[Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ, Ο ΜΑΘΗΤΗΣ ΜΟΥ] Αγγελική Ηλιοπούλου – Σοφία Πανταζή

Θεωρούµε βέβαιο ότι οι αναγνώστες των «ΝΕΩΝ» θα επικροτήσουν την απόφαση της εφηµερίδας να τελειώσει η σειρά «Ο Δάσκαλός µου, Ο Μαθητής µου» µε συνεντεύξεις σε δύο ακριτικές περιοχές της Ελλάδας. Οι λόγοι είναι κάτι περισσότερο από ευνόητοι, όπως και η συγκίνησή µας όταν ο διευθυντής του Δηµοτικού Σχολείου της Νέας Βύσσας Μιχάλης Γρουνίδης µας είπε στην πρώτη τηλεφωνική µας επικοινωνία, προκειµένου να δώσει το στίγµα του χωριού του: «Είµαστε πάνω στον φράκτη». Ο ίδιος αυτός διευθυντής, που, αν και ήξερε ότι ο λόγος του δεν θα δηµοσιευτεί (το αποκλείει η δοµή των συνεντεύξεων αυτών), παρενέβαινε µε πολύ καίριες παρατηρήσεις. Επιπλέον ήταν τόση η μειλιχιότητά του ώστε η δασκάλα, η κυρία Αγγελική Ηλιοπούλου, µπορούσε να εκφράζεται µε όση ελευθερία αισθανόταν την ανάγκη να το κάνει, χωρίς να νιώθει ότι ελέγχεται από την προϊσταµένη της Αρχή. Το αίσθηµα αυτό µιας αξιοπρεπούς και ήσυχης ελευθερίας είναι το πλέον κυρίαρχο που αποκοµίζει κανείς από την επαφή του µε το πιο προωθηµένο σηµείο στον χάρτη της Ελλάδας. Καθώς και τη συγκίνηση που αισθανόµαστε όταν αναλογιζόµαστε µε πόση ακρίβεια εκφραζόµασταν στα παιδικά µας χρόνια, ενώ το λεξιλόγιό µας είναι ακόµη πολύ ισχνό. Σε αντίθεση µε τα ώριµά µας χρόνια, που µπερδευόµαστε µέσα σε έναν κυκεώνα χωρίς τελικά και να κατορθώνουµε να πούµε αυτό που θέλουµε. Η µαθήτρια της Α’ τάξης του Δηµοτικού της Νέας Βύσσας, η εξάχρονη Σοφία Πανταζή, επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές.

Θανάσης Νιάρχος: Κυρία Ηλιοπούλου, τι σηµαίνει να είναι κανείς δάσκαλος σ’ ένα ακρότατο σηµείο της Ελλάδας σήµερα, Γενάρη του 2014;

Αγγελική Ηλιοπούλου: Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα προβλήματα σε μια ακριτική περιοχή, όπως είναι η Νέα Βύσσα Ορεστιάδας, είναι πολύ μεγαλύτερα σε σχέση με τα προβλήματα που υπάρχουν στα αστικά κέντρα. Για να ξεπεραστούν χρειάζεται να δημιουργείται ένα πνεύμα συνεργασίας και αμοιβαίας αγάπης με τους μαθητές, ώστε όχι μόνο τα ίδια τα προβλήματα να φαίνονται αμελητέα, αλλά και οι μαθητές να αισθάνονται συνοδοιπόροι  μας.

Θ.Ν.: Πόσους µαθητές έχει το σχολείο σας και εσείς σε ποια τάξη διδάσκετε;

Α.Η.: Το σχολείο έχει γύρω στους ογδόντα μαθητές και εγώ διδάσκω στην Α’ Δημοτικού. Με δώδεκα μαθητές.

Θ.Ν.: Εχετε µαθητές από γειτονικές χώρες;

Α.Η.: Οχι. Είναι όλοι τους Ελληνόπουλα. Μαθητές από γειτονικές χώρες δεν μπορούν να έρθουν ή να επισκεφτούν τα δικά μας σχολεία, εκτός κι αν γίνει βάσει ενός προγράμματος, πράγμα όμως που δεν μας έχει συμβεί.

