Μουσική απόδραση στη «Φαντασία»

Μια δεκαετία μετά τη δημιουργία του Μίκι Μάους και ενώ τα πρώτα βαριά σύννεφα του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου συγκεντρώνονταν στον ουρανό, ο Γουόλτ Ντίσνεϊ είχε την αίσθηση ότι η δημοτικότητα του alter ego του μειωνόταν.

Επιθυμούσε να τοποθετήσει το θρυλικό ποντίκι στο επίκεντρο μιας αφήγησης που «πατούσε» στο ποίημα «Ο μαθητευόμενος μάγος» του Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκέτε με όχημα την ομότιτλη σύνθεση του Πολ Ντικά.  

Το όραμα του Ντίσνεϊ μεταφράστηκε σε μια υπερπαραγωγή που δεν έκανε ποτέ απόσβεση και παρά το γεγονός ότι είχε εξασφαλίσει – από τυχαία συνάντηση – την αφιλοκερδή συμμετοχή του διάσημου μαέστρου Λέοπολντ Στοκόβσκι, τότε διευθυντή της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Φιλαδέλφειας.

Ετσι σκέφτηκε να μετατρέψει τον «Μαθητευόμενο μάγο» του σε κεντρικό πυλώνα πάνω στον οποίο θα δομούσε μια συναυλιακή ταινία. «Γιατί δεν κάνουμε μια ακόμη μεγαλύτερη ταινία με ό,τι μουσική θέλουμε;», είχε ρωτήσει ο Ντίσνεϊ τον Στοκόβσκι, σημειώνει ο συνθέτης και ιστορικός Αλεξάντερ Ράνι. Ετσι κι έγινε.

Η «Φαντασία», το φιλμ κοντσέρτο όπως το είχε χαρακτηρίσει ο εμπνευστής του Γουόλτ Ντίσνεϊ, ταινία οκτώ αυτόνομων ιστοριών κινουμένων σχεδίων που αναπτύχθηκαν με δομικά υλικά ισάριθμες δημοφιλείς συνθέσεις της κλασικής μουσικής («Ο Καρυοθραύστης» του Τσαϊκόφσκι, «Ο χορός των Ωρών» του Πονκιέλι από την «Τζοκόντα» του, η «Ποιμενική Συμφωνία» του Μπετόβεν, η «Νύχτα στο φαλακρό βουνό» του Μουσόργκσκι, κάποια από αυτά), θα παρουσιαστεί, μαζί με το ριμέικ «Φαντασία 2000», ως ενιαίο έργο, στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, με τη μουσική ζωντανή, από την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης.

Το φαντασμαγορικό ηχοθέαμα έχει επίσης ενδιαφέρον διότι οι ειδικοί σχεδιαστές της κινηματικής παραστασεογραφίας του Ντίσνεϊ έπρεπε να δημιουργήσουν ιστορίες με βάση τις μουσικές. Αυτές ήταν το σενάριο.

Η «Φαντασία 2000», η συνέχεια στο όραμα του Ντίσνεϊ, ήταν ένα εξίσου δύσκολο εγχείρημα. Υπήρξε και όνειρο – πρόκληση όλων των μεγάλων σκιτσογράφων που δούλευαν επί εννέα χρόνια. Στη «Φαντασία» του 21ου αιώνα εντάχθηκαν επτά κλασικά έργα που εξαιρέθηκαν τελευταία στιγμή από τη «Φαντασία» του 1940. Κυρίως η εμβληματική Πέμπτη Συμφωνία του Μπετόβεν, που το μουσικό μοτίβο από τρεις κοφτές και μια μακρόσυρτη νότα αποτελεί «υπόγεια» νύξη στη χρονική περίοδο της πρώτης «Φαντασίας», καθώς αντιστοιχεί τον κώδικα Μορς για το γράμμα V («ντι-ντι-ντι-ντα») και αποτελούσε την υπόκρουση για το κάλεσμα «V for Victory!» των Συμμάχων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εκ των ων ουκ άνευ και των δύο ταινιών θεωρείται η αρτιότερη ίσως παραγωγή μικρού μήκους στην ιστορία των κινουμένων σχεδίων, η ιστορία του «Μαθητευόμενου μάγου». Στην ελληνική εκδοχή της ο Μίκι Μάους θα κουνάει το μαγικό ραβδάκι του υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Στέφανου Τσιαλή.