Ζωή δοσμένη στον κρητικό πολιτισμό

Ο άνθρωπος που αφιέρωσε όλες του τις δυνάμεις στη μελέτη δύο λαμπρών εποχών της γενέτειράς του Κρήτης, του μινωικού και του αναγεννησιακού πολιτισμού, ο σπουδαίος και αξιοσέβαστος αναγεννησιακός άνθρωπος Στυλιανός Αλεξίου άφησε χθες το απόγευμα την τελευταία του πνοή σε ηλικία 92 ετών.

Για τον αρχαιολογικό κόσμο ήταν ο άνθρωπος που έγραψε την αξεπέραστη ακόμη και σήμερα μελέτη για τον μινωικό πολιτισμό, έστησε τα Μουσεία Χανίων και Αγίου Νικολάου και κράτησε για 15 χρόνια το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, στην επαναλειτουργία του οποίου πρωτοστάτησε στα μετεμφυλιακά χρόνια, ενώ έφερε στο φως τους θολωτούς τάφους στη Λέντα και τους υστερομινωικούς στον Λιμένα Κνωσού και αγωνίστηκε με θέρμη για τη διάσωση και αναστήλωση των αρχαίων και μεσαιωνικών μνημείων της Κρήτης.

Για τους φιλολόγους πάλι θα μείνει στην Ιστορία για τις μελέτες του στον «Ερωτόκριτο», τον «Απόκοπο», τον «Διγενή Ακρίτα» αλλά και τον Διονύσιο Σολωμό.

Γεννημένος στο Ηράκλειο το 1921, σπούδασε αρχαιολογία στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Παρισιού και Χαϊδελβέργης. Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, πρώην γενικός έφορος Αρχαιοτήτων Κρήτης και αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ο Στυλιανός Αλεξίου θεωρούνταν μαζί με τον Εμμανουήλ Κριαρά και τον Μάριο Βίτι από τους κορυφαίους μελετητές της νεοελληνικής φιλολογίας, καθώς παράλληλα με τα αρχαιολογικά του ενδιαφέροντα ασχολήθηκε συστηματικά και με τη μελέτη της λογοτεχνίας, του πολιτισμού και της κοινωνίας της Κρήτης κατά τον 16ο και 17ο αιώνα.

Ο Στυλιανός Αλεξίου ήταν εκείνος που από την πρώτη του κιόλας μελέτη, το 1952, για τον «Ερωτόκριτο», υποστήριξε πως όλα τα αριστουργήματα της κρητικής λογοτεχνίας – όπως η «Ερωφίλη», η «Βοσκοπούλα» κ.ά. – ήταν προϊόντα μιας ανεπτυγμένης αστικής κοινωνίας με επιρροές από την ιταλική Αναγέννηση, άποψη που αποτέλεσε βάση και για όλες τις υπόλοιπες φιλολογικές του μελέτες.

Το 1993 τιμήθηκε με το Ειδικό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του και το 2003 παρασημοφορήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής.

Η φιλία με τον Σεφέρη
Στενός φίλος με τον νομπελίστα Γεώργιο Σεφέρη, ο Στυλιανός Αλεξίου θυμόταν τις επισκέψεις του ποιητή στο νησί του κυρίως την περίοδο της Επταετίας, όπου επέλεγε για τις διακοπές του την περιοχή του Αγίου Νικολάου. «Λίγο αργότερα έκαμε τη γνωστή ραδιοφωνική δήλωσή του εναντίον της δικτατορίας, προβλέποντας με προφητική διαίσθηση την κακή κατάληξή της», έλεγε ο Στυλιανός Αλεξίου, αναφερόμενος στα γεγονότα της Κύπρου.