Τα παιδιά που θέλουν να εργάζονται

Ο εννιάχρονος Τάιλερ Αρμστρονγκ από την Καλιφόρνια έχει μόλις κατακτήσει, μαζί με τον πατέρα του, την Ακονκάγκουα, την υψηλότερη κορυφή των Ανδεων με υψόμετρο 6.962 μέτρων. Είναι ιδιαίτερα χαρούμενος και περήφανος για το εξαιρετικό κατόρθωμά του, καθώς οι συνομήλικοί του «συνήθως παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια». Στις ανεμοδαρμένες Ανδεις όμως υπάρχουν χιλιάδες μικρά παιδιά. Οπως ο Ροντρίγκο Μεντράνο, ο οποίος στην ηλικία των 9 ετών ξεκίνησε να συχνάζει σ’ ένα άλλο διάσημο βουνό της Βολιβίας, το Τσέρο Ρίκο. Ωστόσο, δεν έφτασε ώς εκεί για να αναρριχηθεί στην κορυφή του, αλλά για να μπει στα σπλάχνα του. Στην ηλικία των 9 ετών ο Ροντρίγκο Μεντράνο εργαζόταν ως μεταλλωρύχος, ενώ σήμερα, στην ηλικία των 15 ετών, είναι ένας από τους ακτιβιστές του Unatsbo, του συνδικάτου των εργαζόμενων παιδιών της χώρας. Στη Βολιβία η παιδική εργασία επιτρέπεται βάσει του νόμου – εξαιρούνται 23 δουλειές οι οποίες θεωρούνται «επικίνδυνες» -, αλλά οι νομοθέτες της χώρας έχουν θέσει ως στόχο την κατάργησή της. Επιθυμώντας να προστατεύσουν το δικαίωμά τους στην εργασία, τα παιδιά της Βολιβίας ετοιμάζονται για τη μάχη.

Σήμερα στη Βολιβία ένας στους τρεις εργαζομένους είναι ανήλικος. Μεταξύ των 10,5 εκατομμυρίων κατοίκων της χώρας υπάρχουν 850 χιλιάδες εργαζόμενοι κάτω των 18 ετών, 500 χιλιάδες από τους οποίους είναι μεταξύ 6 και 14 ετών και εργάζονται είτε στα δάση είτε στα υψίπεδα της πιο φτωχής χώρας της Λατινικής Αμερικής. Κάποια από τα παιδιά εργάζονται στα μεταλλεία της περιοχής και άλλα κατασκευάζουν τούβλα. Αρκετά εργάζονται ως λούστροι, ενώ πολλά είναι και τα παιδιά που βγάζουν τα προς το ζην καθαρίζοντας τάφους. Οπως η 15χρονη Λούρντες Σάντσες, την οποία ακολούθησε ανάμεσα στους τάφους του νεκροταφείου του Ποτοσί ο ανταποκριτής της γερμανικής εφημερίδας «Ντι Τσάιτ» για να καταγράψει τη σκληρή πραγματικότητά της. Τις καλές ημέρες η Λούρντες καθαρίζει τέσσερις με πέντε τάφους. Πληρώνεται από τις οικογένειες των νεκρών και βάζει πάντα κάτι στην άκρη γιατί δεν θέλει να καταλήξει σαν τον πατέρα της. Εκείνος δούλευε μια ολόκληρη ζωή, από μικρό παιδί, στα μεταλλεία και πλέον οι πνεύμονές του έχουν καταστραφεί.  Η Λούρντες θέλει να σπουδάσει, αλλά γνωρίζει πως χρειάζεται λεφτά και γι’ αυτό άρχισε να αποταμιεύει από νωρίς. Από την ηλικία των 12 ετών, όταν ξεκίνησε να πλένει πιάτα σ’ ένα εστιατόριο με αντάλλαγμα μερικά λεπτά.

Την προηγούμενη εβδομάδα, η Λούρντες ταξίδεψε μαζί με δύο φίλους της ώς την Κοτσαμπάμπα για να παραστούν (δίχως να έχουν προσκληθεί) σε μια συνάντηση της επιτροπής της Βουλής η οποία εξετάζει το ζήτημα της παιδικής εργασίας. Η παιδική εργασία στη Βολιβία προβλέπεται από το Σύνταγμα, αλλά δεν προστατεύεται. «Δεν υπάρχουν συμβόλαια, πολλοί από εμάς τρώνε ξύλο, εξαπατώνται στις πληρωμές και άμα πάθουμε κάτι κανένας δεν πληρώνει. Στον υποκριτικό κόσμο του μέλλοντος θα είμαστε ακόμα πιο ευάλωτοι», τόνισε στον γερμανό ανταποκριτή η Λούρντες.

Μέχρι πρόσφατα, η κυβέρνηση της Λα Πας σκεφτόταν να κατεβάσει το όριο ηλικίας για εργασία στα 6 έτη από τα 14 έτη που είναι σήμερα. Τώρα όμως, δεχόμενη πιέσεις από διεθνείς οργανώσεις οι οποίες απειλούν ότι θα σταματήσουν να προσφέρουν οικονομική βοήθεια, πραγματοποίησε στροφή 180 μοιρών προκαλώντας την οργή των εργαζόμενων παιδιών. Ο νέος Κώδικας για την Παιδική Ηλικία, ο οποίος προβλέπει την απαγόρευση της εργασίας για παιδιά κάτω των 14 ετών, επρόκειτο να ψηφιστεί έως το τέλος του 2013. Αναβλήθηκε όμως για τον Ιανουάριο καθώς τα παιδιά κατέβηκαν στους δρόμους διάφορων πόλεων της Βολιβίας και συγκρούστηκαν μάλιστα και με την αστυνομία. Επειτα από μια συνάντησή με εκπροσώπους των παιδιών, στο πλευρό τους τάχθηκε και ο πρόεδρος της Βολιβίας Εβο Μοράλες. «Δεν πρέπει να περιορίσουμε την εργασία των ανηλίκων αλλά την εκμετάλλευσή τους», δήλωσε ο Μοράλες. Σύμφωνα με τον βολιβιανό πρόεδρο, η εξάλειψη της παιδικής εργασίας είναι συνώνυμο της «εξάλειψης της κοινωνικής συνείδησης».