Ρεπορτάζ που άφησαν Ιστορία: 1898 – Η Μάχη του Ομντουρμάν

«Πήρα έξι άνδρες κι έναν δεκανέα. Περάσαμε καλπάζοντας με ταχύτητα την πεδιάδα και σε λίγο αρχίσαμε να σκαρφαλώνουμε τις άγνωστες πλαγιές του υψώματος. Δεν υπήρχε τίποτε σαν την αυγή. Τα δεκαπέντε λεπτά της ώρας πριν σηκωθεί η αυλαία μιας άγνωστης κατάστασης, είναι μια έντονη πολεμική εμπειρία. Ο εχθρός κρατούσε το ύψωμα ή όχι; Προχωρούσαμε στο μισοσκόταδο εναντίον χιλιάδων αιμοδιψών αγρίων; Κάθε βήμα μπορούσε να είναι φονικό», περιγράφει τις στιγμές υπερδιέγερσης στο χάραμα μιας φονικής αναμέτρησης ο νεαρός τότε υπίλαρχος του βρετανικού Ιππικού, Ουίνστον Τσόρτσιλ, που κάλυπτε και δημοσιογραφικά για τη «Morning Post» και τους «Times», τη μάχη του Ομντουρμάν (Σουδάν) στις 2 Σεπτεμβρίου 1898.

Στα μέσα του 19ου αιώνα, η εξάπλωση του βιομηχανικού καπιταλισμού στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης είχε δημιουργήσει μια ταχύτατα αυξανόμενη ζήτηση για πρωτογενή προϊόντα.Κατά συνέπεια, μεταξύ 1879 και 1913, σχεδόν το σύνολο της Αφρικής ήταν διαιρεμένο σε αποικίες από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις. Η αρπαγή της γης έγινε γνωστή ως «η μάχη για την Αφρική».
Η Αφρική παρείχε χρυσό, διαμάντια, χαλκό, κασσίτερο, καουτσούκ, βαμβάκι, φοινικέλαιο, κακάο, τσάι και πάρα πολλά άλλα στις αναπτυσσόμενες βιομηχανίες και πόλεις της Ευρώπης.

Η εντατικοποίηση της μάχης για την Αφρική μεταξύ 1885 και 1895 έφερε τους Βρετανούς πίσω στο Σουδάν. Το παράδειγμα ενός ανεξάρτητου αφρικανικού κράτους αμαύρωσε το γόητρο των Βρετανών. Ομως, αυτό που έκανε την κατάσταση επείγουσα ήταν η πιθανότητα μιας γαλλικής επέμβασης στα εδάφη της Βρετανίας.

Η Μάχη του Ομντουρμάν – για την ακρίβεια, διεξήχθη 11 χιλιόμετρα βορειότερα – ήταν καθοριστικής σημασίας για τους Βρετανούς. Και ο νεαρός Τσόρτσιλ την έζησε. «Οι οβίδες σφύριζαν προς το μέρος μας κι έσκαζαν κατά δεκάδες πάνω από τα κεφάλια και μέσα στις μάζες των λευκών σημαιοφόρων. Εμείς ήμαστε τόσο κοντά, όπως καθόμαστε πάνω στ’ άλογά μας γοητευμένοι, ώστε σχεδόν συμμεριζόμαστε τον κίνδυνο. Είδα τον θάνατο σε πλήρη δράση να χτυπάει αυτό το ανθρώπινο τείχος. Τα λάβαρα έπεφταν κατά δεκάδες και οι άνδρες κατά εκατοντάδες».

Το βρετανικό εκστρατευτικό – σύγχρονα εξοπλισμένο – σώμα, υπό τον στρατάρχη και ανθύπατο Χέρμπερτ Κίτσενερ, από 8.000 Βρετανούς κι ένα μεικτό στράτευμα 17.000 Σουδανών και Αιγυπτίων είχε αναπτυχθεί σε σχηματισμό τόξου με πλάτη την όχθη του Νείλου και υποστηριζόταν από κανονιοφόρους.

