Σεσίλ Κιένζ: Η υπουργός που κατακτά τη Ρώμη

Εφθασε πριν από τριάντα χρόνια στην Ιταλία για να σπουδάσει Ιατρική. Εγινε δραστήριο μέλος της κοινωνίας της πολιτών, για να αναλάβει πρόσφατα το υπουργείο Ενσωμάτωσης. Μόνο που τίποτε δεν ήταν εύκολο για την πρώτη μαύρη υπουργό στην Ιστορία της Ιταλίας. Ισως γι’ αυτό δεν την πτοούν οι ρατσιστικές επιθέσεις που δέχεται

Η σκηνή καταγράφηκε στις 27 Απριλίου 2013 στο Κυρινάλιο, το Προεδρικό Μέγαρο της Ιταλίας. Είναι η ημέρα της ορκωμοσίας της νέας κυβέρνησης της χώρας με επικεφαλής τον Ενρίκο Λέτα. Το τελετουργικό προβλέπει την εκφώνηση από τον προεδρικό προσωπάρχη του ονόματος κάθε νέου μέλους της κυβέρνησης. Ακούγοντας το όνομά του ο υπουργός απομακρύνεται από την ομάδα των συναδέλφων του που βρίσκονται μπροστά από την είσοδο της αίθουσας τελετών και κατευθύνεται προς το γραφείο το οποίο βρίσκεται στο βάθος.

Η ΓΚΑΦΑ. Εκεί θα βάλει την υπογραφή του ως νέο μέλος της κυβέρνησης και θα ορκιστεί πίστη στο Σύνταγμα και στους νόμους. Ο προσωπάρχης εκφωνεί ένα ένα τα ονόματα με την επισημότητα που επιβάλλει η περίσταση. Οταν έρχεται όμως η σειρά μιας υπουργού, ο προσωπάρχης προβληματίζεται. Στρέφεται στον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα του και τον ρωτάει με σιγανή φωνή -όχι τόσο σιγανή, όμως, ώστε να μην την καταγράψουν τα μικρόφωνα της τηλεοπτικής κάμερας της κρατικής τηλεόρασης, η οποία μεταδίδει απευθείας την τελετή: «Αυτή πρέπει να λέγεται Κιένζ, έτσι;». Η φωνή του προδίδει αγωνία. Ευτυχώς, ο βοηθός είναι ενήμερος. Ο προσωπάρχης ανεβάζει και πάλι την ένταση των φωνητικών του χορδών στο σωστό σημείο και αναγγέλλει: «Σεσίλ Κιένζ».

Με αυτό το «ατύχημα» γνωρίστηκε το μεγάλο κοινό στην Ιταλία με την πρώτη μαύρη υπουργό στην Ιστορία της χώρας. Η ανάθεση του υπουργείου Ενσωμάτωσης αιφνιδίασε πολλούς, όπως φάνηκε και από την αντίδραση του προσωπάρχη. Ηταν έτοιμη η Ιταλία να δεχθεί στην κυβέρνηση της χώρας μια γυναίκα η οποία γεννήθηκε πριν από 49 χρόνια στο Κονγκό και πάτησε το πόδι της για πρώτη φορά στη χώρα στα 19 της χρόνια με σκοπό να σπουδάσει; Η απάντηση δεν βρίσκεται ούτε στο «ναι» ούτε στο «όχι». Η Ιταλία δεν διαθέτει  μαύρη κοινότητα με ρίζες όπως η Βρετανία και η Γαλλία, μεγάλο τμήμα της οποίας έχει ενσωματωθεί πλήρως στις δύο κοινωνίες. Οι μαύροι για τους Ιταλούς είναι κυρίως «extracomunitari» («εξωκοινοτικοί»), οι οποίοι έχουν εισέλθει στη χώρα τους συνήθως παράνομα αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Το στέκι τους, ή μάλλον το υπαίθριο γκέτο τους, ήταν για χρόνια ο χώρος γύρω από τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της Ρώμης.

Η Σεσίλ Κιένζ δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Στην Ιταλία δεν πήγε ως «ικέτιδα», αλλά ως ένα νέο κορίτσι με όνειρο να σπουδάσει. Δεν ανήκε στους απόκληρους της Μαύρης Ηπείρου, ήταν παιδί μιας σχετικά εύπορης οικογένειας. Ο πατέρας της ήταν κρατικός αξιωματούχος που είχε τη δυνατότητα να θρέψει τις τέσσερις γυναίκες του και τα 39 παιδιά του. Στην Ιταλία την οδήγησε κάτι που σήμερα αποδεικνύεται ότι ήταν ένα είδος καλής μοίρας, χωρίς όμως ευκολίες, μια εύνοια της τύχης αλλά με πολλά εμπόδια.

Και πάει κάπως έτσι: Τελειώνοντας το σχολείο η Σεσίλ αποφασίζει να σπουδάσει Ιατρική και να ειδικευτεί στη Χειρουργική. Μια κυβερνητική επιτροπή όμως την υποχρεώνει να γραφτεί στη Φαρμακευτική Σχολή του Πανεπιστημίου της Κινσάσα. Εκείνη δεν εγκαταλείπει το αρχικό της όνειρο, παράλληλα παρακολουθεί το τμήμα της Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Κινσάσα, ώσπου ένας καθολικός επίσκοπος εκτιμά το πάθος της και τις επιδόσεις της και της προσφέρει μία από τις τρεις υποτροφίες που υπάρχουν για το Καθολικό Πανεπιστήμιο Σάκρο Κουόρε της Ρώμης.

