Ημέρα της Γυναίκας: Οι γυναίκες των «ΝΕΩΝ» γράφουν για τις γυναίκες

Η ανώνυμη
Θα είμαι ειλικρινής. Μισώ την Ημέρα της Γυναίκας. Οπως φαντάζομαι ότι μισούν και οι πρόσφυγες την Ημέρα των Προσφύγων – την ανάγκη της δηλαδή. Οταν μου ζήτησε λοιπόν η εφημερίδα μου με αυτή την αφορμή να γράψω για μια γυναίκα που με έχει εμπνεύσει, κάπως δυσφόρησα. Ας είναι. Αρχικά θυμήθηκα εκείνη την αμερικανίδα γερουσιαστή, τη Γουέντι Ντέιβις, που παρέμεινε πέρυσι επί 13 ώρες όρθια στο βήμα της Γερουσίας του βαθέος Τέξας βγάζοντας μια παθιασμένη ομιλία προκειμένου να εμποδίσει την ψήφιση ενός νομοσχεδίου κατά των αμβλώσεων. Μετά σκέφτηκα την Κριστιάν Τομπιρά, τη γαλλίδα υπουργό Δικαιοσύνης, αυτή την υπερήφανη μαύρη που απαντά στις χυδαίες ρατσιστικές επιθέσεις με λόγια ποιητών, λόγια του Βερλέν, του Ρενέ Σαρ, του Εμέ Σεζέρ. Δεν είμαι όμως βέβαιη ότι το να αλληλοχειροκροτούμαστε εμείς οι γυναίκες έχει νόημα. Είπα να ρωτήσω λοιπόν έναν φίλο. «Μπορεί να είναι και κινηματογραφικό πρόσωπο;». «Μπορεί αλλά ίσως χρησιμοποιηθεί εναντίον σου» τον πείραξα. Το σκέφτηκε. «Θα πω την άγνωστη γυναίκα. Την Αγνωστη Γυναίκα, ρε παιδί μου. Aυτή που έγινε σουφραζέτα, που έκαψε το σουτιέν της, που έγινε αντικείμενο του πόθου, που έκανε παιδιά, που κυβέρνησε, που έμεινε άνεργη, που διεκδίκησε το δικαίωμά της στην εκπαίδευση και τη μόρφωση, που πάλεψε κατά της κλειτοριδεκτομής, που φρόντισε τον σύντροφό της και ζήτησε να τη φροντίσουν, που αντιστέκεται με αξιοπρέπεια στον χρόνο∙ αυτή θαυμάζω». Σαν υπεκφυγή μού φάνηκε προς στιγμήν. Αλλά ίσως και όχι. 
Κίττυ Ξενάκη

Κοκό Σανέλ
«Στη ζωή, αυτά που δεν διδάσκεσαι σε πηγαίνουν μπροστά»… Φράση καρφί! Στο μάτι της κοινωνίας των αρχών του 20ού αιώνα. Ειδικά μάλιστα όταν τη λέει μια γυναίκα.  Η Κοκό Σανέλ. Εύα και Παναγία συγχρόνως! Πάει να πει, ολοκληρωμένη γυναίκα. Τόσο ολοκληρωμένη που δεν χρειάστηκε ποτέ την ουσιαστική παρουσία ενός άνδρα στο πλευρό της. Και πάνω στον τάφο της θέλησε να γράφει: «Το πιο μεγάλο δώρο του Θεού ήταν ότι μου επέτρεψε να μην αγαπήσω ό,τι δεν με αγάπησε».
Θέλησε να εκπορθήσει την κεκλεισμένων – τότε – των θυρών υψηλή κοινωνία της Ευρώπης αλλά με τους δικούς της όρους. Μοιράζοντας δώρα σαν να ήταν χαστούκια. Πληρώνοντας λογαριασμούς ξενοδοχείων σε μεγάλους δούκες. Εξευτελίζοντας τη ζιμπελίνα βάζοντάς τη φόδρα σε αδιάβροχα από κάμποτ. Σβήνοντας τη λάμψη των μεταξωτών με τη φτήνια του ζέρσεϊ. Επιβάλλοντας το μοναστηριακό μαύρο σε έναν κόσμο που ξελιγωνόταν για χρώμα…
Η ουσία της μαντεμουαζέλ Σανέλ πέρα από το άλλοθι της μόδας. Αυτό με γοήτευε στην προσωπικότητά της. Και η φράση της: «Κάθε ανάμνηση πρέπει να καταλήγει σε ένα ηθικό συμπέρασμα, αλλιώς είναι φλυαρία»… Μία φράση που μόνο μια γυναίκα Κουάκερος, όπως περιέγραφε η ίδια τον εαυτό της, μπορούσε να πει. Ξέρω… Στην Κατοχή τα είχε με γερμανό αξιωματικό. Αναμενόμενο αφού ποτέ μία γυναίκα τόσο σνομπ δεν είχε σνομπάρει τόσο τον εαυτό της…
Πέπη Ραγκούση

