Ο Αναστασιάδης απέσυρε από το τραπέζι την εκ περιτροπής προεδρία της Κύπρου

H εκ περιτροπής προεδρία του ομοσπονδιακού κράτους που συζητείται να δημιουργηθεί στις διαπραγματεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού δεν βρίσκεται πλέον στο τραπέζι αφού ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης υπέβαλε πρόταση για ελληνοκύπριο πρόεδρο και τουρκοκύπριο αντιπρόεδρο.

Η πρόταση για εκ περιτροπής προεδρία του κράτους μεταξύ ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων είχε υποβληθεί από τον τέως Πρόεδρο Δημήτρη Χριστόφια και είχε προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις των πολιτικών κομμάτων.

Ο τουρκοκύπριος ηγέτης Ντερβίς Ερογλου δήλωσε μετά τη συνάντηση με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη ότι «υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στο θέμα της ομόσπονδης διακυβέρνησης», καθώς όπως είπε «η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει διαφοροποιήσει τη θέση της και δεν δέχεται την εκ περιτροπής προεδρία».

Σημειώνεται πάντως ότι ο Ερογλου δεν είχε κατά τις συναντήσεις του με τον Χριστόφια αποδεχθεί την πρόταση αυτή .

Η συνάντηση Αναστασιάδη – Ερογλου που διήρκεσε τρείς ώρες -η πρώτη μετά την επίσκεψη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν στην Κύπρο- ήταν κατά τις πληροφορίες εγκύρων πηγών μια δύσκολη συνάντηση με τον τουρκοκύπριο ηγέτη να είναι απολύτως αρνητικός.

Κατά τις πληροφορίες των ιδίων πηγών ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έκανε σαφές στο συνομιλητή του πως δεν προτίθεται να μπεί στην τρίτη φάση των διαπραγματεύσεων, εκείνη του «πάρε-δώσε» εάν προηγουμένως η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν καταθέσει «προτάσεις επί όλων των πτυχών του Κυπριακού οι οποίες να συζητηθούν».

Η τουρκική πλευρά δεν έχει μέχρι στιγμής καταθέσει προτάσεις για ουσιαστικά θέματα όπως είναι το εδαφικό,τα στρατεύματα κατοχής οι έποικοι και οι εγγυήσεις.

Η εκπρόσωπος των Ηνωμένων Εθνών Λίζα Μπατενχάιμ ανακοίνωσε ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να ολοκληρώσουν την κατάθεση προτάσεων το συντομότερο.

Αρκετός χρόνος της συνάντησης αφιερώθηκε στην εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις συνομιλίες με τον Ντερβίς Ερογλου να είναι αρνητικός.

Αρνητικός ήταν επίσης ο τουρκοκύπριος ηγέτης στο θέμα της δημιουργίας τεχνικών επιτροπών για θέματα χαμηλής πολιτικής που πρότεινε ο Νίκος Αναστασιάδης.

Σε ερώτηση αν τίθεται θέμα συνάντησης στο προσεχές μέλλον των δύο ηγετών με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν, όπως έχει δηλώσει ότι επιθυμεί ο  Έρογλου, οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι από τα Ηνωμένα Έθνη δεν βλέπουν θετικά τη διευθέτηση μιας τέτοιας συνάντησης χωρίς να έχει επιτευχθεί πρώτα πρόοδος.

Ο πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος συνομιλεί με τον τουρκοκύπριο αντιπρόεδρό του Φαζίλ Κιουτσούκ (δεξιά).

Και μια ιστορική αναδρομή στη συγκατοίκηση Μακαρίου-Κιουτσούκ

Το πολίτευμα που προέβλεπαν οι Συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου για την νεοσύστατη Κυπριακή Δημοκρατία ήταν ιδιαίτερα δύσκαμπτο και στηριζόταν όχι στην αρχή της λαϊκής κυριαρχίας (όπως όλα τα σύγχρονα πολιτεύματα), αλλά στη δυαδική αρχή, δηλαδή στη συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων, τις οποίες διαχώριζε το Σύνταγμα με βάση την καταγωγή, τη γλώσσα, την πολιτιστική ταυτότητα ή τη θρησκεία.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο Πρόεδρος θα ήταν Ελληνοκύπριος, ενώ ο Αντιπρόεδρος Τουρκοκύπριος, με καθένα από τους δυο να έχει δικαιώματα αναπομπής ή ακόμα και αρνησικυρίας (βέτο) στις αποφάσεις οποιουδήποτε πολιτειακού οργάνου.

