Χάνα Σιγκούλα: Η ζωή μιας σταρ με τρεις πατρίδες

Τον επόμενο μήνα, ανήμερα τα Χριστούγεννα, θα γίνει 70 χρόνων. Και η Χάνα Σιγκούλα το γιορτάζει ήδη με την έκδοση μιας αυτοβιογραφίας που παρουσιάστηκε  στην περίφημη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης τον περασμένο Οκτώβριο, με την ίδια να υπογράφει αντίτυπα για χάρη των θαυμαστών της.

Το εξώφυλλο του βιβλίου απεικονίζει την ίδια και ένα χέρι, μάλλον σκηνοθετικό, να στρέφει απαλά το πρόσωπό της. Είναι άραγε του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, με τον οποίο χάρισε στον κόσμο του κινηματογράφου τόσα αριστουργήματα; Μπορεί. Ο οίκος που επέλεξε να το εκδώσει πάντως είναι ο γερμανικός Shirmer/Mosel. Ο τίτλος, σε ελεύθερη μετάφραση, «Ξύπνα και ονειρέψου».

Κόρη του Τζόζεφ Σιγκούλα, ενός εμπόρου ξυλείας, και της Αντονί Μτσικ, η ίδια άνοιξε τα μάτια της για πρώτη φορά το 1943 στην Ανω Σιλεσία, ενώ ο πατέρας της κατατασσόταν ως πεζικάριος στον γερμανικό στρατό και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος άρχιζε να μετράει αντίστροφα μεν, το ίδιο όμως βασανιστικά. Οπως ένα σωρό άνθρωποι που είχαν γεννηθεί στη λάθος πλευρά των συνόρων, η Χάνα και η μητέρα της, μια και ο πατέρας είχε ήδη συλληφθεί ως αιχμάλωτος πολέμου από τους Συμμάχους, έφθασαν το 1945 στο Μόναχο ως πρόσφυγες εκδιωγμένοι από την πολωνική πλέον γενέτειρά τους. Οσα ακολούθησαν τα θυμάται αρκετά καλά για να τα διηγηθεί σε μια αυτοβιογραφία 200 σελίδων. Τη γενναιόδωρη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Δυτικής Γερμανίας, λ.χ., και τα οικονομικά κατορθώματά της, αλλά και το φοιτητικό κίνημα. Την καριέρα της, που ξεκίνησε στη θεατρική ομάδα του Φασμπίντερ και έφθασε σε διεθνή επίπεδα, κυρίως με την ταινία «Ο γάμος της Μαρίας Μπράουν». Τον πρώιμο θάνατο του υπερπαραγωγικού γερμανού σκηνοθέτη και την εξέλιξή της σε μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες ηθοποιούς του ευρωπαϊκού σινεμά, που θα συνεργαζόταν με τον Γκοντάρ, τον Αντρέι Βάιντα, τον Αλεξάντερ Σοκούροφ και τον Φατίχ Ακίν. Τη βράβευσή της στο Φεστιβάλ Καννών το 1982 για την ερμηνεία της στην «Ιστορία της Πιέρα».

Οι κριτικές της αυτοβιογραφίας της κάνουν ήδη λόγο για ένα βιβλίο με γλώσσα ευθεία αλλά ενίοτε και ποιητική, μεταξύ μπρεχτικής φινέτσας και γουορχολικής αμβλύτητας, μέσω της οποίας η Σιγκούλα, ηθοποιός πάνω απ’ όλα, μεταφέρει έντονα την προσωπικότητα και την ατομικότητά της. Εξυπνη αλλά όχι ξιπασμένη, οδηγεί τον αναγνώστη μέσα από τα επεισόδια μιας ζωής γεμάτης από αυτά, με φόντο τις τρεις πατρίδες της: Πολωνία, Γερμανία και Γαλλία, όπου εγκαταστάθηκε το 1981. Μιλάει για τις συναντήσεις της με διάσημους συναδέλφους της, τους έρωτές της και το σινεμά, χωρίς όμως να παραλείπει τη μεγάλη περίοδο που χρειάστηκε να γηροκομήσει τους γονείς της.

Μια συγκινητική, δηλαδή, αλλά απαλλαγμένη από υπερβολές αφήγηση, που μάλλον αντανακλά τα χαρακτηριστικά που της είχε αποδώσει ο συγγραφέας Γκέοργκ Στέφαν Τρόλερ: «Είναι ταυτόχρονα απολύτως θηλυκή και ήπια, στέκεται όμως πάνω από τα πράγματα. Είναι ένας νάρκισσος χωρίς ματαιοδοξία, ηθοποιός χωρίς προσποίηση, φιλόδοξη χωρίς να έχει σχέδιο, με πίστη στη μοίρα αλλά όχι μοιρολάτρισσα».