Θ.Ν.: Η γειτνίαση του χωριού σας µε περιοχές που όσοι τουλάχιστον ζούµε σε απόσταση από αυτές τη θεωρούµε δύσκολη ή τουλάχιστον προβληµατική πώς ακριβώς είναι;

Α.Η.: Δεν επηρεάζει ιδιαίτερα τη ζωή μας γιατί υπάρχει μια καθημερινή συναλλαγή. Και εμείς πηγαίνουμε σ’ αυτούς κι αυτοί έρχονται σε μας. Τις σχέσεις μας περισσότερο από οτιδήποτε άλλο θα τις χαρακτήριζε κανείς φιλικές. Η μετακίνηση είναι ελεύθερη – τόσο η δική τους όσο και η δική μας. Αλλά όταν στις αρχές του περασμένου αιώνα η Ελλη Αλεξίου τα έλεγε τόσο ωραία για τη συνοίκηση των Κρητών με τους Τούρκους στην Κρήτη, τι να προσθέσουμε εμείς σήμερα στο 2014;

Α.Η.: Γιατί κάποιο παιδί έπρεπε να διαλέξω. Είναι άλλωστε ένα πολύ ευαίσθητο και συνεσταλμένο κοριτσάκι, όπως είναι άλλωστε τα περισσότερα παιδιά των σχολείων που έχουν λίγους μαθητές. Εκ των πραγμάτων η σχέση γίνεται προσωπική. Ξέρεις τους γονείς τους, τα προβλήματά τους, τα προβλήματα του ίδιου του παιδιού. Μιλάμε για μια σχέση δηλαδή εντελώς φυσική.

Θ.Ν.: Δεσποινίς Πανταζή, εκτός από τα µαθήµατα του σχολείου τι άλλο σου αρέσει να κάνεις;

Σοφία Πανταζή:  Να περνώ στο σχολείο όσο γίνεται περισσότερες ώρες, γιατί στο σχολείο είναι οι φίλοι μου.

Θ.Ν.: Δεν σ’ ενδιαφέρει δηλαδή και κάτι άλλο;

Σ.Π.: Ναι, μου αρέσει πάρα πολύ να πηγαίνω στο μπαλέτο και το θέατρο.

Θ.Ν.: Σε ποιο µπαλέτο και σε ποιο θέατρο;

Σ.Π.: Στη σχολή μπαλέτου που υπάρχει στην Ορεστιάδα και στο θέατρο Διόνυσος, επίσης στην Ορεστιάδα.

Σ.Π.: Μαθαίνουμε πολλά παιδιά μαζί να παίζουμε παντομίμα, αλλά κάνουμε και άλλα παιχνίδια.

Α.Η.: Είναι από ένα χωριό της Ορεστιάδας, την Καβύλη. Ο άνδρας μου είναι από τη Νέα Βύσσα. Εχω δουλέψει σε σχολεία της Αθήνας και στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ηταν επιλογή μου να επιστρέψω στην Ορεστιάδα και να δουλέψω στον τόπο όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα.

Α.Η.: Υπάρχουν κάποιες επιλογές όσον αφορά το θέατρο ή κάποια καφέ σε μια κοντινή πόλη. Αλλά αυτό που κυρίως υπάρχει είναι η προετοιμασία για την επόμενη ημέρα. Οταν η ζωή είναι κλειστή, όπως έχει γίνει αναπόφευκτα η ζωή των περισσοτέρων, είτε ζεις σ’ ένα μεγάλο αστικό κέντρο είτε σε ένα χωριό είναι το ίδιο ακριβώς πράγμα. Οταν αυτά που υπάρχουν σ’ ένα αστικό κέντρο δεν γίνεται να σε αφορούν, όσο πραγματικά και αν είναι, γίνονται θεωρητικά. Από τη στιγμή που τις περισσότερες ώρες θα τις περάσεις στο σπίτι σου, η μόνη διαφορά είναι το τι βλέπεις ώσπου να φτάσεις σε αυτό. Δηλαδή ή πολυκατοικίες ή χωράφια. Προσωπικά, άλλωστε, προετοιμάζομαι και για το μεταπτυχιακό μου.

Θ.Ν.: Σε ποιο πανεπιστήµιο και µε τι θέµα;

Α.Η.: Στο Πανεπιστήμιο της Ορεστιάδας. Το θέμα είναι «Η κλιματική αλλαγή και η διδασκαλία της στα σχολεία». Ποια είναι τα αίτια της κλιματικής αλλαγής, ποιες είναι οι συνέπειές της, ποιες λύσεις θα ήταν δυνατόν να υπάρξουν στο μέγιστο αυτό πρόβλημα. Κυρίως όμως πώς θα διδάξεις το τι σημαίνει η αλλαγή αυτή σε μαθητές του Δημοτικού Σχολείου. Ενας τρόπος είναι να το κάνεις με αναφορά σε φιλοσόφους ή και σε σατιρικά σκίτσα σχετικά με την κλιματική αλλαγή.

