Το παρασκήνιο του ανασχηματισμού: Από τα ραντεβού στη Μουρούζη έως το καυτό τρίωρο της Δευτέρας

Πρωθυπουργός και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης συνομίλησαν αρκετές φορές στο τηλέφωνο κατά τη διάρκεια του τριημέρου. Είχαν όμως και ένα τετ α τετ που κρατήθηκε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας το βράδυ της Κυριακής. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος είχε επιστρέψει κατάκοπος από ταξίδι-αστραπή στο Κάιρο για την ορκωμοσία του νέου αιγύπτιου προέδρου. Από το αεροδρόμιο κατευθύνθηκε αμέσως στο σπίτι του και έκλεισε το κινητό. Οι συνεργάτες του τον εντόπισαν γύρω στις 9.30 το βράδυ για να μάθουν για την τύχη του ανασχηματισμού. Εκείνος τους καθησύχασε. «Θα τα πούμε αύριο» αποκρίθηκε, αν και ο ίδιος για προληπτικούς λόγους είχε ζητήσει από τις γραμματείς του τόσο στο υπουργείο Εξωτερικών όσο και στη Χαριλάου Τρικούπη να βρίσκονται στις θέσεις τους. Λίγο πριν από τις 11 το βράδυ ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ τηλεφώνησε στον οδηγό του και του ζήτησε να τον μεταφέρει στην οδό Μουρούζη, στο πατρικό σπίτι του Πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά. Η συνάντηση ήταν ουσιαστική, όμως δεν ήταν καθοριστική για τα πρόσωπα του νέου κυβερνητικού σχήματος.

Το θέμα του υπουργού Οικονομικών είχε κλειδώσει προ ημερών και είχε κρατηθεί ως επτασφράγιστο μυστικό, επομένως οι δύο πολιτικοί αρχηγοί ήταν ήσυχοι ως προς το πρόσωπο-κλειδί στη νέα κυβέρνηση. Αν στο πολιτικό σκέλος η επαφή ήταν τυπική, με την έννοια ότι λειτούργησε ως τελική επιβεβαίωση των συμφωνηθέντων, στο διαπροσωπικό σκέλος είχε ανθρώπινο χαρακτήρα. Συζήτησαν γύρω στη μία ώρα και ακολούθως Σαμαράς και Βενιζέλος επέστρεψαν στα σπίτια τους. Η συνάντησή τους δεν συνοδεύτηκε από φαγητό, ασχέτως του ότι λίγες ώρες αργότερα ο Πρωθυπουργός «έφαγε» αρκετούς υπουργούς του τηλεφωνικώς.

Δεν ήταν μόνον οι επαφές Σαμαρά – Βενιζέλου, κατ’ ιδίαν ή τηλεφωνικές, που έκριναν τον ανασχηματισμό. Τον δικό της ρόλο φαίνεται ότι έπαιξε και μια συνάντηση που είχε ο Πρωθυπουργός με την Ντόρα Μπακογιάννη στο πατρικό του επί της οδού Μουρούζη, λίγο μετά τη μία το μεσημέρι της περασμένης Παρασκευής. Δεν ήταν ακριβώς αυτό που λέμε μυστική συνάντηση. Διέρρευσε την ώρα που η Ντόρα έφθανε στη Μουρούζη, παράλληλα με τη διευκρίνιση ότι έγινε με δικό της αίτημα. Και οι δύο πλευρές τηρούν σιγήν ιχθύος για όσα διημείφθησαν στα σχεδόν 40 λεπτά της συζήτησης – αλλά εκπέμπουν εκατέρωθεν σήματα ότι μια παγωμένη σχέση εισέρχεται πλέον σε νέα φάση. Τα δύο χρόνια που είχαν μεσολαβήσει από την προηγούμενη συνάντηση δεν είχαν ανοίξει, τελικώς, μεγάλες πληγές. Και τα νεότερα δεν αποκλείεται να έρθουν το προσεχές φθινόπωρο όταν θα ανακοινωθεί η επιλογή της κυβέρνηση για τον έλληνα επίτροπο στην Κομισιόν – θέση που ενδιαφέρει όσο τίποτε άλλο την κ. Μπακογιάννη. Από το Μέγαρο Μαξίμου επιμένουν ότι για το θέμα ο Πρωθυπουργός δεν έχει ανοίξει ακόμη τα χαρτιά του, όπερ συνεπάγεται ότι δεν έχει κλείσει η πόρτα για την Ντόρα.

