Ηράκλειο: Μια πόλη στις κάλπες – Πεζοδρομήσεις και νέες γεωτρήσεις

Τα Λιοντάρια ή αλλιώς Κρήνη Μοροζίνι είναι ένα από τα ομορφότερα ενετικά μνημεία του Ηρακλείου. Κατασκευάστηκε από τον Μοροζίνι το 1628 για να παρέχει νερό στην πόλη από το γειτονικό βουνό του Γιούχτα με δίκτυο διανομής νερού μήκους 15 χιλιομέτρων, καθώς ο Χάνδακας υπέφερε από λειψυδρία. Τριακόσια ογδόντα έξι χρόνια μετά, το πρόβλημα με το νερό εξακολουθεί να παραμένει άλυτο.

Το θέμα του νερού βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των υποψηφίων. Ο νυν δήμαρχος Γιάννης Κουράκης, εκ νέου υποψήφιος, λέει ότι το Ηράκλειο τροφοδοτείται με νερό από γεωτρήσεις σε ποσοστό πάνω από 90%. Τα τελευταία χρόνια προστέθηκαν χιλιάδες κυβικά από νέες γεωτρήσεις. Αναγνωρίζει ότι το πρόβλημα παραμένει – «οι ποσότητες που αντλούνται δεν επαρκούν για συνεχή ροή» -, αισιοδοξεί όμως ότι σύντομα η πόλη θα… ξεδιψάσει. Ο σχεδιασμός του περιλαμβάνει «ολοκληρωμένη λύση του προβλήματος με συνδυασμό γεωτρήσεων και αξιοποίηση των νερών του φράγματος Αποσελέμη, το οποίο έχει ήδη ολοκληρωθεί. Οι αγωγοί μεταφοράς του νερού ήδη προσεγγίζουν το Ηράκλειο και το διυλιστήριο ολοκληρώνεται. Από την επόμενη χρονιά θα τροφοδοτούνται με το νερό αυτό οι δεξαμενές του δήμου». Παράλληλα αναφέρει ότι ο συνδυασμός του έχει περιλάβει στον σχεδιασμό του «την αφαλάτωση από το υφάλμυρο νερό των πολύ σημαντικών πηγών του Αλμυρού ποταμού».

Ο υποψήφιος δήμαρχος με τον συνδυασμό Ηράκλειο Ενεργοί Πολίτες (ΣΥΡΙΖΑ) Ηλίας Λυγερός επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ότι το «Ηράκλειο πρέπει να είναι η μοναδική ή από τις λίγες πόλεις στη χώρα μας, που οι κάτοικοί της καταφεύγουν στη χρήση εμφιαλωμένου νερού για την κάλυψη των καθημερινών τους αναγκών. Η συνολική ετήσια επιβάρυνση για μια οικογένεια φθάνει τα 350 ευρώ». Οι δημοτικές Αρχές από το 1990 και μετά, σημειώνει, μολονότι διακήρυτταν ότι η πόλη θα είχε άφθονο και ποιοτικό νερό «ουσιαστικά απέτυχαν». Σήμερα, το πρόβλημα όχι μόνο δεν έχει λυθεί αλλά πρέπει να αντικατασταθούν 200 χιλιόμετρα δικτύου και να αντιμετωπισθούν οι απώλειες (50% της αντλούμενης ποσότητας νερού δεν τιμολογείται). Οι λύσεις που προτείνει ο κ. Λυγερός κινούνται σε δύο άξονες. Ο πρώτος είναι «η αποπεράτωση της αντικατάστασης των παλαιών δικτύων. Ο δεύτερος είναι η εξασφάλιση επαρκούς ποσότητας νερού ώστε να καταστεί δυνατή η συνεχής λειτουργία των δικτύων υπό πίεση. Παράλληλα να εξασφαλίζεται η ποιότητα του παρεχόμενου νερού».

