1,7 τρισ. ο τζίρος των όπλων

Σχεδόν 1,7 τρισ. δολάρια ξόδεψε συνολικά ο πλανήτης για την άμυνά του – όχι για να προστατευθεί από κάποια εξωγήινη απειλή αλλά από τον ίδιο του τον εαυτό. Οπως προκύπτει πάντως από την ετήσια έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ειρήνης και Ερευνας της Στοκχόλμης (SIPRI), οι Ηνωμένες Πολιτείες μείωσαν το 2013 τις αμυντικές τους δαπάνες σε σχέση με το 2012, ενώ για πρώτη φορά την τελευταία δεκαετία η Ρωσία ξοδεύει περισσότερα από τις ΗΠΑ ως ποσοστό του ΑΕΠ. Από την άλλη πλευρά κανένας δεν ξοδεύει στον πλανήτη για την αμυντική του θωράκιση όσο οι Αμερικανοί. Η ετήσια δαπάνη έφτασε πέρυσι τα 640 δισεκατομμύρια δολάρια, με τον αμυντικό προϋπολογισμό της χώρας να μειώνεται κατά 7,8% σε σχέση με το 2012. Στο ύψος των δαπανών ακολουθούν οι Κινέζοι, οι Ρώσοι, οι Σαουδάραβες και οι Γάλλοι, που συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα. Στις ΗΠΑ και στην Κίνα ανήκει το 50% της συνολικής δαπάνης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πάντως η μόνη δυτική χώρα που μειώνει τις αμυντικές της δαπάνες. Το ρεκόρ μείωσης ανήκει στην Ιταλία, που την τελευταία δεκαετία ψαλίδισε τον αμυντικό της προϋπολογισμό κατά 26%. Τις δαπάνες τους, όμως, μείωσαν και η Γαλλία, η Βρετανία, ο Καναδάς και η Αυστραλία. Μείωση άνω του 10% σε σχέση με το 2008 έχει καταγραφεί στην Ελλάδα, στην Αυστρία, στο Βέλγιο, στην Ιρλανδία, στην Ολλανδία και στην Ισπανία καθώς και σε όλες τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης πλην της Πολωνίας. Στον αντίποδα κινήθηκε η Γερμανία, η οποία το ίδιο διάστημα αύξησε τις αμυντικές της δαπάνες κατά 2%, όπως και η Τουρκία που φέτος βρήκε μια θέση στην πρώτη 15άδα των πιο «σπάταλων» χωρών.

Στον αντίποδα κινήθηκαν επίσης και πολλές χώρες της Αφρικής – κυρίως αυτές που έχουν έσοδα από το πετρέλαιο. Η Γκάνα διπλασίασε τις δαπάνες της, ενώ η Αλγερία έγινε η χώρα της Μαύρης Ηπείρου που ξεπέρασε τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια. Σύμφωνα με την SIPRI, η αύξηση αυτή οφείλεται στη φιλοδοξία της Αλγερίας να επιβληθεί ως ηγεμονική δύναμη στην περιοχή, στο ειδικό βάρος που έχει στο εσωτερικό της χώρας ο στρατός, αλλά και στην τρομοκρατική απειλή που προέρχεται από το γειτονικό Μάλι.

Το βάρος της προσοχής ωστόσο πέφτει στη Ρωσία. Η Μόσχα σχεδιάζει να ξοδέψει 750 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2020 προκειμένου να αντικαταστήσει το 70% του εξοπλισμού της, ο οποίος θεωρείται πεπαλαιωμένος και επομένως δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τις ανάγκες των 850.000 μελών του ρωσικού στρατού. Στη δική της κούρσα εξοπλισμών έχει επιδοθεί και η Κίνα που τον τελευταίο χρόνο αύξησε τις δαπάνες της κατά 7,4%, για να φτάσει τα 188 δισεκατομμύρια δολάρια. Σύμφωνα με το SIPRI, η αύξηση δεν οφείλεται στις εδαφικές διαφορές με την Ιαπωνία στην Ανατολική Θάλασσα της Κίνας ούτε στις διαφορές με τις Φιλιππίνες και το Βιετνάμ στη Νότια Θάλασσα της Κίνας, αλλά σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό του Πεκίνου βάσει της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Ο σχεδιασμός αυτός αλλά και οι φιλοδοξίες της Πιονγκγιάνγκ εξηγούν την αύξηση των δαπανών στη Νότια Κορέα.

Θεαματική είναι η αύξηση των δαπανών και στη Σαουδική Αραβία, όπου καταγράφηκε στο 14% (67 δισεκατομμύρια δολάρια). Την ίδια περίοδο, κατά 25% αυξήθηκαν οι στρατιωτικές δαπάνες στο Ιράν και στο Μπαχρέιν ενώ συνολικά στην περιοχή της Μέσης Ανατολής η αύξηση είναι της τάξης του 4% (150 δισ. δολάρια). Η αύξηση των δαπανών της Σαουδικής Αραβίας αποδίδεται στην αύξηση της έντασης με το Ιράν αλλά και στον φόβο της εκδήλωσης ενός εσωτερικού κύματος διαμαρτυρίας στο πρότυπο της Αραβικής Ανοιξης.

Το ρεκόρ αύξησης αμυντικών δαπανών πάντως καταγράφεται στο Αφγανιστάν. «Το Αφγανιστάν δεν αύξησε μόνο τις αμυντικές του δαπάνες κατά 77% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Η αύξηση την τελευταία δεκαετία είναι της τάξης του 557%» σημειώνουν οι συντάκτες της ετήσιας έκθεσης του SIPRI.

Μείωση 1,9%
Συνολικά οι αμυντικές δαπάνες το 2013 μειώθηκαν κατά 1,9% σε σχέση με το 2012. Η μείωση στη Δύση ισοσκελίστηκε από την ανάλογη αύξηση στην Ανατολή