Το δόγμα Πούτιν και η Ουκρανία

Το παιχνίδι ανάμεσα στον Βλαντίμιρ Πούτιν και τους Δυτικούς είναι άνισο, όπως αποδεικνύουν τα γεγονότα στην Ουκρανία. Ο πρώτος έχει στρατηγική, οι άλλοι έχουν συμφέροντα. Ο ένας ξέρει από πολεμικές τέχνες, στους άλλους αρέσει να παίζουν. Οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι πιστεύουν ότι έχουν να κάνουν με έναν δύσκολο εταίρο που σκέφτεται όπως κι εκείνοι: οικονομική ανάπτυξη, παγκοσμιοποιημένη αγορά, γεωπολιτική σταθερότητα κ.λπ. Αρνούνται να δουν ότι ο ισχυρός άνδρας της Ρωσίας δεν έχει τις ίδιες προτεραιότητες. Ο Πούτιν έχει μια ιδέα, ένα δόγμα που βασίζεται σε μια πεποίθηση: ότι η διάλυση της ΕΣΣΔ ήταν «η μεγαλύτερη γεωπολιτική καταστροφή του 20ού αιώνα». Ανέθεσε λοιπόν στον εαυτό του μια αποστολή: να αποκαταστήσει ό,τι μπορεί από τη σοβιετική αυτοκρατορία. Η πολιτική αυτή τροφοδοτεί τη νοσταλγία.

Δεν μπόρεσε να εμποδίσει την ένταξη των βαλτικών χωρών στο ΝΑΤΟ μετά την ένταξη των χωρών της Ανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης. Ορκίστηκε όμως ότι δεν θα παραχωρήσει ούτε μια σπιθαμή της πρώην αυτοκρατορίας. Γι’ αυτό προσπαθεί να εγκαθιδρύσει ένα είδος ρωσικής προστασίας όπου κρίνει ότι έτσι πρέπει να κάνει. Σε αυτήν την περιοχή η κυριαρχία των γειτόνων της Ρωσίας θα είναι περιορισμένη, όπως ήταν περιορισμένη η κυριαρχία των δορυφόρων της ΕΣΣΔ την εποχή του «δόγματος Μπρέζνιεφ». Ο Πούτιν δεν μπορεί να φανταστεί τη Ρωσία διαφορετικά – λες και ο επεκτατισμός είναι βασικό χαρακτηριστικό της ρωσικής ταυτότητας. Η νέα αυτοκρατορία εγκαινιάστηκε το 2011 υπό το όνομα της Ευρασιατικής Ενωσης, που εκτός από τη Ρωσία περιλαμβάνει προς το παρόν το Καζακστάν και τη Λευκορωσία. Οι χώρες που προορίζονταν για μέλη της ένωσης και προτίμησαν να χειραφετηθούν πληρώνουν ακριβά την επιλογή τους. Η Γεωργία έχασε το ένα πέμπτο του εδάφους της το 2008, όταν ο ρωσικός στρατός απέσπασε τις περιοχές της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας. Η Ουκρανία ετοιμάζεται να χάσει την Κριμαία.

Στο βιβλίο του «Η μεγάλη σκακιέρα», ο Αμερικανός Ζμπίγκνιεφ Μπρζεζίνσκι σημείωνε ότι «οι Ρώσοι πρέπει να αντιληφθούν ότι ένας επαναπροσδιορισμός της ταυτότητάς τους με εθνικά κριτήρια, από τα οποία θα αποκλείεται οποιαδήποτε αυτοκρατορική βλέψη, είναι η προϋπόθεση της απελευθέρωσής τους, όχι της συνθηκολόγησής τους». Μια από τις πιο κρίσιμες εξετάσεις που θα κληθούν να δώσουν από την άποψη αυτή θα είναι η στάση τους έναντι της Ουκρανίας. Ο «Ζμπιγκ» έκανε λάθος. Γιατί το «δόγμα Πούτιν» έχει μια καλή δόση παράνοιας.