Η βία που όλοι κρύβουμε μέσα μας

Ανέβηκε τα σκαλιά του Ηρωδείου σχεδόν τρέχοντας, πήρε το μικρόφωνο στο χέρι και άρχισε να δίνει τις πρώτες οδηγίες. Για την ακρίβεια συνέχισε  τη σκηνοθετική διδασκαλία, αφού για περίπου μία ώρα μιλούσε με τους ηθοποιούς του στην πλατεία του θεάτρου, προσπαθώντας να τους μεταφέρει όχι μόνο με τα λόγια αλλά με ολόκληρο το σώμα του αυτό που φαντάζονταν για τον ρόλο τους.

«Θέλω να κάνουμε  το καλύτερο για σήμερα, να μη σταματάμε παρά μόνο όταν υπάρχει ανάγκη» ήταν η μικρή εισαγωγή του Γιάννη Χουβαρδά – κάτι σαν καλωσόρισμα – η οποία συνοδεύτηκε από μια μικρή διαμαρτυρία για τον ήχο: «Ακούω τη φωνή μου και με εκνευρίζει».

Στη σκηνή βρισκόταν ο Ντον Τζοβάνι, δηλαδή ο Φράνκο Πομπόνι, με τον Λεπορέλο, τον υπηρέτη του, τον οποίο ερμηνεύει ο βαθύφωνος Χριστόφορος Σταμπόγλης. Ανοίγουν με θόρυβο τη σιδερένια πόρτα του σκηνικού και ξεχύνονται έξω ερμηνεύοντας τη σκηνή της έντασης και του διαπληκτισμού που είχαν. Αρχίζει μια μικρή πάλη μεταξύ τους, η οποία σταματάει απότομα αφού το παραπάνω πάθος του Πομπόνι προκαλεί μικρό τραυματισμό στο μάτι του Σταμπόγλη.

Λίγα λεπτά αργότερα η σκηνή σταματά πάλι εξαιτίας του τραυματισμού ενός αστέγου από την αιχμηρή άκρη της πόρτας. Ωστόσο ακόμη και αυτά τα μικροατυχήματα, θα έλεγε κανείς ότι υπογραμμίζουν με τον τρόπο τους την ένταση και το πάθος που προσπαθεί να αναδείξει ο Γιάννης Χουβαρδάς στην πρώτη του – για την Ελλάδα – σκηνοθεσία όπερας. Υπάρχουν όμως πάμπολλα στοιχεία που συνδέουν τον ήρωα του έργου με το σήμερα μετά τη «λοξή» ανάγνωση του σκηνοθέτη.

«ΑΥΤΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΣ». Για τον Γιάννη Χουβαρδά ο Ντον Τζοβάνι είναι ένας αταξικός τύπος: «Δεν τον θέλω ούτε  αριστοκράτη ούτε λούμπεν. Είναι ένας μέσος άνθρωπος στην κοινωνία όπου ζει. Κάτι του συνέβη στο παρελθόν και  σκλήρυνε το μέσα του πάρα πολύ. Από τότε βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση καταστρέφοντας ό,τι ωραίο τον πλησιάζει. Αντιδρά πολύ βίαια και αυτοαναφλέγεται. Είναι δηλαδή αυτοκαταστροφικός».

Ο Γιάννης Χουβαρδάς προχωρεί σε έναν ακόμη παραλληλισμό βάζοντας τον Ντον Τζοβάνι «δίπλα» στον Αμλετ, γιατί πιστεύει ότι στο τέλος του τούνελ έτσι είναι και αυτός: «Μπαίνει σε ένα παιχνίδι στο οποίο είναι όλα τα χαρτιά σημαδεμένα και για να μπορέσει να καταστρέψει το σάπιο σύστημα της κοινωνία πρέπει να καταστρέψει και τον εαυτό του. Ο Ντον Τζοβάνι βέβαια δεν είναι ένας επαναστάτης, δεν έχει καν ένα σχέδιο. Μόνο αντιδρά. Είναι θύτης και θύμα μαζί».

Σε αυτό το σημείο η προσέγγιση στον χαρακτήρα του ήρωα βάζει στο τραπέζι ψυχαναλυτικές προσεγγίσεις. «Τα πρόσωπα στο έργο φωτίζονται μόνο από μία πλευρά τους, από εκείνη που είναι στραμμένη προς τον Ντον Τζοβάνι. Μόνο μία πτυχή της ζωής τους δέχεται φως, οι άλλες είναι σκοτεινές και αόρατες» έγραφε ο Σέρεν Κίρκεγκορ (δανός φιλόσοφος του 19ου αιώνα), λάτρης και μανιώδης ακροατής του έργου του Μότσαρτ.

Ο σκηνοθέτης δίνει μια συνέχεια στην προαναφερόμενη σκέψη. Μέσα από αυτή τη σκηνοθεσία του επιχειρεί να πλησιάσει τα αίτια που διαμόρφωσαν τον ακόλαστο ήρωά του. «Η βίαιη συμπεριφορά του ίσως έχει τις ρίζες της σε κάποιο τραύμα από την παιδική του ηλικία, αλλιώς δεν μπορεί να το εξηγήσει κανείς. Ισως κάτι που να έχει σχέση με τον πατέρα του. Υπάρχει η απουσία της μητέρας, άρα η απουσία της αγάπης. Την ψάχνει την αγάπη και όταν έρχεται να τον βρει τη σκοτώνει. Εγκαταλείπει όλες τις γυναίκες που τον ερωτεύονται. Και στον αντίποδα της αγάπης είναι το μίσος και η βία» λέει.

ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ. Αυτή η ανάγνωση του Γιάννη Χουβαρδά τοποθετεί τη δράση του έργου στο σήμερα αφού όπως ισχυρίζεται «ζούμε σε μια κοινωνία που η ιδιοκτησία έχει το πάνω χέρι και αυτό παράγει βία. Πάνω σε αυτό τον νόμο είναι δομημένη και εμείς τονίζουμε τη σκληρότητα που προκύπτει από αυτό. Η πλατεία όπου εκτυλίσσεται η δράση μπορεί να είναι στη σημερινή Ελλάδα ή σε μια χώρα του ανατολικού μπλοκ 30 χρόνια  πίσω, πριν από την πτώση του τείχους του Βερολίνου».

Επιχειρεί ακόμη μία τοποθέτηση στηριζόμενος σε αυτό τον άξονα: «Υπό αυτή την έννοια, έχουμε όλοι  ένα Ντον Τζοβάνι μέσα μας. Δεν τονίζω τόσο πολύ το ανδρικό χαρακτηριστικό του, αλλά τυχαίνει σε αυτή την κοινωνία το ανδρικό φύλο να είναι το πιο ισχυρό και να κατέχει την ιδιοκτησία. Από εκεί αρχίζει όλη η βία».