Το Υπουργικό Συμβούλιο και η Βουλή των Αντιπροσώπων επίσης απαρτίζονταν από μέλη και των δύο κοινοτήτων με αναλογία 7 προς 3. Αντίστοιχη αναλογία έπρεπε να εφαρμοστεί και στη στελέχωση της Δημόσιας Διοίκησης. Εκείνο που δεν προέβλεπε ουσιαστικά το Σύνταγμα ήταν η επίλυση διαφωνιών ανάμεσα στις δύο κοινότητες και η δυνατότητα αναθεώρησής του.

Η κρίση πράγματι ξέσπασε μόλις τρία χρόνια μετά. Στις 30 Νοεμβρίου του 1963 ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος πρότεινε τροποποιήσεις στο Σύνταγμα (τα λεγόμενα «Δεκατρία Σημεία»), που αφορούσαν στη διανομή των εξουσιών ανάμεσα στην ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή κοινότητα και θα το καθιστούσαν, κατά την ελληνοκυπριακή άποψη, πιο λειτουργικό και αποτελεσματικό.

Οι τροποποιήσεις που πρότεινε ο Μακάριος, μεταξύ άλλων, αφαιρούσαν το δικαίωμα βέτο από τον Ελληνοκύπριο πρόεδρο και τον Τουρκοκύπριο αντιπρόεδρο και άλλαζαν το σύστημα των χωριστών πλειοψηφιών, περιορίζοντας τα υπερπρονόμια της τουρκοκυπριακής κοινότητας σε εξασφαλισμένα δικαιώματα μειονότητας.

Οι Τουρκοκύπριοι, ενώ ήταν ικανοποιημένοι με τη διακήρυξη ανεξαρτησίας, δεν πείθονταν για την καλή πίστη του Μακαρίου και των Ελληνοκύπριων υπουργών του. Μία από τις πιθανές αιτίες αυτού του σκεπτικισμού ήταν ότι ο Μακάριος δεν εμπιστεύτηκε ποτέ στον Τουρκοκύπριο αντιπρόεδρό του, Κιουτσούκ, το δίλημμά του ως προς τους οπαδούς της Ένωσης.

Αυτή η δυσπιστία οδήγησε σε αδυναμία συνεργασίας των δύο κοινοτήτων και σε στρατιωτική σύγκρουση τον Δεκέμβριο του 1963.Τον Αύγουστο του 1964, επαναλήφθηκαν οι εχθροπραξίες μεταξύ στρατιωτικών δυνάμεων των δύο κοινοτήτων και δύο τουρκικά αεριωθούμενα βομβάρδισαν ελληνοκυπριακές θέσεις, προκαλώντας και απώλειες αμάχων.

Αντίστοιχα, και οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας εκτραχύνθηκαν, με αποκορύφωμα τους διωγμούς κατά της ελληνικής κοινότητας της Πόλης το 1964.

Ο Κουτσιούκ, μετά τις διακοινοτικές συγκρούσεις είχε δηλώσει ότι «η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν νεκρή». Οι Τουρκοκύπριοι υπουργοί και οι δημόσιοι υπάλληλοι αποχώρησαν από την Κυβέρνηση και από την Δημόσια Υπηρεσία αντίστοιχα.

Ο Φαζίλ Κιουτσούκ πάντως συνέχισε να αναγνωρίζεται ως αντιπρόεδρος, κι ενώ ήδη είχαν μεσολαβήσει (τον Νοέμβριο του 1967) τα γεγονότα στο χωριό Κοφίνου, επανεξελέγη στο αξίωμά του, τον Μάρτιο του 1968 και πάλι χωρίς ανθυποψήφιο. Ηδη όμως, από το 1967 είχε αναδειχτεί και πρόεδρος της «Προσωρινής Τουρκοκυπριακής Διοικήσεως», σε μια ντε φάκτο κίνηση διχοτόμησης του νησιού.

Το 1973, έχοντας χάσει πλέον την υποστήριξη της Άγκυρας, ο Κιουτσούκ αναγκάστηκε να μη διεκδικήσει για τρίτη φορά το αξίωμα του αντιπροέδρου. Στο αξίωμα αυτό εξελέγη τότε ο Ραούφ Ντενκτάς. Μετά την εισβολή ο Κιουτσούκ παραμερίστηκε και όλη η εξουσία πέρασε στα χέρια του Ντενκτάς, ο οποίος ήταν πλέον παντοδύναμος.