Ο σουδανός χαλίφης Αμπνταλαχί ιμπν Μουχάμαντ αντ Ταασί ανέπτυξε τουλάχιστον 50.000 άνδρες (από περίπου 200 φυλές) με λόγχες, ασπίδες και κάποια παλιά τουφέκια. «Εβλεπες τους άνδρες να πηδούν και να κατρακυλούν μέσα από τις εκρήξεις των οβίδων. Ομως κανένας δεν οπισθοχωρούσε. Η μία γραμμή μετά την άλλη ξεχυνόταν πάνω από τη ράχη και προχωρούσε προς την τζερίμπα μας (πρόχειρο στρατόπεδο με τείχος από ξερόκλαδα), ανοίγοντας βαρύ πυρ με τα τουφέκια, τα οποία τις τύλιξαν στον καπνό».

Στο μεταξύ, ο Τσόρτσιλ με το μικρό απόσπασμα εφίππων έχει αφήσει το χαμηλό ύψωμα, από το οποίο ώς εκείνη τη στιγμή παρατηρούσε την εξέλιξη της μάχης, και κατευθύνθηκε στην καρδιά της. «Προχωρούσαμε μ’ έναν γρήγορο αλλά σταθερό καλπασμό. Το μεγάλο ποδοβολητό κι ο καταιγισμός πυρών έκαναν τις μεμονωμένες σφαίρες να μην ακούγονται… Η σύγκρουση τώρα πλησίαζε. Εβλεπα ακριβώς μπροστά μου, ούτε δέκα γιάρδες μακριά, δύο άνδρες με μπλε που βρίσκονταν στον δρόμο μου. Τους χώριζαν ίσως δυο-τρεις γιάρδες. Κάλπασα ανάμεσά τους. Πυροβόλησαν και οι δύο. Πέρασα από τον καπνό ξέροντας ότι ήμουν σώος. Ο στρατιώτης ακριβώς πίσω μου σκοτώθηκε σ’ εκείνο το σημείο, εκείνη τη στιγμή, απ’ αυτούς τους δύο πυροβολισμούς ή όχι, δεν ξέρω». Ο νεαρός υπίλαρχος Τσόρτσιλ είχε γλιτώσει παρά τρίχα.

Η Μάχη του Ομντουρμάν ήταν πραγματική σφαγή. Στο τέλος της ημέρας ο Κίτσενερ είχε χάσει 429 άνδρες. Οι απώλειες των Σουδανών ήταν συντριπτικές. Τα τουφέκια, τα μυδράλια και τα κανόνια των Βρετανών είχαν θερίσει και αφήσει άψυχα πάνω στην καυτή άμμο της ερήμου 10.000 κορμιά. Οι σουδανοί τραυματίες ανέρχονταν σε 13.000 – οι Βρετανοί τούς εγκατέλειψαν στην τύχη τους στο πεδίο της μάχης – και 5.000 πιάστηκαν αιχμάλωτοι.

Ουίνστον Τσόρτσιλ
Χρειάστηκε να δώσει τρεις φορές εξετάσεις για να γίνει δεκτός στην Ακαδημία Σάντχερστ, τη Βασιλική Στρατιωτική Ακαδημία. Προηγουμένως, ο νεαρός Ουίνστον Τσόρτσιλ (φωτογραφία) με χίλια ζόρια έβγαλε δημοτικό και γυμνάσιο (σε ένα από τα καλύτερα εκπαιδευτήρια του Λονδίνου, στα τέλη του 19ου αιώνα). 
Η στρατιωτική σταδιοδρομία του πάντως ήταν λαμπρή (τέσσερα μετάλλια, μέλος του Τάγματος  της Αξίας, μέσα σε πέντε χρόνια, πολεμώντας σε τρεις ηπείρους) και παράλληλα, εκτός από αξιωματικός καριέρας, ήταν και πολεμικός ανταποκριτής.  Ολα αυτά προτού γίνει 26 ετών. 
Οι ανταποκρίσεις του για τον Πόλεμο των Μπόερς έγιναν πρωτοσέλιδα στις βρετανικές εφημερίδες της εποχής, όταν δραπέτευσε από στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου στη Νότια Αφρική. Επέστρεψε στην Αγγλία το 1900 και ασχολήθηκε με την πολιτική.