«Πείραξε» κι εσύ ένα τραγούδι, μπορείς!

Δύσκολα θα φανταζόταν η Μαρίκα Νίνου να τραγουδά το «Λόγια ανταλλάξαμε βαριά» σε τριπ χοπ ήχους. Αδιανόητο για τον Τάκη Μπίνη και τη Στέλλα Χασκίλ τη Σαλονικιά να λένε «Αν σε δουν να πιάσεις φράγκα, θα σε πουν νταή και μάγκα» σε σουίνγκ μελωδία. Σενάριο επιστημονικής φαντασίας οι σκληροί στίχοι τού «Εμαθα πως είσαι μάγκας» να συναντούν την ευαισθησία μιας μπόσα νόβα. Ολα όμως μπορεί να συμβούν μέσα σε μια διασκευή…  

Πριν από δέκα χρόνια αν έλεγες σε κάποιον ότι υπάρχει γκρουπ που παίζει μόνο διασκευές θα γελούσε και σε αυτό ο General Conzou των Burger Project – κατά κόσμον Κωνσταντίνος Ζουγανέλης – συμφωνεί και επαυξάνει. Οι μπάντες που αναμετριούνται με δημιουργίες του παρελθόντος κάνοντας – τις περισσότερες φορές – αίσθηση στον ραδιοφωνικό αέρα δεν είναι πια λίγες.

Οι Burger Project είναι ένα από τα συγκροτήματα που ανασύρουν διαμάντια από το παρελθόν και τα προσαρμόζουν στη δική τους αισθητική. Παρά την επιτυχία της μπάντας, ο General Conzou δίνει μια ψύχραιμη τοποθέτηση για τη χρησιμότητα και τον ρόλο των διασκευών: «Δεν εξυπηρετούν σε τίποτα οι διασκευές και κατά την άποψή μου δεν έχουν καμία χρηστική αξία. Γίνονται και γινόταν πάντα, άλλοτε πετυχημένες και άλλοτε λιγότερο».

Στο ίδιο μήκος κινείται και η άποψη του Loui Salvador – ο τραγουδιστής και δημιουργός της μπάντας Oi Assoi tou Lοui Salvador. «Δεν εξυπηρετούν κάπου οι διασκευές. Προκύπτουν νομίζω κυρίως από την αγάπη για την αυθεντική εκτέλεση που “παλαιώνει” με το πέρασμα του χρόνου και όσο κι αν αυτό της δίνει μια γοητεία την απομακρύνει απ’ το παρόν. Οι διασκευές, όταν είναι ειλικρινείς, συμπυκνώνουν την αγάπη του διασκευαστή για την αυθεντική εκτέλεση και την προσπάθειά του να φέρει το κομμάτι στον ήχο του εκάστοτε σήμερα».

Ο Λύσανδρος Φαληρέας, μέλος των Iman Baildi, κάνει τη δική του προσέγγιση για την αναγκαιότητα των διασκευών, τονίζοντας πως ο καθένας το κάνει με διαφορετικά κίνητρα. «Τα παλιά κομμάτια είναι πηγή έμπνευσης τα οποία μας βάζουν σε δημιουργική διαδικασία. Ακόμη και όταν συνθέτουμε δικά μας προσπαθούμε να τα κάνουμε να μοιάζουν με παλιά.  Διατηρούμε τις ίδιες μελωδίες και κάνουμε remix στην πρωτότυπη ηχογράφηση». Η μπάντα όμως προχώρησε σε περισσότερες αλλαγές όταν αποφάσισε να πειράξει τη  «Μουρμούρα» (του Βασίλη Τσιτσάνη) που ερμήνευσε πρώτος ο Μανώλης Αγγελόπουλος. «Το κομμάτι το έχουμε ξαναπαίξει με τη φωνή τής Ρένας Μόρφου αλλά κάναμε αλλαγές στη μελωδία» εξηγεί ο Λύσανδρος Φαληρέας.

Αλλη μια επισήμανση που δείχνει ένα σημαντικό σημείο στον «χάρτη» των πειραγμένων τραγουδιών είναι η πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι καλλιτέχνες για την είσοδό τους στον μουσικό κόσμο του παρελθόντος με σύγχρονους όρους. «Αυτή η ανάγκη νομίζω πάντα υπήρχε και αποτελεί κομμάτι της ψυχοσύνθεσης των δημιουργών. Ολοι θέλουν να δώσουν το δικό τους στίγμα σε ρυθμούς και ήχους μια άλλης σχολής» τονίζει ο General Gonzou.

Οσο εντυπωσιακή και να είναι η διασκευή ενός τραγουδιού συνήθως πάντα υπολείπεται της πρώτης εκτέλεσης και αυτό όχι γιατί δεν πληροί τους ποιοτικούς κανόνες αλλά γιατί υπάρχει συνήθως συναισθηματική φόρτιση. Αυτό λειτουργεί κυρίως σε τραγούδια τα οποία είχαν τη δική τους πετυχημένη διαδρομή στο μουσικό πεντάγραμμο. Εκείνο που δεν παραλείπουν να επισημάνουν ο Loui Salvador, ο General Gonzou και ο Λύσανδρος Φαληρέας είναι ότι οι περισσότεροι ξεχνούν τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στη διασκευή και στην επανεκτέλεση. Ποιος θα μπορούσε να σκεφτεί την ώρα που μερακλώνει με το τραγούδι «Τι σου ‘κανα και πίνεις» με τη Μελίνα Ασλανίδου ότι δεν είναι διασκευή του πρωτότυπου αλλά επανεκτέλεση;

Ποια είναι η διαφορά της διασκευής από την επανεκτέλεση εξηγεί ο General Gonzou: «Στην επανεκτέλεση δεν βάζεις κανένα δικό σου στοιχείο, απλώς αναπαράγεις. Π.χ. στα ρεμπετάδικα αναπαράγουν τις αυθεντικές εκτελέσεις των τραγουδιών. Η διασκευή είναι παρέμβαση, αλλαγή.

Σκέψου το πιο απλό: ένα ανέκδοτο. Αν το πεις ακριβώς όπως σου το είπαν, είναι επανεκτέλεση. Αν αλλάξεις κάτι, είναι διασκευή». 

Από τις διασκευές ή τις επανεκτελέσεις τελικά δεν ωφελούνται όλοι λέει ο General Gonzou: «Το κοινό που μπορεί φτάσει ένα κομμάτι του παρελθόντος που αγνοούσε, φυσικά οι νέοι καλλιτέχνες που ασχολούνται και δοκιμάζονται, και ο ερμηνευτής της πρωτότυπης εκτέλεσης». Και δεν έχει άδικο. Τα παραδείγματα από την εγχώρια και διεθνή σκηνή είναι άπειρα!