«Πανηγυρίζουμε για τους ποδοσφαιριστές και όχι για τους πολιτικούς μας»

Η σκηνή πέρασε σχεδόν απαρατήρητη, αλλά ήταν άκρως συμβολική: το βράδυ του εκλογικού θριάμβου, στο πάρτι του CDU με την ηγεσία του κόμματος επί σκηνής, ο γραμματέας του κόμματος Χέρμαν Γκρέε θέλησε να πανηγυρίσει με ένα μικρό γερμανικό σημαιάκι. Αλλά πριν προλάβει να το ξεδιπλώσει, η Μέρκελ το άρπαξε από τα χέρια του και με έναν μορφασμό φανερής αποδοκιμασίας το εξαφάνισε στην άκρη της σκηνής. Ηξερε ότι όλη η Ευρώπη ήταν καρφωμένη στις τηλεοράσεις, τι θα σκέφτονταν λοιπόν στις άλλες πρωτεύουσες αν έβλεπαν τη Μέρκελ μεθυσμένη από τη νίκη της να ανεμίζει και τη γερμανική σημαία; Η αντίδρασή της ήταν ένα μόνο δείγμα του ειδικού βάρους της Γερμανίας σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα μετά την ενοποίησή της.

Η 3η Οκτωβρίου είναι η επίσημη γιορτή επανένωσης της Γερμανίας. Και η φετινή 23η επέτειος γιορτάζεται στη Στουτγάρδη. Οικοδεσπότης για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Γιόαχιμ Γκάουκ, την Καγκελάριο Μέρκελ – και οι δύο Ανατολικογερμανοί – είναι ο Πρωθυπουργός της Βάδης-Βυρτεμβέργης, ο Πράσινος Βίνφριντ Κρέτσμαν – δείγματα επίσης της διαδρομής που έκανε αυτά τα χρόνια η Γερμανία.

Για τις νεότερες γενιές, όσους γεννήθηκαν μετά το 1990 η ενιαία Γερμανία είναι αυτονόητη. Για τους παλαιότερους η διαίρεση της Γερμανίας υπάρχει ακόμη, στο μυαλό. Οι Δυτικογερμανοί πληρώνουν βαρυγκομώντας την «εισφορά αλληλεγγύης» (κρατήσεις 5,5%) για την ανάπτυξη της Ανατολικής Γερμανίας. Και οι Ανατολικογερμανοί δεν μπόρεσαν να αποβάλουν την αίσθηση ότι είναι Γερμανοί δεύτερης κατηγορίας.

Συγκριτικά με άλλους Ευρωπαίους, οι Γερμανοί γιορτάζουν τη μεγαλύτερη εθνική γιορτή τους, χωρίς πάθος. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην κακό και έχει την ερμηνεία του: η έλλειψη πάθους για τους Δυτικογερμανούς ήταν «προϋπόθεση για την ελευθερία» και για τους Ανατολικογερμανούς «συνέπεια των πολύ δυσκολότερων συνθηκών της δικτατορίας», λέει ο Αλαν Πόζενερ, που από την κομμουνιστική, μαοϊκή οργάνωση των φοιτητικών του χρόνων έγινε σχολιαστής, επιφυλλιδογράφος της συντηρητικής «Βελτ» του συγκροτήματος «Σπρίνγκερ».

Βέβαια η Γερμανία μέσα από την κρίση των τελευταίων ετών τρομάζει τώρα τους γείτονές της με την επιβολή της «γερμανικής Ευρώπης», όπως έγραψε ο κοινωνιολόγος Ούλριχ Μπεκ. Αλλά μέχρι στιγμής οι Γερμανοί δείχνουν να αντιστέκονται στο μικρόβιο του εθνικισμού. «Γιορτάζουμε τους ποδοσφαιριστές μας, όχι τους πολιτικούς μας», λέει ο Πόζενερ, «και αυτή είναι μια πολιτισμική κατάκτηση, την οποία μπορούμε δίχως άλλο να γιορτάσουμε την 3η Οκτωβρίου».