Η Σεσίλ φθάνει στη Ρώμη το 1983, αλλά εξαιτίας μιας γραφειοκρατικής αντιξοότητας γράφεται στο πανεπιστήμιο έναν χρόνο αργότερα. Δεν έχει πια την υποτροφία και θεωρείται παράνομη. Θα τη σώσει όμως μια καθολική οργάνωση εξασφαλίζοντάς της προσωρινή στέγη σε ένα οικοτροφείο στη Μόντενα. Μελετά μανιωδώς την ιταλική γλώσσα και συντηρείται οικονομικά βοηθώντας μια ηλικιωμένη γυναίκα. Η δύσκολη χρονιά περνάει, η Σεσίλ γράφεται στο πανεπιστήμιο της πρωτεύουσας και επιστρέφει στη Μόντενα για να ειδικευτεί στην Οφθαλμιατρική. Κάπου εκεί ανοίγει ο δρόμος για την πολιτική και την προσωπική της ευτυχία.

Η Σεσίλ Κιένζ γίνεται δραστήριο μέλος της κοινωνίας των πολιτών, θέλει να ρίξει γέφυρες στο πολιτισμικό χάσμα που χωρίζει τη χώρα της καταγωγής της από τη νέα της πατρίδα. Παντρεμένη από το 1994 με έναν καλαβρέζο μηχανικό και μητέρα δύο υιοθετημένων παιδιών, το 2002 ιδρύει τον πολιτισμικό όμιλο DAWA (στα σουαχίλι: μαγεία, ιατρική, ευζωία) με στόχο τη γνωριμία και τη συνεργασία ανάμεσα στην Ιταλία και στο Κονγκό. Οκτώ χρόνια αργότερα αναλαμβάνει τη θέση του εκπροσώπου Τύπου του Δικτύου 1η Μαρτίου, το οποίο ασχολείται με τα δικαιώματα των μεταναστών. Συνεργάζεται με έντυπα για τους μετανάστες, προωθεί προγράμματα ενσωμάτωσης, το σχέδιο Αφρικανική Διασπορά. Η δραστηριότητά της αναγνωρίζεται από το δημοτικό συμβούλιο της Ροτσέλα Ιόνικα, μιας κωμόπολης 6.500 κατοίκων στη σόλα της ιταλικής μπότας, και ανακηρύσσεται επίτιμος δημότις της.

ΤΟ ΑΛΜΑ. Η πολιτική έχει μπει στη ζωή της από το 2004, όταν εκλέγεται με τους Δημοκράτες της Αριστεράς δημοτική σύμβουλος στη Μόντενα. Το επόμενο σκαλοπάτι είναι η εκλογή της το 2009 ως περιφερειακής συμβούλου με το Δημοκρατικό Κόμμα. Στις εκλογές του περασμένου Φεβρουαρίου οι συμπολίτες της στην περιφέρεια της Εμίλια – Ρομάνια τής χαρίζουν μία έδρα στη Βουλή. Το διαφαινόμενο πολιτικό αδιέξοδο που βγαίνει από τις κάλπες λύνεται για ακόμη μία φορά από τη μαγική μπαγκέτα του ιταλού Προέδρου: αναθέτει τον σχηματισμό κυβέρνησης στον Ενρίκο Λέτα.

Η Κιένζ δεν αρνείται την πρόταση του εντολοδόχου Πρωθυπουργού να αναλάβει το υπουργείο Ενσωμάτωσης. Ξέρει ότι η αποδοχή της πρότασης θα προκαλέσει σχόλια, θα ξυπνήσει ταπεινά ένστικτα. Γνωρίζει ότι ένα μέρος της ιταλικής κοινωνίας είναι μαζί της, αλλά και ότι ένα άλλο δεν βλέπει με καθόλου καλό μάτι την παρουσία της σε έναν υπουργικό θώκο. Δεν έχει καμία αμφιβολία ότι οι φανατικοί αποδέχονται πολύ πιο εύκολα έναν μαύρο ποδοσφαιριστή στην εθνική ομάδα – ειδικά όταν βάζει γκολ, όπως ο Μάριο Μπαλοτέλι – παρά μια μαύρη πολιτικό στην κυβέρνηση. Δεν έκανε λάθος.

Ενας ευρωβουλευτής την κατηγόρησε ότι θέλει να επιβάλει τις παραδόσεις της φυλής της στην Ιταλία, μια δημοτική σύμβουλος αναρωτήθηκε «γιατί δεν βιάζει  κάποιος αυτή τη γυναίκα»… Ο χαρακτηρισμός «ουρακοτάγκος», τον οποίο της επιφύλαξε ο αντιπρόεδρος της Γερουσίας Ρομπέρτο Καλντερόλι, δεν πρέπει να την αιφνιδίασε. Στις επτά ημέρες που ακολούθησαν από τότε, όμως, ο ρατσιστής γερουσιαστής έχει ζητήσει δημόσια και προσωπικά συγγνώμη, της έχει τηλεφωνήσει, της έχει στείλει λουλούδια, της έχει σφίξει το χέρι. Η νίκη είναι δική της.