Δείπνο με τέχνη και μνημεία

Πάρτι γενεθλίων στη γέφυρα του Ριάλτο στη Βενετία ή σε κάποια αίθουσα του Λούβρου. Και δείπνο με την «Αφροδίτη» του Μποτιτσέλι  ή την «Τζοκόντα» του Ντα Βίντσι. Τα μουσεία νοικιάζουν τις αίθουσες με τους πολύτιμους θησαυρούς των έργων τέχνης σε κάθε ενδιαφερόμενο ιδιώτη που διαθέτει χρήματα και επιθυμίες για εκδηλώσεις κύρους και πολιτισμού

Αρχισε ως τάση της μόδας: να παρουσιάζεται μια συλλογή ρούχων ενός διάσημου σχεδιαστή σε μια αίθουσα μεγάλου μουσείου. Το έκανε ο Καρλ Λάγκερφελντ για τη Σανέλ στο Γκραν Παλέ στο Παρίσι, ο Τζον Γκαλιάνο για τον Ντιορ στις Βερσαλλίες, ο Μαρκ Τζέικομπς για τον Λουί Βιτόν στο Λούβρο. Ακολούθησαν και οι ιταλοί σχεδιαστές, αναζητώντας να συμπληρώσουν με αίγλη από τα έργα τέχνης τη δική τους ταυτότητα. Οπως έκανε πρόσφατα ο Ρομπέρτο Καβάλι στο Ουφίτσι στη Φλωρεντία και ο οίκος Σαλβατόρε Φεραγκάμο με δείπνο στο Λούβρο, στην αίθουσα έργων του Λεονάρντο ντα Βίντσι.

Η πόλη της Φλωρεντίας τολμά και διευρύνει την τάση, συζητώντας το ενδεχόμενο να ενοικιάζει τους θησαυρούς της πολιτισμικής της κληρονομιάς σε ιδιώτες. Για παράθεση δείπνων, κοκτέιλ, ειδικών εκδηλώσεων και παρουσιάσεων κύρους με τίμημα δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, ανάλογα με τον χρόνο που το μνημείο ή το έργο τέχνης θα εξυπηρετήσει τους σκοπούς του ιδιώτη και της εταιρείας του.

Ενα δείπνο με τη θεά Αφροδίτη δεν είναι ανεκτίμητο λοιπόν. Η θεά του έρωτα, ζωγραφισμένη από τον αναγεννησιακό Σάντρο Μποτιτσέλι και εκτεθειμένη στη φλωρεντινή Πινακοθήκη Ουφίτσι, στο εξής μπορεί να κλείνει τα βράδια της για ένα ρομαντικό τετ α τετ. Αρκεί ο… συνδαιτυμόνας της να καταβάλει στις Αρχές περίπου 10.000 ευρώ.

Αν δεν υπήρχε η κρίση, η Ιταλία ίσως και να απέφευγε να ακολουθήσει την τάση του Βρετανικού Μουσείου που εδώ και χρόνια παραχωρεί τις αίθουσες – ακόμη και εκείνη με τα Γλυπτά του Παρθενώνα – για δεξιώσεις.

Στην Ελλάδα, τα μεγάλα μουσεία δεν ακολουθούν αυτήν την τάση. Μόνο οι χώροι εστίασης (καφέ-εστιατόριο) δίνονται για ειδικές εκδηλώσεις. Και σε συνεννόηση με τη διεύθυνση του μουσείου στην τιμή ενοικίασης του καφέ-εστιατορίου μπορεί να συμπεριληφθεί η δυνατότητα για μια ειδική ξενάγηση στις αίθουσες με τα έργα τέχνης.

Στην Ιταλία, οι διαπραγματεύσεις της αρμόδιας για την πολιτισμική κληρονομιά της Φλωρεντίας και των διευθυντών των μουσείων της πόλης άρχισαν τον περασμένο μήνα. Εως το τέλος της χρονιάς θα έχει οριστικοποιηθεί ο τιμοκατάλογος ενοικίασης των φλωρεντινών μουσείων και δημόσιων χώρων πολιτισμού. Και οι τιμές πρόκειται να αναρτηθούν στο Διαδίκτυο, στην επίσημη σελίδα του τομέα διοίκησης της Φλωρεντίας.

Ωστόσο, η τακτική των ενοικιάσεων για εκδηλώσεις είναι διαδεδομένη και οι τιμές ελεύθερες να αυξομειώνονται ανάλογα με το πορτοφόλι και το όνομα του ενδιαφερομένου. Ετσι ένα κοκτέιλ στο Γκρότο Μπουονταλέντι στον κήπο Μπόμπολι ή στην Πινακοθήκη Παταλίνα του Παλάτσο Πίτι κοστίζει 5.000 ευρώ και γίνεται εξαιρετική ιδέα για να γιορτάσει κάποιος ένα επαγγελματικό κατόρθωμα ή κάποια επέτειο. Αν όμως ένας σχεδιαστής θελήσει να κλείσει μια αίθουσα στο Ουφίτσι για το σόου του, επειδή θα χρειαστεί να κάνει και πρόβες και να μείνει πάνω από μία ημέρα με τους συνεργάτες του, το αντίτιμο φτάνει τα 130.000 ευρώ.

