«Το θαύμα της ελευθερίας πριν από 25 χρόνια»

«Συνέβη πριν από 25 χρόνια, κι όμως μου φαίνεται σαν να είναι χθες εκείνη η ζεστή ημέρα του Ιουνίου που κατακτήσαμε την ελευθερία. Θυμάμαι να πανηγυρίζουμε για την εκλογική νίκη, να φοβόμαστε την πίεση του Τσαουσέσκου και των άλλων σταλινικών που καλούσαν σε βίαιη καταστολή, να πιστεύουμε στην περεστρόικα. Σήμερα είμαστε η κανονική δημοκρατία που τότε δεν τολμούσαμε καν να ονειρευτούμε».

Ο Ανταμ Μίχνικ (φωτογραφία), από τους σημαντικότερους πολωνούς διανοούμενους και διευθυντής της εφημερίδας «Gazeta Wyborcza», μίλησε στην ιταλική «Λα Ρεπούμπλικα» για το «πολωνικό θαύμα». Αυτά τα 25 χρόνια, λέει, ήταν τα καλύτερα της Ιστορίας των τελευταίων τεσσάρων αιώνων της χώρας του. «Η Πολωνία βρήκε τον τρόπο να αλλάξει ριζικά. Βρήκε τον τρόπο να περάσει αναίμακτα από τη δικτατορία στη δημοκρατία και στην οικονομία της αγοράς. Είναι ένα θαύμα στο οποίο τότε δεν πιστεύαμε ούτε οι πιο αισιόδοξοι».

Ο Μίχνικ επισημαίνει ότι ο φόβος της άγριας καταστολής τον εγκατέλειψε πολύ αργότερα. Τα φαντάσματα της Βουδαπέστης του 1956 και της Πράγας του 1968 πλανιόνταν πάνω από τη Βαρσοβία. Ωστόσο, κέρδισε ο συμβιβασμός με το καθεστώς. «Ασφαλώς υπήρχαν και άλλες επιλογές» επισημαίνει. «Αλλά ποιος τις νοσταλγεί; Ας μην ξεχνάμε ότι την ώρα που ψηφίζαμε εμείς, η Κίνα ζούσε τη σφαγή της Πλατείας Τιενανμέν».

Και ποιο ήταν το μυστικό της νίκης; «Οι διαφορετικές πολιτικές ανάμεσα στην Εκκλησία, στους διανοούμενους, στους φιλελεύθερους καθολικούς, στους εργάτες. Ο συνδετικός μας κρίκος ήταν το συνδικάτο Αλληλεγγύη» απαντά ο Μίχνικ, ο οποίος αναγνωρίζει τη θετική πλευρά της στάσης του Γιαρουζέλσκι: «Είχε ευθύνη για την καταστολή του εργατικού κινήματος τη δεκαετία του 1970 αλλά σταμάτησε τη σφαγή θέτοντας με αυτόν τον τρόπο ένα ειρηνικό τέλος στη δικτατορία. Ηταν την ίδια στιγμή εγγυητής των μεταρρυθμίσεων και του Κρεμλίνου».