Tζούντι Ντεντς
Ντροπαλή και διακριτική, κομψή, μικρόσωμη, με ελάχιστο μακιγιάζ σε ένα πρόσωπο που γερνάει φυσικά και άσπρα μαλλιά κομμένα αγορίστικα, η πολυβραβευμένη βρετανίδα σαιξπηρική ηθοποιός θα κλείσει τον ερχόμενο Δεκέμβριο τα 80, δεν σκοπεύει όμως να αποσυρθεί. Δεν τη σταματάει καν το γεγονός ότι δεν μπορεί πια να διαβάσει. Πάσχει από εκφύλιση ωχράς κηλίδας και η όρασή της χάνεται σταδιακά. Κανένα πρόβλημα. Κάποιος φίλος ή η κόρη της Φίντι, ηθοποιός επίσης, της διαβάζουν το σενάριο.  
Εμφανίστηκε πριν από 63 χρόνια με τον θίασο Old Vic και μέχρι σήμερα δεν έχει κάνει ούτε μία λανθασμένη επιλογή. Η παγκόσμια αναγνώριση όμως ήρθε αργά, όταν υποδύθηκε την Μ στις ταινίες του Τζέιμς Μποντ, για πρώτη φορά το 1995 στην «Επιχείρηση: Χρυσά Μάτια» και για τελευταία στο «Skyfall».  Ενδιαμέσως, έλαμψε ως βασίλισσα Βικτωρία στη «Μεγαλειοτάτη κυρία Μπράουν» και βασίλισσα Ελισάβετ Α’ στον «Ερωτευμένο Σαίξπηρ» που της χάρισε ένα Οσκαρ, ως Αϊρις Μέρντοχ που χάνει το μυαλό της, ως μητέρα του Εντγκαρ Χούβερ, ως χήρα που ανακαλύπτει την Ινδία και τώρα ως Φιλομένα, μια γυναίκα που αναζητάει το χαμένο παιδί της. Τι κάνει όταν δεν παίζει; Ζει στο κτήμα της στο Σάρεϊ, ζωγραφίζει τοπία και ετοιμάζει χριστουγεννιάτικα δώρα για τους πολυάριθμους φίλους της.
Κική Τριανταφύλλη

Τη αγνώστω
Ενα πρωί η Βιρτζίνια Γουλφ περπατούσε στους διαδρόμους του Βρετανικού Μουσείου. «Τα ράφια των βιβλιοθηκών», έγραψε λίγο αργότερα, «καταρρέουν κάτω από έργα γραμμένα από καθηγητές, δασκάλους, κοινωνιολόγους, ιεροκήρυκες, μυθιστοριογράφους, δοκιμιογράφους, δημοσιογράφους, ανθρώπους που δεν κατείχαν άλλους τίτλους παρά αυτού του να μην είναι γυναίκες». Πώς θα ήταν η ιστορία του κόσμου αναρωτήθηκε – τόσο αυτή όσο και πολλοί ύστερα από εκείνη – εάν την έγραφαν γυναίκες; Εκείνες που στο πέρασμα των αιώνων δεν ξεχώρισαν ποτέ, δεν ηγήθηκαν χωρών, εκστρατειών ή εξεγέρσεων, εκείνες που έμειναν στα μετόπισθεν, που γεννούσαν και μεγάλωναν παιδιά σε σκληρές εποχές, που αποτελούσαν τον συνδετικό κρίκο των κοινωνιών τους, που γιάτρευαν σώματα και ψυχές, που καθρέφτιζαν τους άνδρες σε μέγεθος μεγαλύτερο από το κανονικό, που στήριζαν τις οικογένειές τους σε περιόδους κρίσης, που έγιναν ο καμβάς πάνω στον οποίο γράφτηκε η Ιστορία. Αυτές οι άγνωστες γυναίκες με την ταπεινή ματιά και την απεριόριστη δύναμη. Αυτές που περιέγραψε σ’ ένα ποίημά της η Μαρίνα Τσβετάγιεβα: «Κάτω από το σάλι/ σφραγισμένο σαν στόμα χρησμού/ το στόμα σου, πολλά μαντεύει…/ Γυναίκα, τι έχεις κάτω από το σάλι;/ Το μέλλον».
Νατάσα Μπαστέα