Βέβαια, αν κάποιος συγγραφέας επιθυμεί να κάνει σε ένα μουσείο της Φλωρεντίας την παρουσίαση του νέου του βιβλίου οι τιμές είναι συζητήσιμες, λένε πηγές από τη διοίκηση του Ουφίτσι στην εφημερίδα «Ελ Παΐς». Και εξηγούν τον λόγο για τον οποίο ο πρόεδρος της ιταλικής αυτοκινητοβιομηχανίας Φεράρι χρεώθηκε 120.000 ευρώ, ώστε να κάνει ιδιωτικό πάρτι πάνω στη γέφυρα Πόντε Βέκιο στο τέλος Ιουνίου. «Το κάναμε στο παρελθόν, θα το κάνουμε και στη συνέχεια» είναι η δήλωση του αριστερού δημάρχου της Φλωρεντίας Λούκα Κορντέρο ντε Μοντετσέμολο στους επικριτές του. Οι οποίοι μιλάνε για εκπόρνευση του ρίαλ εστέιτ πάνω στα μνημεία πολιτισμού της πόλης τους, καθώς τέτοιες εκδηλώσεις όπως το πάρτι του Ρομπέρτο Καβάλι στη γέφυρα του ποταμού Αρνο απέκλεισε τη διέλευση του κόσμου και των μαζικών μέσων συγκοινωνίας στη γύρω περιοχή επί ώρες.

Ο ιταλικός νόμος είχε κάνει πρόβλεψη για τη διαχείριση και τη συντήρηση των πολιτιστικών μνημείων παραχωρώντας τα στον ιδιωτικό τομέα με συμβάσεις διάρκειας είκοσι ετών. Και το αντίτιμο κυμαινόταν ανάλογα με το μέγεθος των παρεμβάσεων και της χρήσης του χώρου που θα επιβάρυναν τον ιδιώτη και όχι τις τοπικές Αρχές. Αυτό το νομικό παράθυρο έχει άλλωστε χρησιμοποιήσει ο Δήμος της Βενετίας παραχωρώντας σε ομίλους πολυτελείας διάσημα μνημεία αρχιτεκτονικής κατά μήκος του Μεγάλου Καναλιού, τα οποία έχουν μετατραπεί σε ιδρύματα τέχνης ή σε μπουτίκ πολυτελείας: το Κα Κόρνερ ντε λα Ρεγκίνα στο Ιδρυμα Πράντα, το Παλάτσο Γκράσι και η Πούντα ντε λα Ντογκάνα στη Συλλογή Σύγχρονης Τέχνης Φρανσουά Πινό. Ο οίκος Λουί Βιτόν μετέτρεψε σε μπουτίκ και χώρο τέχνης τον  παλιό κινηματογράφο Τεάτρο Σαν Μάρκο που είχε διαμορφώσει το 1937 σε μοντερνιστικό κτίριο ο Μπρένο ντελ Τζούντιτσε, αρχιτέκτονας των εθνικών περιπτέρων (και του ελληνικού) για τις εκθέσεις της Μπιενάλε.

Στο ίδιο πλαίσιο παραχώρησης και αξιοποίησης από ιδιώτη έχει δοθεί στον όμιλο της Μπένετον και το ιστορικό κτίριο του 16ου αιώνα Φοντάκο ντέι Τεντέσκι  (το παλιό οίκημα των γερμανών εμπόρων στη Βενετία) στη γέφυρα του Ριάλτο, το οποίο ανέλαβε το γραφείο του ολλανδού αρχιτέκτονα Ρεμ Κούλχας να το μετατρέψει σε σύγχρονο εμπορικό κέντρο (μολ).

Και ο Δήμος της Ρώμης από το 2009 άρχισε να συζητά με επιχειρηματίες τις πιθανότητες οφέλους που θα έχει το ταμείο της πόλης χάρη στην αξιοποίηση των αρχαιολογικών, ιστορικών και καλλιτεχνικών θησαυρών. Με αυτόν τον τρόπο ο όμιλος Τοντς ανέλαβε τις αναστηλωτικές εργασίες στο Κολοσσαίο, ο οίκος Φέντι τη συντήρηση του συμπλέγματος των αγαλμάτων και τον καθαρισμό του σιντριβανιού  Φοντάνα ντι Τρέβι, ο ιάπωνας επιχειρηματίας Γιούζο Γιάγκι την αναστήλωση της μαρμάρινης πυραμίδας του 12ου αιώνα που βρίσκεται πάνω στο Αυρηλιανό Τείχος.

«Η φτώχεια μας είναι μεγάλη. Οσο περισσότερα χρήματα δώσετε τόσο το καλύτερο για εμάς. Αυτό είναι το ψωμί μας», είναι η δήλωση του υπευθύνου των μουσείων της Νάπολι Φαμπρίτσιο Βόνα που βάζει και τα πλούτη της κληρονομιάς του ιταλικού Νότου στην ιδέα των «πάρτι σε μουσείο».