Στήνουν τείχος στον σχολικό εκφοβισμό

Στην πόλη Εσπού, 25 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Ελσίνκι, το δημοτικό σχολείο Καραμζίν πρωτοστάτησε στην καθιέρωση του προγράμματος «KiVa» για την πρόληψη και αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού. Στην τάξη η δασκάλα προβάλλει μια σειρά από σχέδια που δείχνουν διαφορετικές καταστάσεις σύγκρουσης μεταξύ των μαθητών. «Αυτό είναι εκφοβισμός;» ρωτά. «Ναιαιαιαι!», απαντούν και τα δέκα επτάχρονα που κάθονται γύρω από το τραπέζι. «Και αυτό;». Ομως αυτή τη φορά δεν απαντούν όλα τα παιδιά το ίδιο. «Οι εικόνες τα μαθαίνουν να διαχωρίζουν τις καταστάσεις, άλλες είναι απλές αντιπαραθέσεις και άλλες περιπτώσεις εκφοβισμού», διευκρινίζει η δασκάλα. {ARX}
Το πρόγραμμα «KiVa» (ακρωνύμιο από τις λέξεις Kiusaamista Vastaan, «εναντίον του σχολικού εκφοβισμού»), αναπτύχθηκε από το Πανεπιστήμιο Τούρκου, ξεκίνησε το 2007 και εφαρμόζεται πλέον στο 90% των φινλανδικών σχολείων ενώ ήδη έχει εξαχθεί σε πολλές χώρες μεταξύ των οποίων η Ολλανδία, η Βρετανία, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Εσθονία, η Σουηδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Οι μαθητές παρακολουθούν σε τρία ηλικιακά στάδια της σχολικής ζωής – στα 7, στα 10 και στα 13 – περίπου είκοσι μαθήματα στα οποία μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τον εκφοβισμό και κάνουν ασκήσεις για τη βελτίωση της συνύπαρξης.

{ARXS}«Το “KiVa” ξεκίνησε{ARXS} σε αυτό το σχολείο το 2008», λέει ο Γιούνι Χόρκο, διευθυντής του σχολείου Καραμζίν. «Μέχρι τότε, οι περιπτώσεις εκφοβισμού εδώ ξεπερνούσαν τον μέσο όρο στα σχολεία της Φινλανδίας, όμως μετά το πρώτο έτος εφαρμογής μειώθηκαν κατά 60%. Σήμερα έχουμε 500 μαθητές και περίπου 14 τέτοιες υποθέσεις τον χρόνο», εξηγεί. Σε κάθε σχολείο που εφαρμόζει το πρόγραμμα υπάρχουν κάποιοι εκπαιδευτικοί ειδικοί στο «KiVa», όμως όλοι οι δάσκαλοι έχουν τον νου τους να εντοπίσουν κάποια υπόθεση εκφοβισμού. Τότε επεμβαίνει η ειδική ομάδα. 
Οι εκπαιδευτικοί του «KiVa» συνομιλούν με τους θύτες και τα θύματα, αλλά και όσους μαθητές έχουν σχέση μαζί τους, βρίσκουν τη στιγμή που είναι η καταλληλότερη για να επικοινωνήσουν με τους γονείς και παρακολουθούν την υπόθεση. Γενικά, μετά τη συζήτηση ο δράστης σταματά, σπανιότερα όμως υπάρχουν και πιο δύσκολες περιπτώσεις.  
Εκτός από την ειδική προετοιμασία απαιτείται και μεγάλη δόση εθελοντισμού. Το έργο των υπεύθυνων δασκάλων για το «KiVa» παρακολουθείται στενά από το Πανεπιστήμιο Τούρκου. «Το πρόγραμμα “KiVa” δημιουργήθηκε έπειτα από ένα τραγικό επεισόδιο στην ιστορία της Φινλανδίας», εξηγεί ο Χόρκο, αναφερόμενος στους πυροβολισμούς που έπεσαν σε σχολεία της χώρας το 2007 και το 2008. «Ηταν ο κώδωνας του κινδύνου που έκανε την κυβέρνηση και την κοινωνία να αναλάβουν δράση». Τον Νοέμβριο του 2007 ένας 18χρονος μπήκε στο σχολείο του στην πόλη Τζόκελα και σκότωσε 8 άτομα πριν αυτοκτονήσει. Εναν χρόνο μετά, στο Καουχατζόκι στα ανατολικά, 22χρονος πυροβόλησε και σκότωσε 12 άτομα. 