Για τον υποψήφιο δήμαρχο με τη Λαϊκή Συσπείρωση (ΚΚΕ) Μανώλη Συντυχάκη η αξιοποίηση του νερού προς όφελος του λαού προϋποθέτει έναν ριζικά διαφορετικό δρόμο ανάπτυξης με κοινωνικοποιημένα τα συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής. «Η διαχείριση του νερού πρέπει να γίνεται από ενιαίο κρατικό φορέα που να το κατοχυρώνει ως κοινωνικό αγαθό. Οχι ως εμπόρευμα. Να ικανοποιεί το σύνολο των αναγκών άρδευσης, ύδρευσης, προστασίας του οικιστικού ιστού και της δημόσιας υγείας». Χρειάζονται, τονίζει, μελέτες για νέες πηγές, διαχείριση του νερού από την ώρα που πέφτει η βροχή μέχρι την τελική κατανάλωση, διαχείριση επιφανειακών υδάτων, υπόγειων υδροφορέων και φραγμάτων (Αποσελέμης) και άμεση υλοποίηση αναγκαίων έργων χωρίς ΣΔΙΤ και συμβάσεις παραχώρησης.Προτείνει ακόμη την κατάργηση ΦΠΑ, του παράνομου χαρατσιού (80% επί της κατανάλωσης) που τριπλασίασε την τιμή του κυβικού και του τιμολογίου. Αλλά και μείωση του τιμολογίου κατανάλωσης στους εργαζομένους, αγρότες, μικροεπαγγελματίες.

Για το θέμα του νερού ο υποψήφιος Βασίλης Λαμπρινός λέει ότι έχει προτείνει λύση απολύτως αξιόπιστη και εφικτή: «Μέχρι τώρα, από λανθασμένες προφανώς εκτιμήσεις, η ύδρευση της πόλης στηρίχθηκε στο φράγμα Αποσελέμη. Το εάν όμως αυτό το φράγμα θα έχει ικανή ποσότητα νερού εξαρτάται από τις βροχοπτώσεις που δυστυχώς μειώνονται κάθε χρόνο. Για να εξασφαλίσουμε νερό καλής ποιότητας, εμείς προτείνουμε εναλλακτικές λύσεις όπως: διάνοιξη νέων αδειοδοτημένων γεωτρήσεων, αφαλάτωση από τον Αλμυρό σε συνεργασία με τον Δήμο Μαλεβιζίου, με κόστος παραγωγής – για άριστης ποιότητας πόσιμο νερό – ισοδύναμο ή και μικρότερο από εκείνο των γεωτρήσεων». Προτείνει ακόμη την εκμετάλλευση σε συνεργασία με τον Δήμο Μαλεβιζίου του πόσιμου νερού που συγκεντρώνεται στον Αλμυρό ποταμό κάθε χειμώνα σε διάστημα 8 έως 35 ημερών, ενίοτε και περισσότερο. «Αναγκαία, τέλος, θεωρούμε την αντικατάσταση των παλαιών δικτύων όπου αυτή είναι απαραίτητη, ώστε να καταστεί δυνατή η συνεχής ροή υπό πίεση. Επίσης, την αντικατάσταση των παλαιών υδρομέτρων».

Οσον αφορά το κυκλοφοριακό, παλαιότερα αρκετοί ήταν αυτοί που παρομοίαζαν το Ηράκλειο με την Αθήνα. Σήμερα η κατάσταση έχει βελτιωθεί σημαντικά.

Ο Γιάννης Κουράκης απαντά ότι το κυκλοφοριακό είναι όντως πρόβλημα, όπως παντού. Σε κάθε μεγάλη ή μεσαία πόλη. Προσθέτει δε ότι το πρόβλημα δεν αποκλείεται να οξύνθηκε λόγω της διάλυσης της δημοτικής αστυνομίας. Μια σειρά από παρεμβάσεις τα τελευταία χρόνια – υποστηρίζει – έχουν αμβλύνει το πρόβλημα της κυκλοφορίας σε μεγάλο βαθμό. Ανάμεσα σε αυτές είναι οι εκτεταμένες πεζοδρομήσεις στο κέντρο, «η σταδιακή εφαρμογή της κυκλοφοριακής μελέτης στην παλιά πόλη. Η απαγόρευση των διαμπερών κινήσεων με τη δημιουργία “βρόχων”». Συνέβαλε επίσης, λέει, η εφαρμογή του σχεδίου πόλης με σημαντικές διανοίξεις στο κέντρο.

Ο επικεφαλής της παράταξης Ηράκλειο Ενεργοί Πολίτες Ηλίας Λυγερός ως πρώτο μέτρο για την επίλυση του κυκλοφοριακού προτείνει τον μακρόπνοο σχεδιασμό. Επειτα – όπως σημειώνει – πρέπει να ακολουθήσει σειρά παρεμβάσεων: «Η κατοχύρωση δικαιωμάτων πεζών και ΑμεΑ. Η δυνατότητα χρήσης ήπιων μορφών κυκλοφορίας (ποδήλατο). Η ενίσχυση των μέσων μαζικής μετακίνησης με σύγχρονα, αποτελεσματικά δρομολόγια. Ο δραστικός περιορισμός των ΙΧ. Το σύστημα κυκλοφορίας με σύγχρονες οδικές αρτηρίες, χώρους στάθμευσης». Αφήνει αιχμές μάλιστα κατά της νυν διοίκησης για την κατάσταση, λέγοντας πως πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας «βάζει φρένο στις αυθαιρεσίες της δημοτικής Αρχής χωρίς εγκεκριμένη κυκλοφοριακή μελέτη για έργα που γίνονται στο Ηράκλειο».

