Ο Τουταγχαμών αναλαμβάνει να φέρει πίσω τους τουρίστες

Δεν φτιάχτηκε από χιλιάδες σκλάβους πριν από 3.000 χρόνια. Δεν «αντιστάθηκε» στους αρχαιοκάπηλους ώστε να είναι ο μοναδικός ασύλητος τάφος που ανακαλύφθηκε στην Κοιλάδα των Βασιλέων πριν από 92 χρόνια από τον Χάουαρντ Κάρτερ. Κι όμως, μπορεί να ξεγελάσει ακόμη και το πιο έμπειρο μάτι.

Ο λόγος για τον τάφο-κλώνο του διασημότερου ίσως φαραώ της αρχαίας Αιγύπτου, του Τουταγχαμών, ο οποίος άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του την Τετάρτη και έχει επιστρατευτεί στην επιχείρηση που κάνει η χώρα για να καταφέρει να ανακτήσει έστω κι ένα μέρος του μεριδίου του τουρισμού που έχασε τα τελευταία χρόνια λόγω της πολιτικής αναταραχής.

«Αν μπορώ να διακρίνω τις διαφορές με τον αυθεντικό;» αναρωτιέται η Τις Τσάπμαν, η πρώτη τουρίστρια που έκοψε εισιτήριο στον τάφο-αντίγραφο, κόστους 500.000 ευρώ, ο οποίος στήθηκε περίπου 1,6 χλμ. από τον αυθεντικό. «Οχι, δεν νομίζω ότι μπορώ. Φαίνεται πολύ καλό, τουλάχιστον για μένα» συνεχίζει η δασκάλα που στο παρελθόν είχε επισκεφθεί τον αυθεντικό τάφο, ο οποίος όμως αποφασίστηκε να κλείσει ώστε να προστατευθεί από την υγρασία, τους μύκητες και τον ανεπαρκή εξαερισμό.

«Μπορείς να έχεις καλύτερη αντίληψη του μνημείου» λέει ο σύζυγος της Τις Τσάπμαν, Τζον, πρώην λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Νότιγκαμ. «Με το πέρασμα των χρόνων παρατηρούσα τις αλλαγές. Είχαν τοποθετήσει γυάλινα προστατευτικά πλαίσια στις τοιχογραφίες, ενώ στο αντίγραφο δεν έχεις να αντιμετωπίσεις τέτοια προβλήματα».

Ωστόσο, υπάρχει και η αντίθετη άποψη που θέλει από το νέο απόκτημα της Κοιλάδας των Βασιλέων να λείπει η αύρα του αυθεντικού. «Δεν νομίζω ότι μπορείς να έχεις την ίδια αίσθηση, έτσι δεν είναι;» λέει η 65χρονη Κριστίνα Μπιλ, από τις πρώτες επισκέπτριες του χώρου.

Η Αίγυπτος όμως δεν φαίνεται να απασχολείται από τους επικριτές του εγχειρήματος, που θεωρούν ότι με την κίνηση αυτή μπαίνει ο θεμέλιος λίθος για τη δημιουργία μιας Ντίσνεϊλαντ αρχαιολογικού περιεχόμενου που δεν θα έχει να προσφέρει τίποτα το ουσιώδες, παρά μόνο μια ψευδαίσθηση σε όσους θελήσουν να γνωρίσουν το μεγαλείο του φαραωνικού κόσμου.

ΜΕΙΩΣΗ 90%. Στόχος της είναι να κερδίσει το χαμένο έδαφος στο τουριστικό πεδίο – είναι ενδεικτικό ότι η τουριστική κίνηση τον περασμένο Σεπτέμβριο ήταν μειωμένη κατά 90% σε σχέση με την ίδια περίοδο το 2012, ενώ τα στοιχεία δείχνουν μείωση του τουρισμού το πρώτο τετράμηνο του 2014 κατά 43% σε σύγκριση με άλλες χρονιές. Αλλωστε η πολιτική αστάθεια και οι συνθήκες που δημιουργήθηκαν όχι μόνο απέτρεπαν τους επισκέπτες να φθάσουν ώς τη γη των φαραώ, αλλά δημιούργησαν γόνιμο έδαφος για τη λεηλασία και την καταστροφή μουσείων και μνημείων, όπως αποδείκνυαν εικόνες που έκαναν τον γύρο του κόσμου και απεγνωσμένες εκκλήσεις αρχαιολόγων ώστε τα πολύτιμα αντικείμενα να μην καταλήξουν σε αγορές του εξωτερικού.