Οι φίλες μου
Λένε ότι οι γυναίκες δεν κάνουν στέρεες φιλίες. Ουδέν ανακριβέστερον. Τουλάχιστον στη δική μου γενιά – της τρισκατάρατης Μεταπολίτευσης – άνθησαν πυρήνες βαθιάς γυναικείας φιλίας. Με υπόστρωμα τον φεμινισμό, που έδωσε τα όπλα στα «κορίτσια» της εποχής να γίνουν γυναίκες με τα όλα τους, οι «φίλες» έκαναν καριέρες, διασκέδασαν με την ψυχή τους, στήριξαν η μία την άλλη στα δύσκολα, ερωτεύθηκαν, έζησαν τη χαρά της μητρότητας, προσέφεραν στην κοινωνία. Με λίγα λόγια, κέρδισαν το – όχι αυτονόητο για το φύλο μας έως πριν από κάποια χρόνια – δικαίωμα σε μια ολοκληρωμένη ζωή.
Υπάρχουν πολλές γυναίκες – και πολλοί άνδρες – που θαυμάζω για τα επιτεύγματά τους ή τη στάση της ζωής τους, αλλά όταν το καλοσκέφτομαι αυτές που πραγματικά υπήρξαν ο οδηγός μου στη ζωή και εξακολουθούν να με εμπνέουν είναι οι φίλες μου. Οι στενές και οι λιγότερο στενές, γυναίκες που δεν το έβαλαν κάτω, που τα κατάφεραν χωρίς να γίνουν αρπακτικά, που δεν ζήλεψαν αλλά προσπάθησαν, που είναι ακόμη έτοιμες να προσφέρουν το κομμάτι που τους αναλογεί στο κοινωνικό σύνολο.
Είμαι σίγουρη, αν κοιτάξετε προσεκτικά γύρω σας, κάπου θα τις εντοπίσετε…
Ειρήνη Χρυσολωρά

Σταυρούλα Αξαρλιάν
Μπορεί μια εικόνα που δεν αποτυπώθηκε ποτέ στον φωτογραφικό φακό να αξίζει χίλιες λέξεις;  Η Σταυρούλα Αξαρλιάν, με τη συγκλονιστική μαρτυρία της για τη δολοφονία του γιου της Θάνου Αξαρλιάν από τη ρουκέτα της 17Ν στο Σύνταγμα, απέδειξε ότι μπορεί. Για τις στιγμές που βρέθηκε στο βήμα του μάρτυρα δεν υπάρχει ούτε ένα φωτογραφικό καρέ. Κι όμως, η  κατάθεσή της έγινε σημείο αναφοράς στην πολύκροτη  δίκη για την υπόθεση της 17Ν που διεξήχθη το 2003 στη Δικαστική Αίθουσα των Γυναικείων Φυλακών Κορυδαλλού. Χωρίς πολλά λόγια και περιττές περιγραφές, στάθηκε μπροστά από τους δράστες της δολοφονίας του παιδιού της και όρθωσε το ανάστημά της. Επέλεξε συνειδητά να μην τους ρίξει ούτε ένα βλέμμα σφραγίζοντας τη στάση της με επτά λέξεις: «Για μένα δεν υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι». Και όταν ο  ισοβίτης Δημήτρης Κουφοντίνας ζήτησε συγγνώμη από την κυρία Σταυρούλα Αξαρλιάν εκφράζοντας τη βαθιά του λύπη, εκείνη συνειδητά και πάλι επέστρεψε την ετεροχρονισμένη συγγνώμη του θεωρώντας ότι ήταν λέξη κενή. Γιατί; Γιατί η ίδια, τρεις ημέρες μετά τη δολοφονία του γιου της, είχε παρακαλέσει τους άγνωστους ακόμη τρομοκράτες να καταθέσουν τα όπλα και να σταματήσουν τη δράση τους στη μνήμη του παιδιού της, αλλά εκείνοι συνέχισαν.
 Αυτή η παράκληση διά στόματος της μητέρας του Θάνου Αξαρλιάν, 22 χρόνια μετά τη δολοφονία του, εξακολουθεί να παραμένει επίκαιρη και στη μετά 17Ν εποχή.
Μίνα Μουστάκα

