Ξαναγράφοντας μια Ιστορία βαμμένη με αίμα

Αντλώντας από την πείρα του ως νεαρού αξιωματικού του πυροβολικού στον στρατό της τσαρικής Ρωσίας κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Κριμαίας την περίοδο 1853-56, ο Λέων Τολστόι περιέγραψε στα «Διηγήματα της Σεβαστούπολης» το πώς ένας τραυματίας ρώσος στρατιώτης, το πόδι του οποίου είχε ακρωτηριασθεί πάνω από το γόνατο, κατάφερε να αντέξει τον φοβερό πόνο.

«Το βασικότερο, η τιμή σου, δεν είναι να σκέφτεσαι» παρατηρεί ο ήρωας του Τολστόι. «Εάν δεν σκέφτεσαι, δεν είναι τίποτα σημαντικό. Ολα προέρχονται από τη σκέψη». Είναι μια συμβουλή, όμως, που κανείς στην Κριμαία, ιδιαίτερα στη Σεβαστούπολη, δεν ακολουθεί. Με τους μισούς δρόμους της να έχουν το όνομα κάποιου ρώσου στρατηγού ή μιας μεγάλης μάχης, με το «μνημείο στα βυθισμένα πλοία» (φωτογραφία) να δεσπόζει στο λιμάνι της και την κεντρική της πλατεία να έχει το όνομα του τσαρικού ναυάρχου που διοικούσε τις ρωσικές δυνάμεις εναντίον των γαλλικών, βρετανικών και τουρκικών δυνάμεων τον 19ο αιώνα, η Σεβαστούπολη ανατρέχει διαρκώς στους πολέμους της. Καθώς τα πάντα γύρω θυμίζουν τον πόλεμο της Κορέας, κατά τη διάρκεια του οποίου επί ένα χρόνο η πόλη πολιορκείτο και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο όταν ηρωικά αντιστάθηκε στις ναζιστικές δυνάμεις πριν πέσει τελικά στα χέρια τους τον Ιούλιο του 1942, η Σεβαστούπολη δεν σταματά να θυμάται τις πολεμικές απώλειες – και ποτέ δεν μπόρεσε να συμβιβαστεί με την απόσχισή της από τη Ρωσία το 1954. Τότε υπήρξαν ελάχιστες αντιδράσεις καθώς τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία ανήκαν στη Σοβιετική Ενωση, που αντιμετώπιζε οποιεσδήποτε εθνικές, γλωσσικές και πολιτισμικές διαφορές με καταπίεση. Οταν η Ουκρανία έγινε ανεξάρτητο κράτος στα τέλη του 1991, η Σεβαστούπολη άρχισε να ανησυχεί με αποκορύφωμα την απόφαση του κοινοβουλίου της Κριμαίας την Πέμπτη να διοργανώσει δημοψήφισμα στις 16 Μαρτίου για να επικυρωθούν η απόσχιση της περιοχής από την Ουκρανία και η ένταξή της και πάλι στη Ρωσία.

Εξηγώντας τις αγωνίες της πόλης σε ξένους, η ξεναγός στο Μουσείο του Πολέμου της Κριμαίας στη Σεβαστούπολη Ιρίνα Νεβέροβα ανέτρεξε στο πώς η Βρετανία, η Γαλλία, η Τουρκία, η Γερμανία και άλλοι προσπάθησαν στο πέρασμα των αιώνων – και τελικά απέτυχαν – να περιορίσουν την επιρροή της Ρωσίας στην περιοχή. «Κάθε πέτρα και κάθε δένδρο στη Σεβαστούπολη είναι ποτισμένο με το αίμα, τη γενναιότητα και το κουράγιο των ρώσων στρατιωτών» λέει η Νεβέροβα, που παραπονέθηκε ότι τα σχολικά βιβλία Ιστορίας είναι γραμμένα με οδηγίες από Ουκρανούς αξιωματούχους στο Κίεβο και αφήνουν απέξω τον ηρωισμό των κατοίκων της Σεβαστούπολης, εξυμνώντας παράλληλα τους εθνικιστές μαχητές στα δυτικά της Ουκρανίας, τους οποίους πολλοί Ρώσοι θεωρούν προδότες και όχι ήρωες. «Εδώ είναι Ρωσία, δεν είναι Ουκρανία» μας είπε λίγο αργότερα κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης.

Για πολλά χρόνια μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ το 1991, οι πιο δυνατές φωνές που ζητούσαν την επιστροφή της Κριμαίας στη Ρωσία ήταν ένα ετερόκλητο μείγμα βετεράνων του πολέμου στο Αφγανιστάν και περιθωριακών πολιτικών ομάδων, που ζητούσαν μάταια τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Ολα αυτά άλλαξαν τον περασμένο μήνα όταν οι διαδηλώσεις στο Κίεβο εκδίωξαν τον πρόεδρο Βίκτορ Γιανουκόβιτς από την εξουσία. Η ρωσική τηλεόραση την οποία παρακολουθούν σε όλα τα σπίτια της Κριμαίας και ο τοπικός μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης, ένας φιλορώσος επιχειρηματίας, παρουσίασαν τις εξελίξεις ως φασιστικό πραξικόπημα. Και λίγο μετά ήρθε η απόφαση του Κοινοβουλίου της Κριμαίας.