Ο στόχος βεβαίως εκ πρώτης μοιάζει θεμιτός, ωστόσο δεν μπορεί να μην επισημάνει κάποιος την αντίφαση της ηγεσίας της Αιγύπτου. Την ώρα που διαφημίζει παγκοσμίως το νέο τουριστικό αξιοθέατο ως πόλο έλξης, ανεβάζει την τιμή της τουριστικής βίζας από 10 σε 18 ευρώ.

Η καταστροφή στον τάφο του νεαρού φαραώ, που παρέμεινε στην εξουσία για εννέα χρόνια και πέθανε σε ηλικία 18 ετών (σύμφωνα με άλλη εκδοχή 20), είχε επισημανθεί πριν ακόμη καταρρεύσει το καθεστώς Μουμπάρακ. Το μοναδικής αξίας μνημείο τις περιόδους αιχμής υποδεχόταν έως και 1.000 άτομα την ημέρα. Αν λάβει κάποιος υπόψη του ότι κατά μέσο όρο ο κάθε επισκέπτης άφηνε πίσω του 2,8 γραμμάρια ιδρώτα, μπορεί να υπολογίσει τη φθορά που έχουν υποστεί οι τοιχογραφίες.

Για τον λόγο αυτόν το αντίγραφο είχε ήδη παραγγελθεί όταν ήταν ακόμη στα πράγματα ο ισχυρός άνδρας της αιγυπτιακής αρχαιολογίας Ζαχί Χαουάς – ήδη από το 1988 -, ο οποίος και ήταν υπέρμαχος της κατασκευής τάφου-κλώνου από ισπανική εταιρεία με έδρα τη Μαδρίτη.

Ετοιμος από το 2011, ωστόσο, περίμενε υπομονετικά σε αποθήκες της εταιρείας στην Ισπανία, καθώς η Αραβική Ανοιξη σταμάτησε οποιονδήποτε σχεδιασμό.

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΣΑΡΩΣΗ. Για τη δημιουργία του καινούργιου τάφου η συγκεκριμένη εταιρεία χρησιμοποίησε λέιζερ και μηχανήματα τρισδιάστατης σάρωσης ώστε να καταγραφούν και να μεταφερθούν στο αντίγραφο και οι πιο μικρές λεπτομέρειες. Για να επιτευχθεί αυτό μάλιστα, αντιγράφηκαν 100 εκατ. σημεία ανά τετραγωνικό μέτρο του αυθεντικού μνημείου ώστε να μην ξεφύγει τίποτα από τα χρώματα, την υφή και τα σχήματα.

«Ελπίζουμε οι επισκέπτες να μπορέσουν να διαπιστώσουν ότι είναι δυνατόν να δημιουργηθεί ένα ακριβές αντίγραφο, που να δίνει και την αίσθηση του τάφου» λέει από την πλευρά του ο Ανταμ Λόου εκ μέρους της κατασκευάστριας εταιρείας.

«Είναι ίδιος με τον αυθεντικό, με τη διαφορά ότι εδώ υπάρχει το περιθώριο να εξηγηθούν πολλά πράγματα πολύ καλύτερα. Μπορεί κάποιος να καταλάβει πώς ήταν ο τάφος όταν μπήκε για πρώτη φορά μέσα ο Κάρτερ» λέει η Σαλίμα Ικράμ, καθηγήτρια Αιγυπτιολογίας στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καΐρου.

«Ισως είναι μια αρχή» λέει ο Ανταμ Λόου, που ελπίζει να αναλάβει και τα αντίγραφα άλλων τάφων που τώρα είναι μη προσβάσιμοι στο κοινό.