Ο υποψήφιος της Λαϊκής Συσπείρωσης Μανώλης Συντυχάκης από την πλευρά του υποστηρίζει ότι το κυκλοφοριακό αποτυπώνει τις στρεβλώσεις στη λειτουργία της πόλης. Λύση ανακούφισης, λέει, «αποτελεί η πεζοδρόμηση του ιστορικού κέντρου της πόλης. Απαιτεί όμως σύγκρουση με τα μεγάλα συμφέροντα. Συνδυαστικά και για να μη μεταφερθεί το πρόβλημα εκτός και πέριξ του κέντρου, απαιτεί σχέδιο, χρήματα προβλέποντας τη δημιουργία δημόσιων και δωρεάν πάρκινγκ, μεγάλους δρόμους, σημάνσεις, φωτισμό». Το κυκλοφοριακό θα αμβλυνθεί, σύμφωνα με τον κ. Συντυχάκη, με «φθηνές δημόσιες υπηρεσίες αστικών συγκοινωνιών, ενίσχυση των ΔΧ μεταφορικών μέσων όπως λεωφορείο, minibus, ταξί, με κοινωνικό χαρακτήρα λειτουργίας, καλύπτοντας όλες τις δημοτικές ενότητες». Προτείνει ακόμη «δωρεάν μετακίνηση για εργαζομένους το πρωί, ανέργους, φοιτητές – σπουδαστές, πολύτεκνες, τρίτεκνες, μονογονεϊκές οικογένειες. Ειδικές ρυθμίσεις σχετικά για ΑμεΑ».

Προϋπόθεση για την επίλυση είναι η άμεση προώθηση της τροποποίησης του σχεδίου πόλης στο κέντρο επισημαίνει ο υποψήφιος δήμαρχος με τον συνδυασμό Δύναμη Πολιτών – Ανεξάρτητη Δημοτική Κίνηση Ηρακλείου Βασίλης Λαμπρινός. Μόνο έτσι, συνεχίζει «θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε στις διανοίξεις δρόμων». Οι ρυθμίσεις που προτείνει η μελέτη «πρέπει να συνδυασθούν με άλλες συμπληρωματικές παρεμβάσεις όπως: χωροθέτηση νέων χώρων στάθμευσης, αναδιάρθρωση των δρομολογίων των μέσων μαζικής μεταφοράς και η δρομολόγηση mini bus, όπου αυτό είναι εφικτό, αποκέντρωση υπηρεσιών, με την εφαρμογή της μελέτης του Ανατολικού Πολεοδομικού Κέντρου».

Ντεπόζιτα στις ταράτσες
Το Ηράκλειο υδροδοτείται σε πολύ μεγάλο ποσοστό από γεωτρήσεις. Οι ποσότητες όμως δεν επαρκούν για να υπάρχει συνεχής υπό πίεση ροή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι κάτοικοι να αγοράζουν καθημερινά εμφιαλωμένο νερό και με αυτόν τον τρόπο να επιβαρύνεται ο οικογενειακός τους προϋπολογισμός. Στις ταράτσες των σπιτιών μάλιστα οι Ηρακλειώτες έχουν τοποθετήσει ντεπόζιτα για να αποθηκεύουν νερό.

Η ταυτότητα της πόλης
173.993 κάτοικοι (απογραφή 2011) 
151.324 στον Δήμο Ηρακλείου
2 Ανώτατα Ιδρύματα: Πανεπιστήμιο και ΤΕΙ Κρήτης
23.000 και πλέον είναι οι φοιτητές
Εδρα του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας, από τα σημαντικότερα ερευνητικά κέντρα της Ελλάδας
6 εκατ.  }επιβάτες εξυπηρετεί ετησίως το αεροδρόμιο Νίκος Καζαντζάκης, δεύτερο μεγαλύτερο της Ελλάδας και πρώτο σε πτήσεις τσάρτερ