Τζούντι Ντεντς – Η σταρ που δεν συγχωρεί (ούτε τα λάθη της)

Ενσάρκωσε τη βασίλισσα Βικτωρία στην ταινία «Η μεγαλειοτάτη κυρία Μπράουν» (1997), την ποιήτρια Αϊρις Μέρντοκ στο «Iris» (2002) και την Ελισάβετ Α’ στον «Ερωτευμένο Σαίξπηρ» (1998), όπου για οκτώ λεπτά ερμηνείας κέρδισε Οσκαρ β’ γυναικείου ρόλου. «Για καθεμία από αυτές τις γυναίκες είχα αίσθημα ευθύνης. Πάντοτε το κουβαλώ όταν ενσαρκώνω ένα αληθινό πρόσωπο. Είτε πρόκειται για τη Μέρντοκ, που τη θυμόντουσαν πολλοί, είτε πρόκειται για τη βασίλισσα Βικτωρία, που μάλλον δεν τη θυμάται κανείς πια», λέει και χαμογελά.

Η ιστορία τής Φιλομίνα Λι – η ταινία του Στίβεν Φρίαρς προβλήθηκε στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Λονδίνου, όπου και συναντήσαμε τη μεγάλη βρετανή ηθοποιό – είναι επίσης αληθινή. Και σχεδόν ανατριχιαστική: η Φιλομίνα Λι είδε το παιδί της να φεύγει οριστικά από την αγκαλιά της, όταν εκείνη ήταν κλεισμένη σε καθολικό μοναστήρι ως «αμαρτωλή» μητέρα (ο πατέρας βλέπετε ήταν άφαντος και εκείνη ανύπαντρη).

Το αναζήτησε για όλη της τη ζωή, βασισμένη σε πλαστά στοιχεία καθώς οι καλόγριες φρόντισαν να αποκρύψουν τα αληθινά. Εμαθε τη θλιβερή αλήθεια 50 χρόνια μετά, με τη βοήθεια του δημοσιογράφου Μάρτιν Σίξσμιθ («πρώην εργαζόμενος του BBC, πρώην καθολικός» όπως ακούγεται να λέει στο φιλμ) που στάθηκε στο πλευρό της – και όμως, τις συγχώρεσε. Δίχως να χάσει ποτέ την πίστη της. Μια πίστη βαθιά ριζωμένη στη συγχώρεση.

Παίρνω το θάρρος να τη ρωτήσω για τη δική της πίστη. «Ολη η ταινία πατάει πάνω στη συγχώρεση. Για τη Φιλομίνα, ακόμη και η πιο βαριά τραγωδία μοιάζει πάνω της σαν ένα… ελαφρύ φόρεμα. Ασύλληπτο, το ξέρω. Προσπαθήστε να σκεφτείτε τι πέρασε αυτός ο άνθρωπος. Τη στεναχώρια του να χάνει για πάντα το παιδί του, να βιώνει ένα τέτοιο τραύμα και να κρατά μέχρι τέλους μια αξιοπρέπεια που δεν έχει να κάνει με, ας πούμε, εκείνη των… αριστοκρατών. Και μέσα από την όλη διαδικασία, αυτή της αναζήτησης, να κερδίζει κατά κάποιον τρόπο έναν “δεύτερο” γιο, τον Μάρτιν. Με ρωτάτε αν διαθέτω αυτό το χάρισμα; Οχι, σίγουρα όχι. Η πίστη έχει σημασία και για μένα. Αλλά δεν διαθέτω τόση ανθρωπιά. Σε καμία περίπτωση δεν θα συγχωρούσα αυτούς που θα μου έκαναν ένα τέτοιο κακό».

