Μίλαν Κούντερα: Η επιστροφή που έθιξε τους Γάλλους

Ο εξόριστος Τσέχος Μίλαν Κούντερα έγινε γάλλος συγγραφέας όταν για πρώτη φορά εγκατέλειψε τη μητρική του γλώσσα και το 1994 έγραψε τη «Βραδύτητα» στα γαλλικά. Από το 1975 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι – πολιτογραφήθηκε Γάλλος το 1981 – βρίσκοντας εκεί ένθερμους αναγνώστες της πεζογραφίας και του δοκιμιακού του λόγου. Το πέρασμά του στην ελεύθερη, δημοκρατική Δύση ήταν το ξεκίνημα μιας νέας ζωής. Εως την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989. Οταν οι λογοτεχνικοί κύκλοι του Σεν Ζερμέν στο Παρίσι άρχισαν να ξεπερνάνε τον ενθουσιασμό τους για τους φυγάδες διανοούμενους, καταπιεσμένους από το σοβιετικό καθεστώς.

Το ειδύλλιο μεταξύ της δεύτερης πατρίδας του και του ίδιου κόπασε. Και αυτό φάνηκε με τη χλιαρή υποδοχή της «Αθανασίας» (1990) και της «Βραδύτητας» (1994) στο εσωτερικό της Γαλλίας. Ενώ στο εξωτερικό ο μυθιστοριογράφος, ποιητής και δραματουργός συνέχιζε να θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της κεντροευρωπαϊκής λογοτεχνίας.

Τα επόμενα γραπτά του θα τα εκδώσει πρώτα στην Ισπανία και την Ιταλία, ενώ ο γάλλος εκδότης του Gallimard θα καθυστερήσει τις μεταφράσεις τους. Και ξαφνικά, όπως αναφέρει η εφημερίδα «Φιγκαρό», οι Γάλλοι πληροφορούνται τον Νοέμβριο του 2012 την έκδοση στον ιταλικό οίκο Adelphi του μυθιστορήματος – ύστερα από πολλά χρόνια – που εκείνος έγραφε κρυφά από όλους και το οποίο κυκλοφόρησε έναν χρόνο μετά.

«Η γιορτή της ασημαντότητας είναι η αιχμή μιας εξέλιξης ως προς τη φόρμα του λόγου με την οποία το μυθιστορηματικό ύφος του Κούντερα περνά από την αφθονία της περιγραφής και τον αισθησιακό ρεαλισμό του “Αστείου” στο λιτό, κάτισχνο καθεστώς των γαλλικών του γραπτών» επισημαίνει η «Φιγκαρό» στην κριτική παρουσίαση του νέου του βιβλίου.

Ο οίκος Gallimard που ανέλαβε τη μετάφραση από τα ιταλικά και την έκδοση του νέου του μυθιστορήματος στη Γαλλία (στις 3 Απριλίου) επισημαίνει στην ιστοσελίδα με τις νέες κυκλοφορίες: «Οποιος γνωρίζει τα προηγούμενα βιβλία του Μίλαν Κούντερα ξέρει την επιθυμία του να ενσωματώνει μέσα σε ένα μυθιστόρημά του ένα στοιχείο “μη – σοβαρό”».

Για παράδειγμα στην «Αθανασία» ο Γκαίτε και ο Χέμινγουεϊ περπατούσαν μαζί σε πολλά κεφάλαια του βιβλίου, φλυαρώντας και διασκεδάζοντας. Ενώ στη «Βραδύτητα» η Βέρα, η σύζυγος του συγγραφέα, του λέει: «Συχνά μου λες πως κάποτε θα ήθελες να γράψεις ένα μυθιστόρημα όπου καμία λέξη δεν θα ήταν σοβαρή. Σε προειδοποιώ να προσέχεις, γιατί οι εχθροί σου σε περιμένουν».

Ο Κούντερα «αντί να προσέξει, πραγματοποιεί το παλιό του όνειρο σε αυτό το μυθιστόρημα, το οποίο θα μπορούσε να πει κανείς αποτελεί την εκπληκτική περίληψη όλου του έργου του. Είναι ένα αστείο εμπνευσμένο από την εποχή μας που είναι κωμική επειδή έχει χάσει την αίσθηση του χιούμορ της».