Ευρήματα στην Κίνα και την Αρμενία

Ηλικίας 6.000 ετών φαίνεται πως είναι οι αρχαιότερες γνωστές εγκαταστάσεις παραγωγής οίνου που η αρχαιολογική σκαπάνη έχει αποκαλύψει στην Αρμενία, σε ένα σπήλαιο στον Νότιο Καύκασο, περιοχή στην οποία έχει βρεθεί και το παλαιότερο γνωστό δερμάτινο υπόδημα, το οποίο χρονολογείται πριν από περίπου 5.500 χρόνια. Το εύρημα δεν περιοριζόταν απλώς σε μια ρηχή λίθινη δεξαμενή, αλλά και στο περιεχόμενό της: σπόροι, υπόλοιπα πατημένων σταφυλιών και αρκετές αποξηραμένες ρώγες. Αντίστοιχο εύρημα με το οποίο θα μπορούσε να συγκριθεί έχει βρεθεί σε αιγυπτιακό τάφο που χρονολογείται πριν από 5.100 χρόνια.

Πάντως, το παλαιότερο κρασί του κόσμου – έως σήμερα – έχει αποκαλυφθεί στην Κίνα. Είναι ηλικίας 9.000 ετών και τα ίχνη του εντοπίστηκαν σε αγγείο του νεολιθικού χωριού Τζιάχου, στη Βόρεια Κίνα. Οι χημικές αναλύσεις στα αγγεία  έδειξαν ότι ως πρώτη ύλη ήταν (πιθανόν) άγρια σταφύλια, κερί μέλισσας, μέλι και ρύζι. Η τεχνική παραγωγής του προϊστορικού κινεζικού κρασιού εκτιμάται ότι έμειναν ίδιες για τουλάχιστον 3.000 χρόνια.