Πλωτό μουσείο η «Νεράιδα» του Γιάννη Λάτση

Αν και γεννήθηκε στην Κροατία, το διαβατήριό της ήταν ιταλικό. Στα νιάτα της όργωνε την Αδριατική και λέγεται ότι φιλοξένησε τους αρραβώνες της κόρης του Τσιάνο (γαμπρού του Μουσολίνι). Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έτρεχε να σώσει ναυαγούς και τραυματίες. Αν και η μοναδική που επέζησε από τις συναδέλφους της, πιάστηκε αιχμάλωτη από τους Αγγλους στα ανοιχτά της Τυνησίας και επιστρατεύτηκε από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες. Και όταν σταμάτησαν οι σειρήνες του πολέμου περνούσε τις ημέρες της ανάμεσα στη Μάλτα και στις Συρακούσες.

Και επειδή η ζωή της έμοιαζε με παραμύθι, άλλαξε το όνομά της και από «Λαουράνα» το έκανε «Νεράιδα». Γύρισε σελίδα, μετακόμισε στον Αργοσαρωνικό και έκανε ένα νέο ξεκίνημα, όπου το παραμύθι ήταν και πάλι παρόν. Μόνο που τούτη τη φορά δεν είχε τορπίλες, κατασκοπεία και αίμα, αλλά πρωθυπουργούς, πριγκίπισσες, διάσημες πρωταγωνίστριες, απλούς ανθρώπους που κρέμονταν σαν σταφύλια από τις κουπαστές της και έναν από τους πιο επιτυχημένους επιχειρηματίες στο τιμόνι της.

Και τώρα, επτά δεκαετίες μετά τη ναυπήγησή της και ύστερα από τέσσερις δεκαετίες απραξίας, η «Νεράιδα», που άλλαξε το ταξίδι στα νερά του Αργοσαρωνικού καθώς ήταν ένα σκαρί συνεπές, σύγχρονο και με ανέσεις και αποτέλεσε το τυχερό σκάφος του Γιάννη Λάτση, επιστρέφει. Μόνο που τούτη τη φορά δεν θα προσφέρει στους επιβάτες της μια βόλτα στα λιμάνια της Αίγινας, της Υδρας και των Σπετσών, αλλά στην πλούσια ιστορία, τη δική της και του ιδιοκτήτη της, καθώς μετατράπηκε σε πλωτό μουσείο.

Το Σάββατο – ανήμερα του Σταυρού και ημερομηνία γέννησης του Λάτση – θα βάλει και πάλι φουλ μπροστά τις μηχανές του και θα πιάσει λιμάνι στις Σπέτσες.

Για ποιον λόγο όμως η «Νεράιδα» – το τρίτο πλοίο που απέκτησε ο εφοπλιστής, το 1949 αντί 40.000 στερλινών, και ένα από τα 250 του στόλου του – ξέφυγε από τη μοίρα των πλοίων που οδηγούνται στη διάλυση όταν γεράσουν; «Ηταν το αγαπημένο του και θεωρούσε ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πορεία του, διότι τον έφερε σε επαφή με μια μεγάλη γκάμα ανθρώπων», εξηγεί ο γραμματέας του εκτελεστικού συμβουλίου του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ι.Σ. Λάτσης, Δημήτρης Αφεντούλης. «Γι’ αυτό και επί 30 χρόνια είχε παραμείνει παροπλισμένο στην Ελευσίνα, με δικό του πλήρωμα, έως το 2007 που αποφασίστηκε η επισκευή του».

Για το λίφτινγκ της «Νεράιδας» επιστρατεύτηκαν δυνάμεις από την Αγγλία (αρχιτέκτονες), τη Γερμανία (εσωτερικός σχεδιασμός) και την Κροατία (ναυπηγείο, όχι όμως εκεί όπου «γεννήθηκε», στη Ριέκα, που την εποχή εκείνη ανήκε στην Ιταλία και ονομαζόταν Φιούμε). Και όταν πλέον το μήκους 55,6 μ. σκαρί – του οποίου διασώθηκε το 70% του αρχικού – επέστρεψε στην Ελευσίνα, το 2010, ύστερα από τρία χρόνια, εξωτερικά έμοιαζε σαν να έχει γυρίσει τον χρόνο πίσω. Με τη διαφορά ότι πλέον δεν μπορεί να φιλοξενεί περισσότερα από 50 άτομα στο λιμάνι και 20 (μαζί με το πενταμελές πλήρωμα) όταν ταξιδεύει.

Καράβι που να μην ξέρει από φουρτούνες δεν υπάρχει, και η «Νεράιδα» έζησε την τελευταία της στην ελληνική Βουλή. Μέγα θέμα δημιουργήθηκε όταν μέσω νομοσχεδίου του υπουργείου Οικονομικών πέρασε σχετική διάταξη που προέβλεπε τη σύσταση Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου ως φορέα λειτουργίας του πλωτού μουσείου – γεγονός που θα κάλυπτε ένα κενό και θα δημιουργούσε προηγούμενο για τη δημιουργία κι άλλων αναλόγων μουσείων – καθώς διατυπώθηκε η άποψη ότι το μουσείο θα δωρηθεί στο Κράτος ή ότι τα λειτουργικά του έξοδα θα καλύπτονται από τον κρατικό προϋπολογισμό. «Δεν ισχύει τίποτε από όλα αυτά», διευκρινίζει ο κ. Αφεντούλης και συμπληρώνει ότι «ότι το μουσείο χρηματοδοτείται αποκλειστικά από το Κοινωφελές Ιδρυμα Ι.Σ. Λάτση, δεν απαιτήθηκε καμία χρηματοδότηση ούτε για την ανακατασκευή ούτε για τη λειτουργία του, και η είσοδος σ’ αυτό είναι και θα παραμείνει ελεύθερη για το κοινό». Η διαμόρφωση αυτού του νομικού πλαισίου άλλωστε είναι και ο λόγος που ενώ η «Νεράιδα» ήταν έτοιμη από το 2010 τελικώς ξαναβγαίνει στη θάλασσα με τρία χρόνια καθυστέρηση.