Από τον Καντάφι στο xάος

Τρία χρόνια έχουν περάσει από την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι στη Λιβύη. Η χώρα έχει βυθιστεί στο χάος και στη βία – η κυβέρνηση δεν έχει καμία πραγματική εξουσία, οι ομάδες των ανταρτών αποκτούν όλο και μεγαλύτερη δύναμη και πλέον απειλείται ακόμα και η ύπαρξη του κράτους της Λιβύης.

Ο πρώην πρωθυπουργός της χώρας Αλί Ζεϊντάν έφυγε κακήν κακώς από τη χώρα την περασμένη εβδομάδα, όταν πέρασε από τη Βουλή ψήφος δυσπιστίας στο πρόσωπό του. Ενα τάνκερ με σημαία Βόρειας Κορέας φόρτωσε παράνομα πετρέλαιο σε λιμάνι που ελέγχουν οι αντάρτες, στα ανατολικά της χώρας και διέφυγε, παρά τις απειλές της κυβέρνησης ότι θα το βομβαρδίσει εάν έβγαινε από το λιμάνι: το λιβυκό ναυτικό κατηγόρησε τις άσχημες καιρικές συνθήκες για την αδυναμία του να σταματήσει το τάνκερ. Πολιτοφυλακές με βάση τη Μισράτα, στη Δυτική Λιβύη, γνωστές για τη βία τους και για το ότι δεν ακολουθούν τις εντολές της κυβέρνησης, έχουν ξεκινήσει επιθέσεις εναντίον των ανταρτών στα ανατολικά της χώρας, σε μια κίνηση που μπορεί να αποτελεί την αφετηρία ενός εμφυλίου πολέμου μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Λιβύης.

Χωρίς να έχει καμία πραγματική εξουσία η κεντρική κυβέρνηση, η Λιβύη διαλύεται. Και αυτό συμβαίνει τρία χρόνια μετά τις 19 Μαρτίου 2011, όταν η γαλλική αεροπορία σταμάτησε την αντεπίθεση του Καντάφι που προσπαθούσε να καταπνίξει την εξέγερση στην Βεγγάζη. Τόσους μήνες μετά τα καμένα τανκς ακόμα βρίσκονται στην άκρη του δρόμου. Το ΝΑΤΟ εξαπέλυσε επίθεση, με τους αντάρτες να παίζουν δευτερεύοντα βοηθητικό ρόλο, και όλο αυτό τελείωσε με την ανατροπή και τη δολοφονία του Καντάφι.

Το εντυπωσιακό με τα γεγονότα που εξελίχθηκαν στη Λιβύη την περασμένη εβδομάδα είναι το πόσο λίγο ενδιαφέρον δείχνουν σήμερα οι ηγέτες και οι χώρες που με τόσο ενθουσιασμό ενεπλάκησαν στον πόλεμο το 2011 για τα συμφέροντα, υποτίθεται, του λιβυκού λαού. Εκτοτε ο Ομπάμα έχει δηλώσει περήφανος για τον ρόλο του στην πρόληψη μιας «σφαγής» στη Βεγγάζη. Οταν όμως οι πολιτοφύλακες άνοιξαν πυρ εναντίον ενός πλήθους που διαδήλωνε εναντίον της παρουσίας τους στην Τρίπολη τον περασμένο Νοέμβριο, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 42 άτομα, μεταξύ των οποίων και παιδιά, δεν ακούστηκε καμία διαμαρτυρία από Ουάσιγκτον, Λονδίνο ή Παρίσι. Και έτσι η Λιβύη πέρασε από το μαρτύριο του ολοκληρωτισμού του Καντάφι στην ακυβερνησία.

Η χώρα καταρρέει. Οι πετρελαϊκές εξαγωγές της έχουν μειωθεί από 1,4 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως το 2011 σε 235.000 βαρέλια την ημέρα. Οι πολιτοφυλακές κρατούν 8.000 άτομα στις φυλακές και υπάρχουν πολλές καταγγελίες για βασανιστήρια. Περίπου 40.000 κάτοικοι της πόλης Ταβέργκα, νοτίως της Μισράτα, εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, τα οποία καταστράφηκαν. «Οσο πιο πολύ οι λιβυκές Αρχές ανέχονται ατιμώρητα τη δράση των πολιτοφυλάκων τόσο λιγότερο πρόθυμοι είναι εκείνοι να αποχωρήσουν», λέει η Σάρα Λι Γουίτσον, επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. «Η διαρκής αναβολή των διοριών για τον αφοπλισμό και τη διάλυση των πολιτοφυλακών το μόνο που κάνει είναι να παρατείνει το χάος που προκαλούν σε όλη τη χώρα».

Ο διεθνής Τύπος σχεδόν αγνοεί τις εξελίξεις στη Λιβύη τα τελευταία τρία χρόνια και οι ξένοι πολιτικοί έχουν σταματήσει πλέον να αναφέρονται στη χώρα αυτή ως παράδειγμα επιτυχημένης ξένης επέμβασης. Και οι πολίτες βρίσκονται ανάμεσα σε δύο πυρά, χωρίς να έχουν περιθώρια επιλογής.