Τεκμήριο

Τα σχόλια του Peter Jeffreys δεν είναι απλώς διαφωτιστικά. Σε ορισμένα σημεία λειτουργούν ως μια ακόμη φωνή στην αφήγηση. Οπως για παράδειγμα, όταν σημειώνεται η εντύπωση του Νίκου Καζαντζάκη για τον Καβάφη, η οποία καταγράφεται με αφορμή την συνάντησή τους το 1927: «Επρεπε να είχε γεννηθεί», σχολιάζει ο Καζαντζάκης, «στο 15ο αιώνα στη Φλωρεντία, καρδινάλιος, μυστικοσύμβουλος του Πάπα […]. Ο Καβάφης έχει όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά ενός εξαιρετικού ανθρώπου της παρακμής – σοφός, ειρωνικός, ηδονιστής, γόης, γιομάτος μνήμη».

Η αλληλογραφία Forster και Καβάφη αποτελεί ένα σημαντικό τεκμήριο για τον μελετητή, αλλά και ένα ευχάριστο ανάγνωσμα για τον ανειδίκευτο αναγνώστη. Οσα λέγονται, όσα υπονοούνται και όσα μένουν στη σιωπή θα μπορούσαν να δώσουν ένα μυθιστόρημα.