Τίλντα Σουίντον
Το άφυλο πρόσωπο της Τίλντα Σουίντον και η χαμαιλεοντική της ικανότητα να μεταμορφώνεται στους ρόλους της και στις περφόρμανς μόδας που κάνει τελευταία ίσως και να επιδρούν στην αμηχανία εντοπισμού σε μία και μοναδική γυναικεία προσωπικότητα.
Γιατί τα πρόσωπα είναι πολλά. Χαμένα μεταξύ λογοτεχνικής φαντασίας και προσωπικών βιωμάτων. Αγαπημένες περιπτώσεις συναισθηματικής αστάθειας κι ερωτικού πάθους η Κάθριν Ερνσο στα «Ανεμοδαρμένα ύψη» της Εμιλι Μπροντέ, η Ναστάσια Φιλίποβνα στον «Ηλίθιο» του Ντοστογέφσκι, σε υποψιάζουν με τη μοίρα τους να μη χαμηλώνεις την εσωτερική σου φωνή, διεκδικώντας κάτι άπιαστο, ρομαντικό, αιώνια θνησιγενές.
Οι τσακισμένες ζωές έχουν νόημα. Ελεγαν οι σπινθήρες που έβγαιναν από τα μάτια της υπέργηρης χωρικής από την Κέρκυρα καθώς μιλούσε για τον πόλεμο και τον ιταλό στρατιώτη που εκείνη έκρυψε στη σοφίτα της για να μην τον βρουν οι Γερμανοί.  
Στο προσωπικό μας απόθεμα δυνατοτήτων που δίνουμε στους αδύναμους άλλους αναφερόταν η φιλόλογος της Γ’ Γυμνασίου του Α’ Αρσακείου Σχολείου, όταν διέθετε από τον ελεύθερο χρόνο της ώρες χωρίς χρέωση για τη διαλεύκανση των μυστηρίων του συντακτικού των αρχαίων ελληνικών.  
Μία και μοναδική γυναίκα λοιπόν δε φτάνει να γίνει έμπνευση. Γιατί η δύναμη και η θέληση δεν κατονομάζονται σε ετήσια τελετουργικά των μίντια.
Εφη Φαλίδα

Η Καρένινα των ΗΠΑ
Ποτέ δεν ήμουν φαν της αριστοκρατίας. Ωστόσο, πάντα αντιμετώπιζα με συμπάθεια την Αννα Καρένινα. Τελικά το είχε το κάρμα μου. Πριν από δυόμισι χρόνια γύρισα πέντε αμερικανικές πολιτείες (με υποτροφία του German Marshall Fund) και  γνώρισα την… πραγματική Αννα Καρένινα. Οταν αντίκρισα την 60άρα Αφροαμερικανίδα, σκέφτηκα ότι οι γονείς της πρέπει να είχαν πολύ χιούμορ για να της δώσουν το όνομα της εύθραυστης ηρωίδας του Τολστόι. Η Γιαν (από το Αννα) Καρένινα, κόρη δύο προοδευτικών αφροαμερικανών γιατρών, εγκατέλειψε μια υποσχόμενη καριέρα στη δικηγορία για να τεθεί επικεφαλής ενός πανεπιστημιακού προγράμματος που εκπαιδεύει νέους δικηγόρους από ασθενείς κοινωνικά ομάδες. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το καμάρι της όταν μας έδειχνε νεαρή Μεξικανή – πρώην φοιτήτριά της – να αγορεύει στο δικαστήριο. Ποιος ξέρει; Μια από αυτές τις γυναίκες ίσως μια ημέρα γίνει πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών (μετά τη Χίλαρι βέβαια, που δεν βγήκε ακριβώς από τα σπλάγχνα της κοινωνίας…). Τις εξελίξεις στην Ελλάδα η Γιαν δεν μπορούσε να τις χωνέψει. Κάποια στιγμή μου έγραψε ότι την κρίση θα την ξεπεράσουμε: «Το επιβάλλει η κληρονομιά σας. Είναι η στιγμή που η γνώση του αίματος ξεπερνά όλα τα υπόλοιπα. Είναι σε τέτοιους καιρούς που οι ψίθυροι όλων των παρελθόντων πραγμάτων γίνονται η δύναμη στα κόκαλά μας που μας επιτρέπει να σηκωνόμαστε κάθε πρωί». Για να μιλάει εκείνη για αίμα, κάτι θα ξέρει, σκέφτηκα. Είναι σαν το φύλο. Νερό δε γίνεται…
Αριστοτελία Πελώνη

