Η σημειολογία ενός πίνακα για τη Διώρυγα της Κορίνθου

Υπάρχουν πολλές συλλεκτικές φωτογραφίες της Διώρυγας της Κορίνθου. Ομως υπάρχει μόνο μία, απ’ όσο γνωρίζουμε, ελαιογραφία (σε τρεις εκδοχές), εικαστική απεικόνιση των εγκαινίων της Διώρυγας της Κορίνθου, στις 25 Ιουλίου 1893: ο περίφημος πίνακας του Κωνσταντίνου Βολανάκη που απαθανατίζει τα εγκαίνια ενός καινοτόμου για την εποχή δημόσιου έργου τού τέλους του 19ου αιώνα. Δεν είναι ιστορικός πίνακας stricto sensu  – όπως συμβαίνει π.χ. στην περίπτωση των εγκαινίων της Διώρυγας  του Σουέζ. Μπορεί το βασιλικό πλοίο να ξεχωρίζει, όμως ο ζωγράφος δεν εστιάζει στους πρωταγωνιστές, όπως τον βασιλιά Γεώργιο Α’, τη βασίλισσα Ολγα, την ακολουθία τους… Οι φιγούρες υποβάλλονται, ο θεατής τις μαντεύει μέσα στις βάρκες, στην ακτή. Ο καλλιτέχνης με την προσωπική τεχνοτροπία του αποδίδει την πανηγυρική ατμόσφαιρα της ημέρας – με τα σημαιοστολισμένα καράβια, τους κανονιοβολισμούς, το πολύχρωμο περίπτερο… – τοποθετώντας το επίσημο γεγονός μέσα στην επιβλητική ομορφιά και το φυσικό μεγαλείο του κορινθιακού τοπίου όπως αυτό έχει μόλις διαμορφωθεί, καθώς η βαθιά εντυπωσιακή τομή τώρα ενώνει τις δύο θάλασσες, τον Κορινθιακό με τον Αργοσαρωνικό, όπως και το Ιόνιο με το Αιγαίο. Τώρα η Ελλάδα χωρίζεται, σύμφωνα με τη γνωστή έκφραση, σε «πάνω και κάτω από το αυλάκι». Θυμόμαστε πως, πριν από μερικά χρόνια, μία με δύο φορές την εβδομάδα, μεταξύ άλλων, πρόβαλλε στην είσοδο της διώρυγας το πλοίο με τον τεράστιο θυρεό της Βενετίας – το λιοντάρι με το βιβλίο, σύμβολο του Αγίου Μάρκου. Το «Espresso Egitto» ερχόταν από την Ιταλία, πήγαινε στον Πειραιά και στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, και επέστρεφε πάλι με προορισμό την Ιταλία.