Ο ανασχηματισμός, εξάλλου, υποκρύπτει κι ένα άνοιγμα προς τους ντορικούς της ΝΔ παράλληλα με το «μαχαίρι» σε σαμαρικούς. Από τη Σοφία Βούλτεψη, τον Αργύρη Ντινόπουλο και τον Γεράσιμο Γιακουμάτο που κερδίζουν πόντους στην αρένα της Β’ Αθήνας έως τον Γιώργο Ορφανό στον Βορρά, τα άλλοτε στηρίγματα της Ντόρας ευνοήθηκαν στον ανασχηματισμό – και αυτό ίσως το γνώριζε με κάποιον τρόπο η πρώην υπουργός αποχωρώντας από τη Μουρούζη. Για δική της υπουργοποίηση μάλλον δεν έγινε λόγος, από τη στιγμή που στο σχήμα παρέμενε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Σημειωτέον ότι ο ίδιος καθόταν έως χθες το απόγευμα σε αναμμένα κάρβουνα και χρειάστηκε να επικοινωνήσει λίγο μετά τις πέντε στο Μέγαρο Μαξίμου για να ενημερωθεί ότι είναι αμετακίνητος.

Η αγωνία για τον Πάρη
Μία από τις κρυφές αγωνίες του Βαγγέλη Βενιζέλου ενόψει ανασχηματισμού ήταν το θέμα της υπουργοποίησης του στενού του συνεργάτη, Πάρη Κουκουλόπουλου. Στον τελευταίο ανασχηματισμό ο κ. Κουκουλόπουλος έμεινε εκτός καθώς το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Εσωτερικών είχε «καπαρωθεί», όπως αναμενόταν, από τη ΝΔ. Ο κ. Κουκουλόπουλος δεν δέχθηκε τότε τη θέση του αναπληρωτή. Στις συζητήσεις που έκανε τις τελευταίες ημέρες με τον πρόεδρο του ΠαΣοΚ, ο βουλευτής Κοζάνης υπονόησε ότι εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για το Εσωτερικών. Δεν ζήτησε όμως κάτι συγκεκριμένο για να μη φέρει σε δύσκολη θέση τον πρόεδρο του κόμματος. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος στη διαπραγμάτευση με τον Πρωθυπουργό αντιλήφθηκε εγκαίρως ότι ο Αντώνης Σαμαράς δεν επρόκειτο να δώσει στο ΠαΣοΚ το Εσωτερικών. Τον Π. Κουκουλόπουλο τον μέτρησε και για το Υγείας και για το Ανάπτυξης. Στο τέλος κι εφόσον είχε κλείσει η εκκρεμότητα με τον κ. Λοβέρδο, τον έπεισε να αναλάβει καθήκοντα αναπληρωτή στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Εκείνος δέχθηκε χωρίς να προβάλει σημαντικές αντιρρήσεις.

Το τηλεφώνημα του πόνου
Ο χορός των τηλεφωνημάτων άρχισε λίγο μετά τις δυόμισι χθες το μεσημέρι. Σχεδόν όλα τα τηλεφωνήματα έγιναν στα κινητά. Στην οθόνη εμφανίστηκε το όνομα «Αντώνης Σαμαράς» και όσοι έλαβαν νωρίς κλήση κατάλαβαν ότι έπρεπε να ετοιμαστούν για τον αποχαιρετισμό. Οι περισσότεροι υπουργοί, άλλωστε, ήξεραν ότι μέχρι εκείνη την ώρα δεν είχαν αρχίσει τα τηλεφωνήματα. Ο Πρωθυπουργός τηλεφώνησε προσωπικά σε όλους τους υπουργούς: σε εκείνους που αποχώρησαν, σε όσους μετακινήθηκαν και στους νεοεισερχόμενους. Με αυτή τη σειρά. Στους υφυπουργούς η ενημέρωση έγινε από τον υπουργό Επικρατείας Δημήτρη Σταμάτη ή τον διευθυντή του Πρωθυπουργικού Γραφείου Κώστα Μπούρα. Ο κύκλος των τηλεφωνημάτων ολοκληρώθηκε λίγο πριν από τις έξι το απόγευμα.

