Στο άγνωστο με μετανάστες ξεναγούς

Βράδυ Τετάρτης. Σταθμός Μοναστηράκι. Λίγο μετά τις δέκα. Μέσα στους εκατοντάδες περαστικούς αρχίζει να ξεχωρίζει μια ομάδα. Δεν χτυπά εισιτήριο. Δεν κατευθύνεται στις αποβάθρες. Ολοι κρατούν λευκές κόλλες με ασυνήθιστα ονόματα. Κανού, Μουσταφά, Αλί. Κάποιοι φορούν μεγάλα ακουστικά. Στην αρχή περνούν απαρατήρητοι. Οσο όμως η παρέα μεγαλώνει τόσο τραβά τα βλέμματα.

«Σε λίγο θα ξεκινήσει μια θεατρική παράσταση» είναι η απάντηση στους περίεργους. Οι περισσότεροι δεν έχουν καν ακούσει για το «No Man’s Land», την παράσταση-περίπατο του ολλανδού σκηνοθέτη και εικαστικού Ντρις Φερχούφεν στην καρδιά της πόλης, που φέρνει στην Αθήνα στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Fast Forward η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Η ιδέα είναι απλή: ένας θεατής ακολουθεί μια διαδρομή στο κέντρο της Αθήνας συντροφιά με έναν μετανάστη. Ο θεατής δεν γνωρίζει τη διαδρομή. Δεν γνωρίζει τον οδηγό του. Δεν ξέρει τι θα ακούσει. Το μόνο που έχει να κάνει είναι να εμπιστευτεί αυτόν τον άγνωστο.

Η έναρξη κηρύσσεται σιωπηρά. Παίρνουμε όλοι τις θέσεις μας σε παράταξη. Στα χέρια μας τα χαρτιά με τα ονόματα, λες και περιμένουμε κάποιον άγνωστο στο αεροδρόμιο. Από τα ακουστικά στο διαπασών η φωνή της Μαρίας Κάλλας. Οι επιβάτες που ανεβαίνουν από τις σκάλες κοιτάζουν ξαφνιασμένοι. Ανάμεσα στο περίεργο πλήθος ξεχωρίζουν κάποιοι. Τραγουδούν χωρίς φωνή – «κλέψαμε» λίγο βγάζοντας τα ακουστικά – τα λόγια της Κάλλας. Σε λίγο πλησιάζουν τον θεατή που κρατά το χαρτί με το όνομά τους. Ο Κανού με μια ευγενική υπόκλιση ζητά να τον ακολουθήσω.

Ξεκινάμε. Περπατάμε στην Αθηνάς. Με τη μουσική δυνατά, τα μαγαζιά μοιάζουν με σκηνικό και οι περαστικοί με κομπάρσοι ταινίας. Δεν γυρίζει να δει αν τον ακολουθώ. Και κάποια στιγμή σταματά. Στεκόμαστε αντιμέτωποι. Δεν με αφήνει να τον πλησιάσω. Τον ακούω – όχι με τη φωνή του, αλλά τη φωνή ενός Ελληνα – να μου συστήνεται. Δεν είμαι σίγουρη ότι όσα ακούω τον αφορούν. Επαναλαμβάνει συχνά τη λέξη «πιθανόν».

Πιθανόν λοιπόν να πίνει φραπέ, να διαβάζει εφημερίδα, να δουλεύει σε βενζινάδικο, να έχει δημιουργήσει οικογένεια. Πιθανόν να ονειρευόταν να φθάσει σε ένα υπαίθριο μουσείο, να περίμενε να συναντήσει τους απογόνους του Περικλή, να αισθάνεται ανόητος που δεν πήγε σε μια άλλη χώρα και ήρθε εδώ, «στον πάτο της Ευρώπης». Πιθανόν να κακοποιήθηκε βάναυσα η αδελφή του. Πιθανόν να σκότωσε τον βιαστή-δολοφόνο της. Πιθανόν να θέλει να γίνουμε φίλοι και μου προσφέρει ένα μανταρίνι.

Η αφήγησή του διακόπτεται από ρυθμική μουσική. Χορεύει μέσα στον δρόμο αδιαφορώντας για τους περαστικούς που μας κοιτάνε στου Ψυρή. Ζηλεύω, αλλά δεν τον μιμούμαι τελικά. Χανόμαστε στα στενά κάτω από την Πειραιώς, βγαίνουμε στο Μεταξουργείο.