουν, γνέθουν, διαχειρίζονται τα οικονομικά και εν τέλει τα καταφέρνουν ταυτόχρονα σε όλα, εναπόκειται σε εκείνες να βάλουν τέλος και να διαμορφώσουν την επόμενη ημέρα» συνοψίζει την πλοκή του έργου η Μαρία Καβογιάννη.

Εν ολίγοις το μέλλον είναι στις γυναίκες, τουλάχιστον κατά τον Αριστοφάνη, πεποίθηση που αναδύεται και από την άλλη κωμωδία του αρχαίου τραγωδού τις «Θεσμοφοριάζουσες».

Πλάκα πλάκα, όμως, η «Λυσιστράτη» (σε σκηνοθεσία του Λιθουανού Τσέζαρις Γκραουζίνις, του οποίου ο «Οιδίπους Τύραννος» πριν από δύο χρόνια εκτιμήθηκε ιδιαίτερα) είναι βαθιά αντιπολεμικό έργο και επίκαιρα σύγχρονο υποστηρίζει η ηθοποιός, διότι «αυτό που προτάσσει ο Αριστοφάνης είναι η συναδέλφωση, η συμφιλίωση για το κοινό καλό. Βάζοντας δε τις γυναίκες στο κάδρο, υποδηλώνει ότι οι άνδρες απέτυχαν να φέρουν την ειρήνη, υπαινίσσεται την ίδια στιγμή ότι οι άξιοι πρέπει κυβερνούν και θέτει καίριο αίτημα το οποίο ακόμα και σήμερα ζητά ικανοποίηση. Διότι βλέπουμε πως οι μεγάλες ιδέες της ανθρωπότητας έχουν καταρριφθεί στον τόπο που τις γέννησε».

Δεν διαφωνεί ότι όλα αυτά είναι ουτοπικά, όμως εκείνη κατανοεί τη διάθεση του Αριστοφάνη. «Είναι η εκδήλωση διακαούς πόθου για κάτι και αυτό δείχνει ζωή. Ο άνθρωπος είναι ατελής, είναι ανολοκλήρωτος. Θες γιατί είναι αυτοκαταστροφικός, επειδή είναι εγωιστής, αντιλαμβάνομαι ότι είναι ατελής σε αυτά τα κομμάτια του πόθου του. Για να φθάσει στην ολοκλήρωση ονειρεύεται, ελπίζει. Αυτό που εκφράζει ο Αριστοφάνης με τη “Λυσιστράτη” θα μπορούσε να παρομοιαστεί με μια φωνή που κάνει την ψυχή να ευφραίνεται και να ελπίζει. Και είναι καλό να ακούγονται και τέτοιες φωνές».

Με φόντο τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, ο αρχαίος τραγωδός φωτίζει τη διαμάχη των δύο φύλων και σαν άλλος πολέμαρχος (που φαίνεται να παίρνει το μέρος των γυναικών) χρησιμοποιεί ασύμμετρη απειλή, την οποία και εφαρμόζει. Και ναι μεν στο έργο επικρατούν οι γυναίκες και κυριαρχεί η ειρήνη, όμως η διαμάχη (των δύο φύλων) δεν έχει πάψει, εκτιμά η Καβογιάννη, θέτοντας έναν ακόμη προβληματισμό στο ζήτημα. «Ο στόχος των γυναικών λαμβάνει πολλές φορές ρατσιστικές διαστάσεις. Υπάρχει το στοιχείο της μητρότητας στη σχέση άνδρα – γυναίκας διότι ο άνδρας αισθάνεται λίγο και το παιδί της γυναίκας. Αυτήν την ανασφάλεια οι γυναίκες τη χρησιμοποιούν για να επιβληθούν στους άνδρες. Εδράζεται δε – η εκμετάλλευση αυτή – στην καταπίεση που έχουν υποστεί οι γυναίκες σε βάθος χρόνου στο παρελθόν».

Η αποχή από την ερωτική συνεύρεση είναι μια κινητοποίηση που χρειάζεται αποκωδικοποίηση και προσεκτική αξιολόγηση. «Με τη στάση αυτή τίθεται το θέμα της συλλογικότητας. Αν όλοι αποφασίσουμε ομαδικά να δράσουμε και με σθένος ίσως να αλλάξει κάτι. Ισχύει και για την κατάσταση που περνάμε. Ο Αριστοφάνης μιλά για σθεναρή κινητοποίηση διαρκείας. Στις ημέρες μας όμως κάνουμε αποσπασματικές κινήσεις. Για παράδειγμα κάνουμε μια 24ωρη απεργία και την επομένη επιστρέφουμε στην πηγή της διαμαρτυρίας μας. Δεν ταράζουμε τα νερά έτσι. Χρειάζεται κάτι ακραίο».

Με τη «Λυσιστράτη» (θα την επανέφερε – μετά την παρουσίαση-τομή του 1976 – ο Σπύρος Ευαγγελάτος αν δεν αντιμετώπιζε αιφνιδίως πρόβλημα υγείας που τον υποχρέωσε να αποσυρθεί) η Μαρία Καβογιάννη παίρνει το βάπτισμα του πυρός σε επίπεδο περιοδείας (35 σταθμών). Εχει λέει την αγωνία του πρωτάρη αλλά και τη χαρά για την επικείμενη συνάντηση «με ανθρώπους που μας ξέρουν μέσα από την τηλεόραση μόνο και που δεν τους έχουμε δει ποτέ ούτε εμείς».

Info
«Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη σε μετάφραση-απόδοση Σπύρου Ευαγγελάτου, σκηνοθεσία Τσέζαρις Γκραουζίνις, με τους Μαρία Καβογιάννη, Αντώνη Λουδάρο, Καίτη Κωνσταντίνου, Θανάση Τσαλταμπάση κ.ά., από 3 Ιουλίου (Θέατρο Βράχων Μελίνα Μερκούρη) σε περιοδεία. Εισιτήρια από 12 έως 18 ευρώ. Προπώληση: ηλεκτρονικά από το  http://www.viva.gr, τηλεφωνικώς από το 11876 και τα καταστήματα Παπασωτηρίου, Public, Seven Spots.