Πολιτική σε ρυθμό σάμπα

Τιμώμενη χώρα φέτος στη Φρανκφούρτη ήταν η Βραζιλία. Μια νέα γενιά συγγραφέων και ποιητών εμφανίστηκε, μάλιστα ιδιαίτερα πολιτικοποιημένη, επηρεασμένη από τις καταλυτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, ιδίως από την εποχή Λούλα και μετά. Το δημοκρατικό καθεστώς των τελευταίων 28 ετών κάνει προόδους, η Βραζιλία, ανάμεσα στο ποδόσφαιρο, τη σάμπα, τις αισθητικές επεμβάσεις και τις φαβέλες έχει γίνει το αγαπημένο θέμα των διεθνών μίντια, ωστόσο οι βραζιλιάνοι συγγραφείς μίλησαν κυρίως για ενδημική καθυστέρηση, για έναν θυμό που εκφράζεται αδέξια και άτακτα, αλλά και για τη γενοκτονία των αυτόχθονων πληθυσμών, το δουλεμπόριο, τις διαρκείς κοινωνικές ανισότητες «σε μια χώρα όπου η Ιστορία θεμελιώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στη ρητή άρνηση του άλλου, μέσω της βίας και της αδιαφορίας». Μίλησαν ακόμα και για θέματα της τρέχουσας επικαιρότητας όπως τη μεγάλη απεργία των εκπαιδευτικών της χώρας, για την οποία μάλιστα υπέγραψαν και κοινό κείμενο από τη Φρανκφούρτη, καταγγέλλοντας την αστυνομική βία και ζητώντας να γίνεται σεβαστό το δικαίωμα των εργαζόμενων να διαδηλώνουν.

Ο συγγραφέας Λουίς Ρουφάτο το έθεσε ακόμα πιο ωμά: «Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σε μια χώρα τοποθετημένη στην περιφέρεια του κόσμου, σε ένα μέρος όπου ο όρος “άγριος καπιταλισμός” δεν συνιστά καθόλου σχήμα λόγου; Για μένα η συγγραφή είναι στράτευση».

«ΧΩΡΙΣ ΝΑΖΙ». Η πολιτική όμως ήταν παρούσα και αλλιώς στην έκθεση: βελάκια στους τοίχους  που έγραφαν «genen Buchmasse», λογοπαίγνιο για την έκθεση βιβλίου (buchmesse) και το φτηνό βιβλίο, οδηγούσαν τον ανύποπτο επισκέπτη σε ένα καφέ – βιβλιοπωλείο (λέγεται ExZess) ακριβώς δίπλα στην έκθεση, όπου τα βιβλία μάλλον δανείζονται παρά πωλούνται. Είναι ένας εναλλακτικός χώρος που φτιάχτηκε τη δεκαετία του 1980 και που σήμερα αντιστέκεται και στον ανερχόμενο νεοναζισμό, καθώς στη γειτονιά της έκθεσης υπάρχουν ολοένα και περισσότερα φαινόμενα του είδους. Κάτι που μαρτυρούν τα πολλά αντιφασιστικά συνθήματα στους τοίχους, όπως λ.χ. «Frankfurt nazifrei» (Φρανκφούρτη χωρίς Ναζί).