Μάργκαρετ Θάτσερ
Χιλιάδες Βρετανοί χόρεψαν και ήπιαν λίτρα μπίρας γιορτάζοντας ξέφρενα τον θάνατο της. Ούρλιαξαν πάνω από το φέρετρό της πόσο τη σιχαίνονται. Δίχασε τη χώρα της. Δίχασε τον κόσμο. Υπήρξε εμμονικά νεοφιλελεύθερη. Σύμφωνοι. Η κυρία δεν έστριβε. Δεν κατέφυγε ποτέ στην ευκολία του λαϊκισμού. «Δεν υπάρχει δημόσιο χρήμα. Υπάρχουν μόνο τα χρήματα των φορολογουμένων» δήλωνε το 1983. Ψέματα; Ομως δεν είναι αυτό που την κάνει ιδιαίτερη. Η κόρη του μπακάλη έγινε αρχηγός των συντηρητικών Τόρηδων της Μεγάλης Βρετανίας, σε μια κοινωνία που μέχρι σήμερα δεν έχει αποτινάξει τελείως το βάρος των τίτλων ευγενείας, σε μια εποχή που η πολιτική ήταν ακόμη ανδρικό μονοπώλιο. Οχι, δεν παραπονέθηκε ποτέ ότι είναι θύμα σεξιστικών επιθέσεων. Δεν επιστράτευσε ποτέ τη γυναικεία της ταυτότητα, αλλά ούτε την απαρνήθηκε. Δεν διαπραγματεύτηκε καν τις πέρλες της, όταν οι επικοινωνιολόγοι τής έλεγαν ότι είναι παλαιομοδίτικες.
Ισως γι’ αυτό οι φεμινίστριες την απεχθάνονταν. Γιατί δεν έκανε ποτέ το φύλο της σημαία.
Ναι, η Μάγκι ήταν αντιηρωική φιγούρα. Δεν σαγήνευε, δεν συγκινούσε. Απλώς έπειθε. Με τους πεζούς, σχεδόν ωμούς τρόπους της έσπαγε όλα τα στερεότυπα για το πώς τάχα επιβάλλονται οι γυναίκες. Και το ήξερε. Το είχε άλλωστε η ίδια ορίσει: «Το να είσαι ισχυρός είναι σαν να είσαι κυρία. Αν πρέπει να επισημάνεις στους ανθρώπους πως είσαι, δεν είσαι».
Καρολίνα Παπακώστα

Οι μεταμορφώσεις της
Δεν ήμουν ποτέ φεμινίστρια. Τουλάχιστον όχι από αυτές που ενοχλούνται για παράδειγμα από τα πειράγματα του ανδρικού φύλου ή ακόμη και από τα σεξιστικά ανέκδοτα. Ισως γιατί κάποιες άλλες πριν από μένα να έδωσαν τον αγώνα τους ώστε να μπορώ να θεωρούμαι κι εγώ παιδί – κι όχι απλώς κορίτσι – να σπουδάζω και να δουλεύω. Δεν ξέρω…
Ξέρω σίγουρα πως την Ημέρα της Γυναίκας δεν τη γιορτάζω. Δεν βρίσκω τον λόγο να γιορτάσω για τη μία και μοναδική αυτή ημέρα – κατάλοιπο στις κοινωνίες μας ακριβώς άλλων εποχών όταν μπορεί να είχε σημασία ο εορτασμός για τις γυναίκες. Ξέρω επίσης σίγουρα πως δεν υπάρχει μία και αποκλειστική γυναίκα που θαυμάζω.
Ωστόσο, υπάρχει μία γυναίκα στην οποία θα ήθελα να ευχηθώ και να έχει κάποτε την πολυτέλεια να γιορτάσει και αυτή με τον τρόπο της την Ημέρα της Γυναίκας. Το όνομά της; Αγνωστο πολλές φορές. Οπως και το μέλλον της. Το πρόσωπό της; Δεν είναι ένα, αλλά πολλά. Μεταμορφώνεται.
Αλλοτε βρίσκεται να είναι πρόσφυγας και να θηλάζει το παιδί της στον δρόμο με το καραβάνι των συμπατριωτών της. Αλλοτε λιθοβολείται επειδή προέβη στο αδίκημα να έχει… κινητό τηλέφωνο. Αλλοτε, μικρό παιδί ακόμη, τραυματίζεται από βόμβα και έκτοτε στα μάτια της ζωγραφίζεται ο τρόμος. Τώρα που το σκέφτομαι, αυτήν την ανώνυμη γυναίκα μπορεί τελικά και να τη θαυμάζω!
Νικολέττα Μουτούση

