Τουταγχαμών: Ο φαραώ πέθανε, ζήτω ο φαραώ

Για πρώτη φορά ύστερα από 3.000 χρόνια θα χτιστεί κάτι νέο στην Κοιλάδα των Βασιλέων, στην Αίγυπτο. Αυτή τη φορά όμως όχι από σκλάβους, αλλά από τη σύγχρονη τεχνολογία που υπόσχεται να σώσει τον τάφο του Τουταγχαμόν δημιουργώντας τον κλώνο του

Κόστισε 500.000 ευρώ και έπρεπε να εγκαινιαστεί μέσα στο 2011. Τον έπιασε όμως η Αραβική Ανοιξη και μπήκε στον πάγο για μια διετία. Αντί να βρει τη θέση του δίπλα στον Νείλο και να υποδέχεται περί τους 500.000 επισκέπτες ετησίως, περίμενε υπομονετικά, διαλυμένος και στοιβαγμένος σε μια ισπανική αποθήκη.

Και τώρα έφτασε η στιγμή που ο κλώνος του τάφου του Τουταγχαμόν – ένα από τα μνημεία με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην Αίγυπτο – ετοιμάζεται να στηθεί δίπλα στην οικία του Χάουαρντ Κάρτερ, του ερευνητή που ανακάλυψε το 1922 τον μοναδικό ασύλητο τάφο, ηλικίας 3.000 ετών, στην Κοιλάδα των Βασιλέων.

Οι εργασίες για την εγκατάσταση του τάφου – αντιγράφου του νεαρού Φαραώ που παρέμεινε στην εξουσία για εννέα χρόνια (1332-1323 π.Χ.) και πέθανε σε ηλικία 18 ετών ξεκινούν τον Δεκέμβριο και οι πρώτοι επισκέπτες θα μπορούν να περάσουν το κατώφλι του μέσα στο 2014.

Μαζί με τις εργασίες όμως ανοίγει και ο ασκός του Αιόλου, καθώς ορισμένοι μιλούν για αντίγραφο που θα αποτελέσει ασπίδα για το καταπονημένο από την υγρασία, τους μύκητες και τον ανεπαρκή εξαερισμό μνημείο. Και κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν πως μπαίνει ο θεμέλιος λίθος για τη δημιουργία μιας Ντίσνεϊλαντ αρχαιολογικού περιεχομένου που δεν θα έχει να προσφέρει τίποτα το ουσιώδες, παρά μόνο μια ψευδαίσθηση σε όσους θελήσουν να γνωρίσουν το μεγαλείο του φαραωνικού κόσμου.

«Πρόκειται για μια ιδέα επαναστατική», λέει ο εκ των κορυφαίων αιγυπτιολόγων Κεντ Γουίκς, που ερευνά τις αιγυπτιακές αρχαιότητες από τη δεκαετία του ’60. «Δεν είναι μόνο ένας τρόπος για να προστατευθεί ο συγκεκριμένος τάφος, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως μοντέλο για την προστασία κι άλλων μνημείων».

Μικρότερο καλάθι φαίνεται ωστόσο να κρατά και η ειδική στην Αιγυπτιολογία στο Πανεπιστήμιο της Πίζα, Μαριλίνα Μπετρό. «Η ιδέα των κλώνων έχει ήδη εφαρμοστεί στα σπήλαια της Αλταμίρα στην Ισπανία και του Λασκό στη Γαλλία κι έχω κι εγώ δουλέψει και για την ψηφιακή μεταφορά ενός τάφου από το Λούξορ στο Διαδίκτυο. Η αλήθεια είναι ότι πλέον η τεχνολογία κάνει τεράστια βήματα και πιστεύω ότι μπορεί το αντίγραφο να έχει επιτυχία».

Η άλλη πλευρά ωστόσο παρουσιάζεται αμείλικτη. «Πώς είναι δυνατόν κάποιος να σκεφτεί ότι ο καλλιτέχνης της αρχαίας Αιγύπτου μπορεί να εργαζόταν με τον ίδιο τρόπο που δουλεύει ο συνάδελφός του τον 21ο αιώνα; Είναι βέβαιο ότι το αντίγραφο του τάφου θα είναι εντελώς διαφορετικό από το πρωτότυπο», λέει ο επί 27 χρόνια ξεναγός Μπασάμ αλ Μασάα.

«Η πρόκληση είναι μεγάλη», υποστηρίζει από την πλευρά του ο Ανταμ Λόου εκ μέρους της εταιρείας με έδρα τη Μαδρίτη που είχε αναλάβει το έργο επί των ημερών του ισχυρού άνδρα της αιγυπτιακής αρχαιολογίας Ζαχί Χαουάς, ο οποίος και ήταν υπέρμαχος της κατασκευής τάφου – κλώνου.

«Σκοπός μας είναι να κάνουμε τους επισκέπτες να πουν: “Θεέ μου, δεν μπορώ να καταλάβω τη διαφορά”. Και επιπλέον εδώ δημιουργούνται συνθήκες που μπορώ να βιώσω, τις οποίες δεν θα μπορούσα να έχω στο αυθεντικό μνημείο”. Θέλουμε ο κόσμος μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να κατανοήσουν ότι πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα στιγμή στην ιστορία της συντήρησης και ότι το αντίγραφο είναι καλύτερο από το πρωτότυπο», συνεχίζει και εξηγεί πως για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν λέιζερ και μηχανήματα τρισδιάστατης σάρωσης, ώστε να καταγραφούν και να μεταφερθούν στο αντίγραφο όχι μόνο οι τοιχογραφίες αλλά και οι επιγραφές, ακόμη και οι πιο μικρές λεπτομέρειες. Για να επιτευχθεί αυτό μάλιστα αντιγράφηκαν 100 εκατ. σημεία ανά τετραγωνικό μέτρο του αυθεντικού μνημείου, ώστε να μην ξεφύγει τίποτα από τα χρώματα, την υφή και τα σχήματα, τεχνική που είχε χρησιμοποιηθεί για να δημιουργηθεί και το αντίγραφο του έργου του Βερονέζε «Γάμος στην Κανά».

Η κατασκευή του αντιγράφου εκτιμάται ότι θα επιτρέπει στους επισκέπτες να παραμένουν περισσότερο χρόνο στον χώρο, να τον περιεργάζονται διεξοδικά, ενώ πέρα από τον μακροπρόθεσμο στόχο του να δημιουργήσουν προηγούμενο και να ανοίξουν τον δρόμο για νέα αντίγραφα – υπό το άλλοθι της προστασίας των αυθεντικών μνημείων – οι αρμόδιοι πιστεύουν ότι θα λειτουργήσει και ως πόλος έλξης των τουριστών που λόγω της πολιτικής αναταραχής δεν ρέουν όπως στο παρελθόν, δημιουργώντας σοβαρό πρόβλημα στην οικονομία της χώρας.