Η εκκλησία των κατεχομένων που ένωσε τους Κυπρίους

Η εκκλησία είναι το σπίτι ομόθρησκων πιστών. Ωστόσο, στην Κοντέα, ένα μικρό χωριό της κατεχόμενης Κύπρου, η αναστήλωση μιας χριστιανικής εκκλησίας έφερε κοντά όχι μόνο δύο διαφορετικές θρησκείες, αλλά και δύο παραδοσιακά αντιμαχόμενες κοινότητες, τους Τουρκοκύπριους και τους Ελληνοκύπριους. Μπορεί οι τούρκοι φύλακες και τα συρματοπλέγματα που περικυκλώνουν την Κοντέα να δυσχεραίνουν την πρόσβαση των Ελληνοκυπρίων, ωστόσο αυτό δεν εμπόδισε τη διέλευση ελληνοκύπριων μαστόρων, οι οποίοι θέλησαν να συμμετάσχουν στο εγχείρημα της αναστήλωσης του Αγίου Χαραλάμπους. Πολλοί απ’ αυτούς, μάλιστα, έφθασαν φορτωμένοι με δυσάρεστες αναμνήσεις, καθώς είχαν εκτοπιστεί από την περιοχή έπειτα από την τουρκική στρατιωτική εισβολή του 1974. «Φυσικά και οι αναμνήσεις μας είναι επώδυνες. Αλλά έχουμε τη θέληση να συμφιλιωθούμε» δήλωσε ο 79χρονος Ξένιος Κοντεάτης, ο οποίος είχε εξαναγκαστεί να εγκαταλείψει, μαζί με την οικογένειά του, το σπίτι του στην Κοντέα, το οποίο σήμερα κατοικείται από τούρκους εποίκους.

ΘΕΡΜΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Η ιδέα για την ελληνοτουρκική συνεργασία στην ανακατασκευή της εκκλησίας προήλθε από το Ιδρυμα Κληρονομιάς της Κοντέας και, σύμφωνα με τον πρόεδρο της οργάνωσης Χαράλαμπο Περικλέους, η ανταπόκριση από την τουρκική πλευρά ήταν, απροσδόκητα, πολύ θερμή. «Στην αρχή αντιμετωπίσαμε κάποια προβλήματα, επειδή υπήρχαν κάποιοι που εναντιώνονταν σε οποιαδήποτε μορφή συνεργασίας ανάμεσα σε Ελληνες και Τούρκους. Ωστόσο, τελικά, το σχέδιό μας δημιούργησε έναν ισχυρό δεσμό, και τώρα είμαστε πιο κοντά ο ένας στον άλλον» εξήγησε ο τουρκοκύπριος επιτηρητής της αναστήλωσης, Αλί Ταγίπ.

Υστερα από δύο χρόνια εργασίας και άριστης συνεργασίας, μάστορες και τεχνίτες, προερχόμενοι και από τις δύο κοινότητες, έδωσαν ζωή σε μια εκκλησία, η οποία βρισκόταν σε λήθαργο για 40 χρόνια. Η ολοκλήρωση της αναστήλωσης γιορτάστηκε με μια μεγαλοπρεπή χριστιανική λειτουργία, στην οποία παρευρέθησαν 500 Κύπριοι, ελληνικής και τουρκικής καταγωγής. Στο ιερό της ανακαινισμένης εκκλησίας, μουσουλμάνοι και χριστιανοί κληρικοί έψαλλαν προσευχές, ενώ έξω από την εκκλησία Τουρκοκύπριοι πουλούσαν ντόνατς στους Ελληνοκυπρίους, οι οποίοι περίμεναν υπομονετικά να έρθει η σειρά τους για να ανάψουν ένα κεράκι. Η εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους, χτισμένη από το 1893, έχει συμβολική σημασία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις της περιοχής, καθώς αποτελούσε σημείο συγκέντρωσης των δύο λαών πριν από τη διχοτόμηση της Κύπρου. «Ηταν μια ιδέα που ξεκίνησε από τα κάτω – δεν περιμέναμε καμία πρωτοβουλία από την εξουσία» δήλωσε ο Περικλέους, ο οποίος προέτρεψε τους χωρικούς να «διαθέσουν το μυαλό τους και τις καρδιές τους στην ειρήνη».

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΛΗΓΕΣ. Την ώρα που οι πολιτικές διαδικασίες για το Κυπριακό προχωρούν διστακτικά, οι δημιουργικές δραστηριότητες των ίδιων των πολιτών ανθούν. Το παράδειγμα του Αγίου Χαραλάμπους αποδεικνύει ότι οι παραδοσιακές εχθρότητες ανάμεσα στις δύο εθνότητες του νησιού έχουν δώσει τη θέση τους σε μια έντονη ανάγκη επούλωσης των ιστορικών πληγών, μια επιθυμία η οποία έχει ξεπεράσει κατά πολύ οποιαδήποτε πρόοδο, σημειώνουν οι πολιτικοί αρχηγοί της Κύπρου. Οπως επισήμανε και ο Ταγίπ, «είναι τόσο απλό. Τέτοια γαλήνη θα είχαμε αν όλοι το επιθυμούσαμε. Αλλωστε, είμαστε όλοι άνθρωποι».

Μια νέα πόλη
στα Βαρώσια

Σε μια προσπάθεια αναστήλωσης φθαρμένων ελληνικών και τουρκικών μνημείων, με την πρωτοβουλία των ίδιων των κατοίκων έχουν οργανωθεί τουλάχιστον σαράντα προγράμματα συνεργασίας ανάμεσα σε Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους. Πρόσφατα στην κατεχόμενη Αμμόχωστο Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι συσπειρώθηκαν πίσω από το μαζικό αίτημα να δημιουργήσουν μια νέα πόλη με οικολογικές προδιαγραφές στη θέση των Βαρωσίων, που άλλοτε μαγνήτιζαν πολλές προσωπικότητες, ανάμεσα στις οποίες η ηθοποιός Ελίζαμπεθ Τέιλορ. Σήμερα η εικόνα είναι πολύ διαφορετική: συρματόπλεγμα και τουρκικά τουφέκια ξεπροβάλλουν σε μια «πόλη-φάντασμα».