NATO, ο αδύναμος παρατηρητής

Ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Αντερς Φογκ Ράσμουσεν, παρότι πλησιάζει το τέλος της θητείας του, κατηγόρησε τη Ρωσία για τα όσα συμβαίνουν στην Ανατολική Ουκρανία. Σε δήλωσή του τόνισε ότι «η επανεμφάνιση των ανδρών με σύγχρονα ρωσικά όπλα» (δηλαδή όπλα που δεν μπορεί να βρει κάποιος στην Ουκρανία) και στολές παραλλαγής χωρίς διακριτικά, ίδιες με αυτές που φορούσαν οι ρώσοι στρατιώτες στην Κριμαία, αποτελεί σοβαρό γεγονός. Οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση με οποιοδήποτε πρόσχημα, το μόνο αποτέλεσμα που θα έχει θα είναι να εμβαθύνει τη διεθνή απομόνωση της Ρωσίας», τόνισε και κατέληξε: «Υπάρχουν συγκεκριμένα μέτρα που μπορούμε να πάρουμε».

Ομως κάθε είδους επέμβαση του ΝΑΤΟ για να υπερασπιστεί κάποια χώρα περιορίζεται κατ’ αρχήν από το άρθρο 5 του καταστατικού της συμμαχίας, σύμφωνα με το οποίο η χώρα θα πρέπει να είναι μέλος. Η Ουκρανία δεν είναι. Από την αρχή της κρίσης στην Κριμαία και κατόπιν με τις περίπλοκες εξελίξεις στην Ουκρανία, η αντίδραση του ΝΑΤΟ ήταν να ενισχύσει τους εταίρους της στα σύνορα με τη Ρωσία. Εστάλησαν μαχητικά στη Ρουμανία και στις χώρες της Βαλτικής, δύο αντιτορπιλικά αμερικανικά με τηλεκατευθυνόμενους πυραύλους στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ καταστρώθηκαν και σχέδια για στρατιωτικά γυμνάσια στην περιοχή.

Στη συνάντησή του με τον μεταβατικό πρωθυπουργό της Ουκρανίας Αρσένι Γιάτσενιουκ στις Βρυξέλλες, ο Ράσμουσεν απλώς επιβεβαίωσε «τη δέσμευση να δοθεί βοήθεια στο Κίεβο για να ενισχυθούν οι στρατιωτικές δυνατότητές του». Ο Γιάτσενιουκ παραδέχθηκε ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ «δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο ραντάρ της Ουκρανίας». Η κυβέρνηση του Κιέβου συνεργάζεται με το ΝΑΤΟ και έχει πάρει μέρος στις αποστολές στο Κόσοβο και το Αφγανιστάν, στην αντιπειρατική επιχείρηση στη Σομαλία (με μια φρεγάτα που βρίσκεται στον κόλπο του Αντεν), όμως η ένταξή της στο ΝΑΤΟ είναι ακόμα μακριά.

Μια έρευνα το 2012 του ουκρανικού think tank Open Ukraine, επικεφαλής του οποίου ήταν ο Γιάτσενιουκ, έδειξε ότι «το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ δεν είναι η ρωσική αντιπολίτευση, αν και παραμένει σημαντικός παράγοντας, αλλά η ελάχιστη στήριξη από τους ουκρανούς πολίτες». Τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει. Διεθνώς την τελευταία δεκαετία, γράφει η ισπανική εφημερίδα «Βανγκουάρντια», οι ΗΠΑ με ανοιχτά μέτωπα στο Ιράκ και το Αφγανιστάν προτίμησαν να μην ενοχλήσουν τη Ρωσία. Η Μόσχα όμως έκανε τη δική της ανάγνωση.

ΤΟ «ΔΕΔΙΚΑΣΜΕΝΟ». Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι τον Απρίλιο του 2008 τέθηκε και πάλι το θέμα της υποψηφιότητας για ένταξη της Ουκρανίας και της Γεωργίας. Λίγους μήνες μετά, τον Αύγουστο, η Ρωσία εισέβαλε στη Γεωργία και κατέλαβε τη Νότια Οσετία και την Αμπχαζία.  

Το μήνυμα ήταν σαφές: η Ρωσία δεν θα επιτρέψει στο ΝΑΤΟ να φθάσει μέχρι τον Καύκασο. Μεταξύ 15 Ιουλίου και 2 Αυγούστου του 2008, ο στρατός και ο ρωσικός στόλος στη Μαύρη Θάλασσα πραγματοποιούσαν ασκήσεις κοντά στα σύνορα της Γεωργίας. Η ένταση και η ανταλλαγή πυρών μεταξύ των οσετών ανταρτών και των γεωργιανών στρατευμάτων αυξάνονταν σταδιακά επί μήνες. Ο Σαακασβίλι είχε δηλώσει ότι θέλει να επανακτήσει τον έλεγχο των δύο αυτονομημένων περιοχών – έτσι οι Ρώσοι αποφάσισαν να παρέμβουν. Τι έκανε τότε το ΝΑΤΟ; Εστειλε δύο πλοία στη Μαύρη Θάλασσα… Σήμερα είτε θα επαναληφθεί το σενάριο της Γεωργίας είτε μπορεί να υπάρξει μια μικρή σύγκρουση. Oμως ένα είναι σίγουρο, όπως παρατηρεί ο ιδρυτής της Stratfor, Τζορτζ Φρίντμαν: «Η Ρωσία δεν μπορεί να δείξει αδυναμία».