Ο Πάγκαλος, η Χίλαρι και οι καλτσοδέτες

^«Η διευρυνόμενη ανισότητα και η παρακμή της μεσαίας τάξης θα είναι στο επίκεντρο της ατζέντας του επόμενου προέδρου. Οποια κι αν είναι αυτή…».

Το τουίτ ανήκει στον πρώην υπουργό εργασίας του Μπιλ Κλίντον και καθηγητή του Μπέρκλεϊ, Ρόμπερτ Ράιχ. Ολο το βάρος του πολιτικού του σχολίου έπεσε στο φύλο. Γιατί το φύλο – εν προκειμένω της Χίλαρι Κλίντον, που σκέφτεται να διεκδικήσει ξανά την προεδρία το 2016 – μετράει.

Μιλώντας πολιτικά, ο Ράιχ έγινε ανώδυνα σεξιστής. Μιλώντας σεξιστικά, ο Θεόδωρος Πάγκαλος ξέχασε ότι ήθελε να κάνει πολιτικό σχόλιο. Η προτροπή του προς τη Ρένα Δούρου να τυπώσει αφίσες «με ολόσωμη φωτογραφία με μπικίνι» για «να δούμε τι ψηφίζουμε» είναι τόσο βάναυση που δεν χρειάζεται να την ταξινομήσει κανείς ως σεξιστική για να την καταδικάσει. Αν υπήρχε όμως κλίμακα μέτρησης του φαλλοκρατικού ρατσισμού κατά των γυναικών, ο παγκαλικός παροξυσμός θα βρισκόταν στη δεύτερη θέση.  Με μικρή διαφορά στην πρώτη θέση θα κατατασσόταν η νιγηριανή οργάνωση Μπόκο Χαράμ…

Η εποχή των τεράτων

Η αλήθεια είναι ότι – σε μια περίοδο που το σαβουάρ βιβρ στην πολιτική αντιπαράθεση αποτελεί μακρινή ανάμνηση – οι σεξιστικές επιθέσεις δεν είναι σπάνιες. Ποιος θυμάται χωρίς αποτροπιασμό τον αλήστου αβρότητος Ξυνίδη, που είχε επιχειρήσει να συνετίσει τη συνάδελφό του Εύα Καϊλή με την ιαχή «Κάτσε κάτω, μωρή καλτσοδέτα!»; Και ποιος μπορεί να φανταστεί πώς θα αναρρώσουν τα κοινοβουλευτικά ήθη από τα τραύματα που τους προκαλούν οι χρυσαυγίτες – ο Μιχάλης Αβράμης, που αποκάλεσε τη Λιάνα Κανέλλη «Κατίνα», ή ο Κασιδιάρης, που απευθυνόμενος στη Φωτεινή Πιπιλή είχε κράξει «κάτσε κάτω, πάλι μεθυσμένη είσαι;».

Η συχνότητα αυτών των επιθέσεων έφερε την Κατερίνα Παπακώστα, πρόεδρο της Επιτροπής Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής, στην ανάγκη να επιδώσει, μαζί με τη Μαρία Ρεπούση, διάβημα στον πρόεδρο του Κοινοβουλίου. Βέβαια, το πρόβλημα δεν ήταν μόνο  η συμπεριφορά των συναδέλφων τους όσο ο κιτρινισμός του βαθέος Ιντερνετ. Οι βουλευτίνες είχαν ενοχληθεί και επειδή τα μπλογκ σχολίαζαν την εμφάνισή τους, με αφορμή τον μαρκογιαννάκειο στυλιστικό κώδικα για τους χώρους του βουλευτηρίου. Και εδώ τα πράγματα αρχίζουν να γίνονται πιο σύνθετα…

Σάτιρα και ορθότητα

Δεν είναι όλοι οι σεξισμοί χονδροειδείς σαν του Πάγκαλου. Πιο συχνές είναι οι περιπτώσεις που, για να αποφασίσουμε αν ένα σχόλιο είναι θεμιτό, πρέπει να συζητάμε νυχθημερόν για την πολιτική ορθότητα. Τέτοια ήταν η περίπτωση της αντιπαράθεσης που ξέσπασε με τη γελοιογραφία του σκιτσογράφου των «ΝΕΩΝ» Δημήτρη Χαντζόπουλου. Οι βουλευτίνες Ζωή Κωνσταντοπούλου και Ραχήλ Μακρή είχαν ανέβει κυριολεκτικά στα κάγκελα της ΕΡΤ. Και ξεσήκωσαν θύελλα όταν είδαν εαυτές ανεβασμένες, ως αρτίστες αισθησιακού χορού, στα κάγκελα της σάτιρας του Χαντζόπουλου.

Η σάτιρα δεν είναι πολιτικός λόγος. Η σάτιρα δεν είναι σάτιρα όταν σέβεται τους κανόνες της πολιτικής ορθότητας. Ομοίως, δεν μπορείς να απαιτείς πολιτικώς ορθή αντιμετώπιση όταν δεν την εξασφαλίζεις στους αντιπάλους.

Οταν, ας πούμε, προσβάλλεις τον πολιτικό σου αντίπαλο για το βάρος του – όπως η Κωνσταντοπούλου τον Βενιζέλο όταν, στην επιτροπή για τη λίστα Λαγκάρντ, τον ρωτούσε ειρωνικά αν κυοφορεί. Πολύ περισσότερο δεν μπορείς να δηλώνεις προσβεβλημένη από τον σεξισμό ενώ επιστρατεύεις το φύλο σου για να προβληθείς. Οταν, όπως η Ραχήλ Μακρή, δέχεσαι να σε παρουσιάζει στην εκπομπή του ο Τράγκας υπό το σάουντρακ της ταινίας  «Εννιάμισι Εβδομάδες». Οταν χαριεντίζεσαι με τράγκειες ερωτήσεις του τύπου «ποιο είναι το ύψος σας;» ή «βάζετε τζιν από αυτό που έχει τρυπούλες, το κατάσαρκο;». Πώς να μην πάρουν θάρρος οι σεξιστές όταν εσύ τους προσφέρεσαι ως σάρκα;

Μπλουτζίν και μητρότητα

Γιατί, δυστυχώς, στην επιβίωση των σεξιστικών στερεοτύπων συνεργούν συχνά και τα θύματά τους. Δεν ενδίδει στα στερεότυπα η Ρένα Δούρου όταν εξομολογείται σε λαϊφστάιλ εκπομπή τις σκέψεις της για το πότε θα γίνει μάνα; Δεν προσβάλλει τη γυναικεία της ταυτότητα όταν επιτρέπει στον συνεντευξιαστή της να εστιάζει «στο μπλουτζίν σκούρου χρώματος» που «ήταν κολλημένο πάνω της»; Ναι, ο σεξισμός είναι ζωντανός. Αλλά γι’ αυτό δεν φταίνε μόνο οι άνδρες.