Στα πρώτα τηλεφωνήματα με τους αποπεμφθέντες ο Πρωθυπουργός ήταν μάλλον λακωνικός, προφανώς για να μην αφήσει χρόνο για αντιδράσεις. Δεν αντιμετώπισαν, ωστόσο, όλοι τα άσχημα μαντάτα με την ίδια στωικότητα. Πιο πικραμένοι είναι προφανές ότι εμφανίστηκαν οι λεγόμενοι «μουτζαχεντίν» του Σαμαρά. Το τηλεφώνημα, εξάλλου, περιορίστηκε μόνον στην είδηση της αποχώρησης και στις ευχαριστίες – ουδείς από τους κομμένους ενημερώθηκε για τον διάδοχό του. Ούτε καν ο Αδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος καλείται να παραδώσει σήμερα στον Μάκη Βορίδη.

Η φιλία δεν έκανε τα πράγματα εύκολα
Δύο πρόσωπα συνάντησε λίγο πριν από τον ανασχηματισμό ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ. Τον Αθανάσιο Τσαυτάρη και τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Τον πρώτο τον κάλεσε ο ίδιος για να του ανακοινώσει την αποχώρησή του. Δεν ήταν καθόλου εύκολη στιγμή για κανέναν από τους δύο, καθώς τους συνδέει στενή προσωπική φιλία. Αλλωστε ο κ. Τσαυτάρης θεωρούνταν πετυχημένος υπουργός. Του εξήγησε όμως ότι έπρεπε με κάποιες αλλαγές να διατηρήσει ισορροπίες και εντός της παράταξης και της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Με τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη συναντήθηκε γιατί είχε αναπτυχθεί το βράδυ της Κυριακής μια φημολογία περί δήθεν αντικατάστασής του ή μετακίνησής του. Ο Βενιζέλος εξήγησε στον Χρυσοχοΐδη ότι δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα και ότι παραμένει στο κυβερνητικό σχήμα από το ίδιο πόστο. Είχε προηγηθεί, νωρίτερα, και απευθείας επικοινωνία Χρυσοχοΐδη – Σαμαρά.  

Το μαρτύριο της Εύης
Ολοι περίμεναν ότι η Εύη Χριστοφιλοπούλου θα αναβαθμιζόταν σ’ αυτόν τον ανασχηματισμό. Οτι θα αναλάμβανε καθήκοντα αναπληρώτριας υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης ή ότι θα επέστρεφε ως αναπληρώτρια υπουργός στο Παιδείας. Το δεύτερο δεν έγινε λόγω της υπουργοποίησης Λοβέρδου, ενώ για το Διοικητικής Μεταρρύθμισης ο κ. Σαμαράς είχε δυσκολία καθώς είχε δεχθεί να οριστούν αναπληρωτές υπουργοί οι κ.κ. Γρηγοράκος και Κουκουλόπουλος, πέραν της Φώφης Γεννηματά. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος τηλεφώνησε στην Εύη Χριστοφιλοπούλου και της εξήγησε ότι αν και επιθυμούσε να την αναβαθμίσει λόγω της σημαντικής δουλειάς της σε θέματα διαύγειας, αυτό δεν θα γίνει. Πιέσεις άσκησε όμως και για τον Γιάννη Κουτσούκο θεωρώντας ότι αποτελεί εξαιρετική περίπτωση για τη θέση του υφυπουργού Εσόδων, ενώ ταυτόχρονα θα ικανοποιούσε και την πλευρά Σκανδαλίδη. Ούτε αυτός ο σχεδιασμός όμως επετεύχθη.