Θ.Ν.: Ποια είναι η κυριότερη δυσκολία ενός δασκάλου σε µια ακριτική περιοχή;

Α.Η.: Οι δυσκολίες είναι αρκετές, κυρίως όμως είναι οι καιρικές συνθήκες, το κρύο, τα χιόνια. Παρ’ όλα αυτά είμαστε καθημερινά στο σχολείο. Ενας χαρισματικός δάσκαλος – προς Θεού δεν λογαριάζουμε τον εαυτό μας ως κάτι τέτοιο – δεν μπορεί να μεταδίδει μόνο τη γνώση. Χρειάζεται να κινεί τη γονιμοποιό πίστη στα ανθρωπιστικά ιδανικά. Οι κοινωνίες, σε όποιο πνευματικό βάθος και αν φτάσουν, έχουν κυρίως ανάγκη από τη συγκολλητική ουσία των αισθημάτων. Διαφορετικά η καθημερινότητα μπορεί να γίνει πραγματική ζούγκλα. Φτάνει να καταλάβουμε ότι ο συνάνθρωπός μας είμαστε εμείς οι ίδιοι. Ισως μια τέτοια συμπεριφορά να είναι ευκολότερη για μας που ζούμε σε ακριτικές περιοχές. Γνωρίζουμε ο ένας τον άλλον, επομένως δεν υπάρχει έντονο το στοιχείο της καχυποψίας. Σε ένα αστικό κέντρο, την πρωτεύουσα ή τη συμπρωτεύουσα, μόλις φύγεις από τον στενό σου κύκλο, αρχίζεις να αναρωτιέσαι ποιος να είναι άραγε ο άλλος. Αν σου λέει αλήθεια ή ψέματα. Δεν θεωρώ ότι στερούμαστε κάτι σε σχέση με τις μεγάλες πόλεις. Επιπλέον έχουμε εξοικειωθεί, όσο τούτο είναι δυνατόν, με τις δυσκολίες που υπάρχουν.

Θ.Ν.: Πες µας εσύ, Σοφία, τις ελεύθερες ώρες θέλεις να τις περνάς µε τους φίλους σου ή να βλέπεις τηλεόραση;

Σ.Π.: Να παίζουμε με τους φίλους.

Σ.Π.: Δεν λέω όχι γιατί μου είπε η δασκάλα μου να το πω. Λέω όχι γιατί αρέσει σε όλους μας περισσότερο να παίζουμε.

Σ.Π.: Παραδοσιακά παιχνίδια. Κρυφτό, κυνηγητό.

Θ.Ν.: Τι θα ήθελες να κάνεις µεγαλώνοντας;

Σ.Π.: Δεν ξέρω ακόμη.

Σ.Π.: Δασκάλα, δασκάλα.

Θ.Ν.: Αν και δασκάλα στην Α’ Δηµοτικού, σίγουρα θα έχετε µια εποπτεία, σε σχέση µε τη γλώσσα όπως τη χρησιµοποιούν σε όλες τις τάξεις του Δηµοτικού. Αισθάνεστε την τηλεόραση ή το Ιντερνετ ως απειλή;

Α.Η.: Καθόλου. Δεν έχει αλλάξει τίποτε σε σχέση με το παρελθόν. Ισα ίσα, τα βιβλία έχουν ανανεωθεί και έχουν αναβαθμιστεί, αλλά και εμείς οι δάσκαλοι κάνουμε ό,τι μπορούμε περισσότερο ώστε το συγκεκριμένο μάθημα για τη γλώσσα να διδάσκεται όσο γίνεται καλύτερα.

Θ.Ν.: Το ενδιαφέρον των παιδιών για τη γλώσσα πώς το κρίνετε;

Α.Η.: Γνωρίζουν πολύ καλά ότι όλα τα μαθήματα έχουν τη σημασία τους, αλλά το μάθημα της Γλώσσας είναι ο θεμέλιος λίθος προκειμένου να μορφωθούν ουσιαστικά. Αλλωστε το μάθημα της Γλώσσας είναι από μόνο του τόσο συναρπαστικό, ώστε φτάνει συχνά να δώσεις τα βασικά για να πορευθούν στη συνέχεια αυτοδύναμα τα παιδιά.