Νεφερτίτη και άλλες
Ποιος να το φανταζόταν πως το 2014 θα αναζητούσαμε τις γυναίκες που μας εμπνέουν και μάλιστα στο πλαίσιο μιας ημέρας που κάνει το γυναικείο φύλο να μοιάζει με επαπειλούμενο είδος; Αν επιχειρήσω όμως να αναζητήσω τις γυναίκες που και μόνο η ιδέα τους με βοήθησε σε μια δύσκολη στιγμή, διαπιστώνω ότι δεν άλλαξαν πολλά από τους προηγούμενους – όσο προηγούμενοι κι αν είναι – αιώνες έως σήμερα. Διότι, αν είχαν αλλάξει, δεν θα με γοήτευε η δύναμη της Χατσεψούτ, της πρώτης γυναίκας που τόλμησε να πάρει τα ηνία της Αιγύπτου και να διοικήσει ως φαραώ. Η Νεφερτίτη που δεν δίστασε να αλλάξει τα θρησκευτικά δεδομένα και να επιβάλει τον μονοθεϊσμό. Η Ασπασία με τη σπάνια μόρφωση και τις πολιτικές θέσεις, που δεν έμεινε στο σπίτι όπως επέβαλλαν τα ήθη της εποχής. Η Κασσιανή που πλήρωσε την ετοιμολογία της και το ότι υπερασπίστηκε το γυναικείο φύλο, χάνοντας τον αυτοκράτορα γαμπρό και τον θρόνο. Κι όλες εκείνες – επώνυμες ή ανώνυμες – οι οποίες τόλμησαν, έσπασαν τα δεσμά της εποχής τους, βγήκαν μπροστά, αλλά έμειναν στη γραμμένη από άνδρες Ιστορία, τυλιγμένες με σκιές που τις άφηναν να φανούν ως πόρνες, αδίστακτες, άμυαλες ή απλώς όμορφες, μετατρέποντας ακόμη κι αυτό το χάρισμα σε μειονέκτημα.
Μαίρη Αδαμοπούλου

Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ
Είπε ότι άκουσε μια φωνή. Τη φωνή του Θεού, που την κάλεσε  να εργαστεί γι’ αυτόν. Η εγκυρότητα της ιστορίας – και της φωνής – ελέγχεται. Εν έτει 1837 ίσως αυτή η φωνή να ήταν η μοναδική διέξοδος για μια μεθοδική και παθιασμένη γυναίκα, η οποία θα τολμούσε να ακολουθήσει την κλίση της.
Δεν πειθάρχησε στην εντολή της μητέρας της να παντρευτεί τον λόρδο Χάουτον. Δεν κάμφθηκε από τις σθεναρές αντιρρήσεις του εύπορου πατέρα της. Εγινε νοσοκόμα. Πέρα όμως από το πείσμα της, ήταν το σύστημα φροντίδας που ανέπτυξε αυτό για το οποίο έμεινε στην Ιστορία ως η εμπνεύστρια της σύγχρονης νοσηλευτικής.
Κατά τον Κριμαϊκό Πόλεμο οι ασθενείς κείτονταν σε ακαθαρσίες. Οι μολύνσεις προκαλούσαν θανάτους. Εκείνη επέμενε πως η εξονυχιστική καθαριότητα και η συστηματική φροντίδα είναι το γράμμα Α στο αλφαβητάρι της νοσηλευτικής. Εμεινε γνωστή ως «Η κυρία με τη λάμπα». Τα βράδια τριγυρνούσε στους θαλάμους για να ελέγξει την πορεία των ασθενών, να παρηγορήσει, να καληνυχτίσει.
Πολύ αμφιβάλλω για το αν η Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ θα συμμετείχε στη γιορτή της Γυναίκας. Τουλάχιστον όχι έτσι όπως έχει εξελιχθεί – σε βραδιά κατά την οποία οι γυναικοπαρέες ξεφαντώνουν αποθεώνοντας η μία την άλλη.
Ο σύγχρονος άνθρωπος όμως – πόσω μάλλον ο νέος άνεργος, ανεξαρτήτως φύλου – αναζητά μια ιστορία υπέρβασης.
Μάρθα Καϊτανίδη