Τρεις αρνήσεις από τους κομμένους
Ο Γεωργιάδης, πάντως, είναι από τους πικραμένους που κατάφεραν χθες να μεταφέρουν τη δυσαρέσκειά τους στο Μέγαρο Μάξιμου. Αρνήθηκε να οριστεί κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ, όπως έπραξαν και οι Γιάννης Μιχελάκης και Σίμος Κεδίκογλου. Στο πρωθυπουργικό επιτελείο είναι βέβαιοι ότι και οι τρεις τις επόμενες ημέρες θα το ξανασκεφτούν. Η περίπτωση τους, ωστόσο, δείχνει ότι οι αποπομπές υπουργών κρίθηκαν «κατά περίπτωση», αλλά έχουν ως κοινό παρονομαστή την προσπάθεια του κ. Σαμαρά να αντιστρέψει το πολιτικό κλίμα. Ο Αδωνις πλήρωσε την οργή γιατρών και φαρμακοποιών, που μέχρι πρότινος αποτελούσαν έναν μικρό στρατό για τη ΝΔ, ενώ η τύχη του Μιχελάκη συνδέεται και με την διαμάχη του με τον Γιάννη Σγουρό. Σε πολλούς στη ΝΔ δεν πέρασε απαρατήρητο ότι ο διάδοχός του Αργύρης Ντινόπουλος είχε προεκλογικά την πιο σφοδρή σύγκρουση με τη Ρένα Δούρου.

Τα μποφόρ του Λοβέρδου
Η υπουργοποίηση του Ανδρέα Λοβέρδου, προέδρου της Συμφωνίας για τη Νέα Ελλάδα και συμμάχου της Ελιάς, αποτελούσε τις τελευταίες ημέρες κοινό μυστικό.
Το όνομά του «έπαιζε» για κάποιο από τα λεγόμενα παραγωγικά υπουργεία, ωστόσο τα τελευταία 24ωρα είχε κάτσει πάνω από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Η αποχώρηση του Θανάση Τσαυτάρη θεωρούνταν βέβαιη. Το θέμα είχε συζητηθεί διεξοδικά ανάμεσα στους Βενιζέλο και Λοβέρδο. Ομως ο Αντώνης Σαμαράς ήταν αμετακίνητος. Στην τελευταία επικοινωνία του με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, του είπε ότι δεν προτίθεται – μετά τις τόσες ανατροπές που είχε σχεδιάσει για την κυβέρνηση – να παραχωρήσει το επίμαχο υπουργείο. 

Ο Βαγγέλης Βενιζέλος τηλεφώνησε γύρω στις 3 το μεσημέρι στον Ανδρέα Λοβέρδο και τον ενημέρωσε ότι ο σχεδιασμός έχει στραβώσει. Είναι αλήθεια ότι ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ δεν περίμενε ότι ο Λοβέρδος θα αντιδρούσε απολύτως αρνητικά. Του αντιπρότεινε το υπουργείο Παιδείας, το οποίο μετά την απομάκρυνση του Κωνσταντίνου Αρβανιτόπουλου ήταν ακέφαλο, όμως ο Λοβέρδος παρέμενε ανένδοτος. Το τηλεφώνημα έγινε όσο ο Λοβέρδος βρισκόταν εν πλω επιστρέφοντας από την Εύβοια στην Αθήνα, και μάλιστα η έλλειψη καλού σήματος εμπόδιζε την επικοινωνία. Ο κ. Βενιζέλος υποσχέθηκε στον πρόεδρο της Συμφωνίας για τη Νέα Ελλάδα ότι θα έκανε μία ακόμη προσπάθεια προς το Μαξίμου.

Τηλεφώνησε εκ νέου στον Αντώνη Σαμαρά, όμως εκείνος του εξήγησε ότι δεν αλλάζει γνώμη. Επειτα από περίπου δυόμισι ώρες διαβουλεύσεων που μπλοκάρισαν όλον τον ανασχηματισμό και αφού προηγουμένως ο κ. Λοβέρδος είχε θέσει κάποιες προϋποθέσεις για να αναλάβει το υπουργείο Παιδείας, ειδοποιήθηκε από τον πρόεδρο του ΠαΣοΚ στις 5.40 το απόγευμα ότι είναι ο διάδοχος του Αρβανιτόπουλου.