Στέφαν Τσβάιχ, η αιώνια επιστροφή

Πρόκειται για σπουδή πάνω σε μια παθιασμένη σχέση μοιχείας την οποία οι συνθήκες δεν επέτρεψαν να ολοκληρωθεί. Σε αυτή τη σύντομη ιστορία ο Πατρίς Λεκόντ εντόπισε όλα τα ανομολόγητα θέματα που είχαν κυριεύσει το συγγραφικό έργο του Στέφαν Τσβάιχ: το άγγιγμα ψυχής των υπάρξεων που διασταυρώνονται και χάνονται. Τις κατασκευές των φαντασμάτων της επιθυμίας και της ανάμνησης που απελευθερώνονται καθώς ο χρόνος τις διαβρώνει. Τη συγχώνευση των ατομικών πεπρωμένων στη συλλογική τραγωδία της ιστορίας.

Στη Γερμανία του 1912 ένας νέος άνδρας ταπεινής καταγωγής, τον οποίο υποδύεται ο Ρίτσαρντ Μάντεν (ένας από τους πρωταγωνιστές της τηλεοπτικής επιτυχίας «Game of Thrones»), εργάζεται σε εργοστάσιο σιδηρουργίας. Ο ηλικιωμένος και ασθενής εργοστασιάρχης – με τα χαρακτηριστικά του Αλαν Ρίκμαν – εκτιμά τον νεαρό υπάλληλό του και τον προαγάγει σε προσωπικό του γραμματέα. Ετσι αποκτά πρόσβαση στον στενό οικογενειακό περίγυρο και ο νέος άνδρας ερωτεύεται τη νεαρή σύζυγο του εργοδότη του (την οποία υποδύεται η Ρεμπέκα Χολ). Δεν της αποκαλύπτει όμως τα αισθήματά του. Είναι εκείνη που του εξομολογείται τα δικά της, όταν εκείνος ετοιμάζεται να αναχωρήσει για το Μεξικό, με εντολή του εργοδότη του, για να διευθύνει την εξόρυξη σε ένα μεταλλείο. Εκείνη του υπόσχεται ότι μόλις επιστρέψει, έπειτα από δύο χρόνια, θα γίνει δική του. Ομως ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος θα παρατείνει τα δύο χρόνια σε μακρύτερη διάρκεια, φορτισμένη από πικρές εμπειρίες.

Η φήμη του Στέφαν Τσβάιχ έφθασε στο απόγειο τις δεκαετίες  του ’40 και του ’50. Στην ιστορία της λογοτεχνίας κατέχει μία σημαντική θέση, κυρίως για τις βιογραφίες ιστορικών προσωπικοτήτων που συνέγραψε επηρεασμένος από τις ψυχαναλυτικές θεωρίες του φίλου του, Σίγκμουντ Φρόιντ. Τα πορτρέτα των Αμέρικο Βεσπούτσι, Μαγγελάνου, Μαρίας Αντουανέτας, Μαρίας Στιούαρτ, Ονορέ Ντε Μπαλζάκ, Φιοντόρ Ντοστογέφσκι και Φρειδερίκου Νίτσε μεταφράστηκαν και στα ελληνικά και κυκλοφορούν σε διαφορετικές εκδόσεις.

Και ενώ η Ευρώπη εξακολουθεί να διαβάζει κατά εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα ετησίως τα έργα του, η Αμερική, σύμφωνα με την παραδοχή του σκηνοθέτη τού «Ξενοδοχείου Grand Budapest» Γουές Αντερσον, τον «ανακάλυψε» σχετικά πρόσφατα. Ο Αντερσον παθιάστηκε με μια άλλη διάσταση του Τσβάιχ. Πέρα από την ψυχολογική του λεπτότητα, που εκτιμούσε και ο Φρόιντ, ο αμερικανός σκηνοθέτης εντόπισε στον συγγραφέα του αυτοβιογραφικού «Κόσμου του χθες» τον αφηγητή και μάρτυρα μιας Ευρώπης στο στάδιο της αποσύνθεσης. Ισως αυτός να είναι και ο λόγος που η ταινία έχει μεγάλη εισπρακτική διεθνή επιτυχία, με τις πωλήσεις των εισιτηρίων να ανεβαίνουν στα 120 εκατομμύρια δολάρια συνεχίζοντας την ανοδική τους πορεία.