Αν και το γεγονός είναι αληθινό, το φιλμ βασίζεται εξίσου στο μυθιστόρημα «The Lost Child of Philomena Lee: A Mother, Her Son and a 50 Year Search» που είναι εμπνευσμένο από την ιστορία της – και έφυγε από το Φεστιβάλ Βενετίας με το βραβείο καλύτερου σεναρίου. «Συνήθως μου παίρνει λίγη ώρα να αποφασίσω αν θα επιλέξω έναν ρόλο ή όχι. Εδώ, είπα το ναι σχεδόν από τις πρώτες σελίδες, δίχως καν να μάθω την εξέλιξη της ιστορίας. Καμιά ηθοποιός δε θα έλεγε όχι σε αυτόν τον ρόλο. Παλαιότερα, ο σύζυγός μου διάβαζε κάθε σενάριο που μου πρότειναν. Η απουσία του εξακολουθεί να με δυσκολεύει», λέει και καταλαβαίνεις πως αντί για «με δυσκολεύει» εννοεί «μου στοιχίζει». Αλλά η Τζούντι Ντεντς δεν θα χρησιμοποιούσε ποτέ αυτή την έκφραση. Λέει όμως δύο λόγια για τη φημολογούμενη ασθένεια που ημέρα με την ημέρα «κλέβει» την όρασή της. «Οι δημοσιογράφοι λίγο το παράκαναν με αυτή την ιστορία, δεν πρόκειται να τυφλωθώ κιόλας, ούτε χρειάζομαι μπαστούνι όπως βλέπετε! Σκοπεύω δε να μείνω σταθερά μάχιμη, μέχρι τέλους».

Με την αναφορά στο «τέλος», η Ντεντς, σχεδόν αντανακλαστικά, επιστρέφει την κουβέντα στον εκλιπόντα σύζυγό της: «Οταν έχασα τον Μάικλ (σ.σ.: τον ηθοποιό Μάικλ Γουίλιαμς Ανς), έπεσα με τα μούτρα στη δουλειά. Ο ατζέντης μου, μου έλεγε “δεν γίνεται να αναλάβεις όλους αυτούς τους ρόλους”. Και εγώ του απαντούσα “πρέπει να προσπαθήσω”».

Τη ρωτώ αν της διαβάζει κάποιος τα σενάριά της σήμερα. «Ναι, η κόρη μου. Ή κάποιος φίλος. Το συγκεκριμένο μού το διάβασε ο Στιβ Κούγκαν (σ.σ.: ο εξαίσιος συμπρωταγωνιστής της, σε ρόλο δημοσιογράφου που κυνηγά την υπόθεση της Φιλομίνα, ο οποίος έχει βάλει την υπογραφή του και στο σενάριο της ταινίας), αν και όπως σας είπα, δεν χρειάστηκε να διαβάσει πολύ».

Την ταινία σκηνοθετεί ένας παλιός αγαπημένος, ο Στίβεν Φρίαρς που – μυστικό δεν είναι – είχε χρόνια να κάνει καλή ταινία. Η «Φιλομίνα» του όμως τον επαναφέρει ξανά στο προσκήνιο καθώς αυτό το τόσο μαεστρικά ισορροπημένο ανάμεσα στην κομεντί και στο δράμα φιλμ (ο ίδιος το χαρακτηρίζει «ρομαντική κωμωδία χαρακτήρων») συγκινεί χωρίς να κλαψουρίζει, κουβαλώντας κάτι από την αξιοπρέπεια της ηρωίδας που το ενέπνευσε και της γυναίκας που την ενσάρκωσε. «Δεν ήθελα να “πουλήσω” τη Φιλομίνα ξέρετε. Τη γνώρισα, την ξέρω. Είναι εξαιρετική παρέα επίσης, έχει εξαιρετικό χιούμορ. Και δεν έχει δει ακόμη το φιλμ. Ούτε στο Φεστιβάλ Βενετίας, όπου πρωτοπροβλήθηκε, μπόρεσε να έρθει, ούτε ήταν παρούσα στη δημοσιογραφική προβολή εδώ στο Λονδίνο – θα το δει σε νυχτερινή πρεμιέρα. Η αγωνία μου είναι μεγάλη. Ελπίζω να της αρέσει».

Τη ρωτώ αν της αρέσει να βλέπει τον εαυτό της στη μεγάλη οθόνη. Η ματιά της παγώνει. «Με τίποτα», λέει και η απάντησή της με πιάνει απροετοίμαστο. «Μη σας εκπλήσσει καθόλου, νιώθω τρομερά άβολα βλέποντας τον εαυτό μου στη μεγάλη οθόνη. Κάποιοι ηθοποιοί, ας πούμε του κινηματογράφου, δεν έχουν τέτοια προβλήματα. Αλλά εγώ το μόνο που βλέπω είναι τα λάθη μου». Για συγχώρεση, είπαμε: Ούτε λόγος.