Η θεία Κική
Καλοκαίρι, στο Ξηροκάμπι Λακωνίας, στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Στη γειτονιά ήρθε η θεία Κική. Από τα 14 καθηλωμένη στο αναπηρικό της καροτσάκι ύστερα από ένα ατύχημα, τώρα πια κοντά στα 60. Για να μπεις στην αυλή υπάρχουν σκαλιά, για να ανέβεις στο σπίτι επίσης, ράμπα πουθενά και το αναπηρικό καρότσι έχει μέγεθος κρεβατιού για να μπορεί και να κινείται και να κοιμάται. Κανένας δεν την έβγαζε έξω από το σπίτι. Πάντα μέσα. Ευτυχώς είχε τρεις τεράστιες βεράντες.
Πιτσιρίκια με την αδελφή μου την ανακαλύψαμε. Ή θα έπλεκε με τις βελόνες και το βελονάκι της – μικρά αριστουργήματα τα οποία πουλούσε για να συμπληρώσει τη σύνταξη – ή θα διάβαζε ή θα μίλαγε στα λουλούδια της, πάντα συντροφιά με το ραδιοφωνάκι της. Μας έμαθε να πλέκουμε – ακόμα και με κουρέλια μπορείς να δημιουργήσεις έλεγε –, κάναμε κόντρες ποια θα διαβάσει τα περισσότερα βιβλία, έπαιζα ακορντεόν με ανοιχτό το παράθυρο στο δωμάτιό μου για να ακούει Μπαχ που τόσο της άρεσε. Ηταν χαρούμενη επειδή άνθισε ένα λουλούδι. Ζούσε κάθε στιγμή. Αν υπάρχει Παράδεισος, σίγουρα θα τον έχει σκαλίσει όλο.
Ελενα Λάσκαρη

Η Νίκη / ο Νίκος
Ας πούμε ότι την έλεγαν Νίκη. Εζησε περίπου τριάντα χρόνια σε ένα σώμα που δεν ήταν ο εαυτός της. Αποφάσισε λοιπόν να τα ταιριάξει αυτά τα δύο και να γίνει ο Νίκος – αυτό που μέσα της ήταν πάντα. «Η τροχονόμος που έγινε άνδρας» μπορεί να γιορτάζει στην Ημέρα της Γυναίκας; Ασφαλώς. Τι άλλο μπορεί να συμβολίζει ένας τέτοιος εορτασμός, παρά μόνο το δικαίωμα κάθε γυναίκας στην επιλογή και τη διεκδίκηση: παλαιότερα ήταν για να βγαίνουμε στον δρόμο. Αργότερα για να μορφωνόμαστε και να εργαζόμαστε. Για να ψηφίζουμε. Για να ορίζουμε το σώμα μας. Για να μην είμαστε «του τάδε». Για να είμαστε, εν τέλει, αυτό που θέλουμε εμείς.
Η Νίκη αποφάσισε για τον εαυτό της, υπηρετεί την επιλογή της και είναι έτοιμη ως Νίκος να διεκδικήσει τον σεβασμό όλων και την παραμονή του σε ένα πολύ δύσκολο και συντηρητικό περιβάλλον όπως είναι αυτό των Σωμάτων Ασφαλείας. Επέλεξε να μην κρύβεται, να μη βλέπει άλλον άνθρωπο από αυτόν που νιώθει ότι είναι στον καθρέφτη του. Θυσίασε τη δυνατότητα να γίνει μητέρα – πράγμα που για μένα και για τα δικά μου μέτρα είναι ό,τι πιο σπουδαίο. Ο Νίκος μπορεί να γιορτάζει την Ημέρα της Γυναίκας γιατί ο ίδιος υπηρέτησε με συνέπεια την επιλογή του. Εστω κι αν αυτή είναι να ζήσει ως ο άνδρας που πάντα ήταν μέσα της.
Ματίνα Ηρειώτου