Πώς Το Ποτάμι οργανώνεται χωρίς όργανα και διαμορφώνει σταδιακά και διαδραστικά τις θέσεις του

Κόμμα; Οχι, λένε, δεν είναι κόμμα. Το Ποτάμι είναι πείραμα, «κίνηση», «ερασιτεχνικό κίνημα». Πρόγραμμα; Οχι, εξηγούν πάλι, δεν έχουν πρόγραμμα. Εχουν θέσεις που διαμορφώνονται διαδραστικά, ως ανταπόκριση στα μηνύματα που λαμβάνουν από τους πολίτες στο Διαδίκτυο.

Σε αυτή τη δυνατότητα ενός κόμματος δίνουν οι πολίτες την τρίτη θέση στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. Αν επιχειρήσει κανείς να ανιχνεύσει πώς καταστρώνεται το εγχείρημα, ποιοι και πώς αποφασίζουν για τις θέσεις του και την καμπάνια του, θα προσκρούσει σε αυτή την αφοπλιστική αμηχανία που είχε εκφράσει ο ίδιος ο Σταύρος Θεοδωράκης στην πρώτη του εμφάνιση ως πρόεδρος κόμματος: «Κοίτα, δεν ξέρουμε πώς πρέπει να γίνει η δουλειά, γιατί πρώτη φορά κάνουμε κόμμα…».

ΧΩΡΙΣ ΟΡΓΑΝΑ. Αυτό το μετα-κόμμα δεν έχει κεντρική επιτροπή. Ούτε πρωινό καφέ. Το πρώτο του επίσημο κείμενο αναρτήθηκε – πού αλλού; – στο Διαδίκτυο, στο topotami.gr, ως «απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις των δέκα πρώτων ημερών». Αλλά κι αυτές οι απαντήσεις, όπως λένε οι άνθρωποι Του Ποταμιού, δεν είναι κομματική Βίβλος. «Δεν είναι απλώς αυτές και τελειώσαμε». Φιλοδοξούν να βρίσκονται σε «έναν διαρκή ανοιχτό διάλογο με την κοινωνία». «Αν οι ανάγκες της κοινωνίας το απαιτούν, θα επανατοποθετηθούμε».

Παραδέχονται ότι ακόμη δεν έχουν διαμορφώσει τις θέσεις τους σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η  Παιδεία ή η Ευρωπαϊκή Ενωση. Με δυο λόγια, οι ερωταποκρίσεις θα έχουν και συνέχεια, στο ίδιο διαδραστικό στυλ.

Πώς, όμως, «ζυμώθηκαν» έστω και αυτές οι αποσπασματικές θέσεις; Οι ερωτήσεις είχαν ως βάση αυτά που τους ρωτούσε ο κόσμος όχι μόνο στα inbox, αλλά και στις προσωπικές τους συναναστροφές. Η ιδέα της εναλλακτικής παρουσίασης μέσω ενός χρήσιμου οδηγού τύπου frequently asked questions ήταν του Σταύρου Θεοδωράκη. Οι απαντήσεις στα 37 ερωτήματα από την άλλη ήταν, όπως λένε, ένα κατεξοχήν ομαδικό άθλημα. Ο καθένας σκέφτηκε τις προτάσεις του αναφορικά με τον τομέα της εξειδίκευσής του και έπειτα τις έθεσε στη συλλογική αξιολόγηση. Ο Θεοδωράκης συμβουλεύθηκε τους περισσότερους από τους τριάντα ανθρώπους (συνεργάτες και φίλους), τα ονόματα των οποίων διάβασε στην πρώτη συνέντευξη Τύπου. Οι πιο πολλοί έλαβαν ένα e-mail και είπαν την άποψή τους.

Ενας από αυτούς ήταν ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Σταύρος Τσακυράκης. Τους συμβούλευσε σε ζητήματα θεσμών. Ο Τσακυράκης άλλωστε σε μια κρίσιμη συνάντηση μεταξύ των φίλων και συνεργατών, πολύ πριν από την ανακοίνωση περί Ποταμιού, ήταν από τους βασικούς που ενθάρρυναν τον Θεοδωράκη να τολμήσει να περάσει το ποτάμι. Το σκεπτικό του για να υποστηρίξει το εγχείρημα ήταν ξεκάθαρο. «Η κίνηση των “58” ήταν εξαρχής αποτυχημένη, γιατί απευθυνόταν σε δυο κόμματα που φθίνουν, ενώ Το Ποτάμι απευθύνεται σε ένα ευρύ ακροατήριο».

Ο Θανάσης Σκόκος από την άλλη, μηχανικός στο επάγγελμα, που εδώ και τρία χρόνια γράφει στο protagon.gr – και κατά τα λεγόμενά του στην ανταλλαγή απόψεων με τον Θεοδωράκη παρατηρούσε από την αρχή μια «σύμπτωση» -, προσέφερε ιδέες από την εμπειρία του στον συνδικαλισμό ως πρόεδρος του ΤΣΜΕΔΕ, αλλά συνέβαλε και στις θέσεις για την οικονομία χάρη στην εμπειρία του ως ελεύθερος επαγγελματίας και επιχειρηματίας.

Εξηγεί μάλιστα ότι οι θέσεις του «ερασιτεχνικού κινήματος» (sic) εμπλουτίζονται καθημερινά. «Παίρνουμε διαρκώς προτάσεις για να βγούμε μέχρι τις ευρωεκλογές με ένα πιο ευρύ και αναλυτικό φάσμα απαντήσεων». Η ανταπόκριση του κόσμου σε αυτή τη δεύτερη φάση της διατύπωσης του «προγράμματος» τον ενθουσιάζει, όπως και το υλικό που λαμβάνει. «Εχω πήξει στα e-mail. Προσπαθώ να κάνω ταξινόμηση», λέει. Φέρνει μάλιστα ως παράδειγμα το e-mail, «σχεδόν δύο σελίδες», που του έστειλε ένας παλιός συνάδελφός του, πολιτικός μηχανικός και νυν γευσιγνώστης ελαιολάδου, ο οποίος παραδίδει σεμινάρια για παραγωγούς, τυποποιητές, εξαγωγείς, αλλά και απλούς καταναλωτές. Του εκφράζει την αγωνία του για το ελαιόλαδο, το οποίο είναι βασικό προϊόν και το έχουν υποτιμήσει.

Η ΕΔΡΑ. Το Ποτάμι δεν έχει ακόμη γραφεία. Ο χώρος που παραχώρησε οικειοθελώς – κατά τα λεγόμενα Θεοδωράκη – μια κυρία δεν έχει ετοιμαστεί. Ενα πρόχειρο αρχηγείο έχει στηθεί στα γραφεία του protagon.gr. Ο Σκόκος, πάντως, είναι αισιόδοξος. «Οσο θα προχωράμε θα αποκτούμε μια ενιαία έκφραση». Αν και σπεύδει να επισημάνει ότι στο Ποτάμι δεν συμπαθούν πολύ τις αυστηρές δομές.