Θ.Ν.: Αν ζητούσε ο υπουργός Παιδείας, ο κύριος Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, να σας δει και να κουβεντιάσει για µισή ώρα µαζί σας, πού θα επικεντρωνόσασταν όσον αφορά το χωριό σας, την περιοχή σας;

Α.Η.: Το πιο σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η παιδεία ή μάλλον η εκπαίδευση είναι η έλλειψη διδακτικού προσωπικού. Χάνονται πολλές ώρες λόγω έλλειψης δασκάλων. Ανεπαρκής κάλυψη σε ειδικότητες, αφού οι διορισμοί είναι πλέον μηδενικοί. Τα υπόλοιπα προβλήματα εμείς οι δάσκαλοι προσπαθούμε να τα λύσουμε με τον τρόπο του ο καθένας.

Θ.Ν.: Τα καλύτερα επανδρωµένα σχολεία θα ήταν ένας λόγος για να µην υπάρχει µετακίνηση πληθυσµού;

Α.Η.: Ο σημαντικότερος, ιδιαίτερα στις ακριτικές περιοχές όπως είναι η δική μας.

Θ.Ν.: Τι δυνατότητες έχει η Νέα Βύσσα ώστε οι µαθητές του Δηµοτικού της Σχολείου να έρχονται σε επαφή µε πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη, προκειµένου να επισκεφτούν τα µουσεία της;

Α.Η.: Είναι πολύ δύσκολο πράγμα η μετακίνηση των μαθητών. Εχουμε όμως δημιουργήσει κάποιες σχέσεις διαδικτυακά, με αποτέλεσμα μια online συνομιλία με ένα σχολείο της Θεσσαλονίκης.

Α.Η.: Σαφώς και δεν μπορεί να την υποκαταστήσει. Γι’ αυτό και δίνουμε ιδιαίτερο βάρος στις επισκέψεις στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ορεστιάδας ή σε διάφορα προγράμματα. Πρόσφατα είχαμε ένα πρόγραμμα διατροφής. Τα παιδιά φτιάξανε ψωμί, το ζυμώσανε, το ψήσανε.

Α.Η.: Εχουν περικοπεί οι μισθοί όπως όλων. Αλλά δεν είναι δυνατόν να κάνεις λιγότερη δουλειά επειδή έχεις μικρότερο μισθό.

Α.Η.: Το σχολείο έχει έξι τάξεις και κάθε τάξη έχει τον δάσκαλό της. Υπάρχει βέβαια ο διευθυντής του σχολείου αλλά και τρεις ειδικότητες, ο γυμναστής, ο δάσκαλος των Αγγλικών και ο δάσκαλος των Γερμανικών.

Α.Η.: Υπήρξε επιλογή των μαθητών γιατί οι κάτοικοι εδώ, από το 1950 και μετά, φεύγανε μετανάστες, στο μεγαλύτερό τους ποσοστό στη Γερμανία. Ως εκ τούτου οι περισσότεροι έχουν συγγενείς στη Γερμανία.

Θ.Ν.: Ώς πότε συνεχίστηκε η µετανάστευση;

Α.Η.: Περίπου ώς το 1975. Μετά είχαμε μια επιστροφή από τη Γερμανία και τώρα έχουμε μια εκ νέου αναχώρηση προς αυτήν. Οι μαθητές θα μπορούσαν να έχουν επιλέξει τα γαλλικά, γιατί δύο είναι οι δεύτερες ξένες γλώσσες που διδάσκονται στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, τα γερμανικά και τα γαλλικά. Ο γυμναστής είναι ο ίδιος για όλες τις τάξεις, ενώ τα αγγλικά διδάσκονται από την Γ’ ώς την ΣΤ’ Δημοτικού και τα γερμανικά στην Ε’ και στην ΣΤ’ τάξη.

Θ.Ν.: Βιβλιοθήκη υπάρχει στο σχολείο;

Α.Η.: Βεβαίως. Υπάρχει βιβλιοθήκη για κάθε τάξη ξεχωριστά, αλλά και βιβλιοθήκη για όλες μαζί τις τάξεις.

Α.Η.: Σ’ εμάς ιδιαίτερα, επειδή είμαστε μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, τα στέλνουν οι εκδοτικοί οίκοι από μόνοι τους. Στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς μάς έρχονται όχι μόνο εκπαιδευτικά βοηθήματα, αλλά και λογοτεχνικά, παραμύθια κ.ά. Οπως και να το κάνουμε ή, μάλλον, έτσι συνηθίζουμε εμείς να λέμε, ότι από εδώ ξεκινάει η Ελλάδα, από τον Βόρειο Εβρο. Βεβαίως έχουμε την προσοχή και την αγάπη όλων, αλλά θα τις θέλαμε ακόμη μεγαλύτερες.