{ARXS}Η Φινλανδία{ARXS} είναι μια χώρα με υψηλό επίπεδο δημοκρατίας, τελευταία στον κατάλογο της διαφθοράς παγκοσμίως. Ηταν η πρώτη που επέτρεψε στις γυναίκες να εκλέγονται και η δεύτερη που τους έδωσε δικαίωμα ψήφου. Δύο από τα καλύτερα αμειβόμενα επαγγέλματα στην Φινλανδία είναι του αστυνομικού και του δασκάλου. Διαθέτει ένα ιδιαίτερα προηγμένο εκπαιδευτικό σύστημα και τα τελευταία χρόνια είναι μονίμως πρώτη στην κατάταξη Pisa, που μετρά την ποιότητα της εκπαίδευσης σε περισσότερες από 60 χώρες. Ομως τα βίαια γεγονότα του 2007 και 2008 θεωρήθηκαν επιστέγασμα μιας τάσης που παρατηρήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ‘90: η χώρα άρχισε να έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονίας εφήβων στον κόσμο. Η κυβέρνηση είχε ήδη αρχίσει να αφιερώνει κονδύλια για την μελέτη του προβλήματος του εκφοβισμού ως αιτίας αυτοκτονιών και βίαιης συμπεριφοράς. Μετά τα δραματικά γεγονότα στα μέσα της δεκαετίας του 2000 οι παρενοχλήσεις στα σχολεία μειώθηκαν εντυπωσιακά. 
Στο φινλανδικό εκπαιδευτικό σύστημα τα παιδιά διδάσκονται την ισότητα – αγόρια και κορίτσια κάνουν ξυλουργικές εργασίες, μαθαίνουν να μαγειρεύουν και βοηθούν στο καθάρισμα των τραπεζιών μετά το σχολικό γεύμα και γενικά δημιουργείται η αίσθηση του κοινωνικού συνόλου και της ίσης συμμετοχής. Το συγκεκριμένο σύστημα εκπαίδευσης διαμορφώνει και τις προσδοκίες των νεαρών Φινλανδών από την Ευρωπαϊκή Ενωση. «Τι περιμένουμε από την Ευρώπη; Να είναι πιο αποτελεσματική και να έχει στην ηγεσία της καλύτερους πολιτικούς», λέει σε δημοσιογράφο της «Ελ Παΐς» μια ομάδα φοιτητών στο Ελσίνκι. Ενας εξ αυτών, ο Πααβάλι, πιστεύει ότι η πλειοψηφία των αξιωματούχων των Βρυξελλών είναι ελάχιστα ικανοί και ότι στέλνονται εκεί ως ανταμοιβή για υπηρεσίες που παρείχαν στις κυβερνήσεις τους. «Ετσι που πάμε, ποτέ δεν θα έχουμε μια αποτελεσματική Ευρώπη», τονίζει. 
Η κυβέρνηση του Ελσίνκι, σύμφωνα με την κοινή γνώμη, ήταν από τις πλέον απρόθυμες να συμμετάσχει στο ευρωπαϊκό ταμείο διάσωσης εάν οι χώρες του Νότου δεν δεσμεύονταν να κάνουν θυσίες και να δώσουν εγγυήσεις για τον έλεγχο των δημοσίων δαπανών τους. Ομως, τώρα, έναν μήνα πριν από τις ευρωεκλογές, δεν είναι οι διαφορές Βορρά – Νότου που απασχολούν τους Φινλανδούς, αλλά η ιδέα της αξιοκρατικής Ευρώπης που θα μπορέσει να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά προκλήσεις όπως η κρίση στην Ουκρανία, μια σύγκρουση για την οποία η χώρα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω κοινών συνόρων και ιστορικού έντασης με τη Ρωσία. 
ΑΥΡΙΟ: Κροατία