Αναδρομική έκθεση – ορόσημο του Νταλί στη Μαδρίτη

Μέσα από μία μεγάλη αναδρομική έκθεση που έκανε ντεμπούτο της στο κέντρο σύγχρονης τέχνης Μπομπούρ στο Παρίσι, ο ισπανός καλλιτέχνης Σαλβαντόρ Νταλί, ταξιδεύει στη Μαδρίτη επιστρέφοντας συμβολικά στα πάτρια εδάφη.

Περισσότερα από 200 έργα, μερικά από τα οποία δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ ξανά στην Ισπανία, συνθέτουν την εντυπωσιακή έκθεση «Νταλί: όλες οι ποιητικές προτάσεις και όλες οι πλαστικές πιθανότητες», η οποία φιλοξενείται στο Κέντρο Τέχνης Reina Sofia (Βασίλισσα Σοφία) μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για μία έκθεση-ταξίδι στα άδυτα του είναι και του μυαλού του εκκεντρικού καλλιτέχνη, αρκεί κάποιος να έχει οπλιστεί με αρκετή υπομονή. Κι αυτό διότι η ουρά για την αγορά του εισιτηρίου, τις καθημερινές που είναι «χαλαρά» είναι περίπου τρεις ώρες. Δεν αρκεί όμως το μαγικό χαρτάκι. Ο επισκέπτης θα πρέπει να περιμένει ακόμη δύο ώρες, μέχρι να του επιτραπεί η είσοδος στο τρίτο όροφο του μουσείου, όπου και εκτίθενται τα έργα.

Όταν κάποιος περάσει τελικά θα έχει την άνεση να απολαύσει την έκθεση, καθώς αργότερα συνειδητοποιεί πώς σε ολόκληρο τον όροφο, επιτρέπεται να βρίσκονται συγχρόνως μόνον 100 άτομα.

Η συγκεκριμένη έκθεση ακολουθεί διάταξη με αυστηρή χρονολογική σειρά των έργων και εστιάζει κυρίως στην σουρεαλιστική του περίοδο. Το πιο συγκλονιστικό μέρος της είναι οι τελευταίες αίθουσες, οι οποίες είναι αφιερωμένες στο ενδιαφέρον του ισπανού ζωγράφου για την επιστήμη.

«Ο Νταλί δείχνει μεγάλο σεβασμό στην παράδοση. Ταυτόχρονα όμως έχει μια συνεχή επιθυμία για πειραματισμό, καινοτομίες με νέες τεχνικές, όπως η ολογραφία και η στερεοσκοπία. Πάντα προσπαθεί να φτάσει πιο μακριά, αλλά με άξονα τη ζωγραφική. Σε μια στιγμή μάλιστα που η ζωγραφική είχε χάσει έδαφος σε σχέση με τη φωτογραφία και το σινεμά, ο Νταλί χρησιμοποιεί όλα αυτά τα στοιχεία, θυμίζοντάς μας ότι όλα ξεκινούν από τη ζωγραφική» αναφέρει η επιμελήτρια της έκθεσης Μόντσε Αγκουέρ.

Εκτός από τους πίνακες, ο επισκέπτης μπορεί να δει γλυπτά, εξώφυλλα για μεγάλα περιοδικά (VOGUE), σκίτσα, βίντεο και να έχει μία ολοκληρωμένη εικόνα για τη ζωή και το έργο του καλλιτέχνη.

Ειδικά για τη ζωή του, τα συμπεράσματα που μπορεί να βγάλει κάποιος είναι «χωρίς θέμα». Εκτός από την εικαστική διάνοια που αποτυπώνεται έκδηλα σε όλα τα έργα, εάν προσπαθήσεις να μπεις στο μυαλό του έχεις χάσει. Θα βρεθείς χαμένος σε ένα ελεφάντινο πύργο διανοητικού ναρκισσισμού. Θα καταλάβεις το πραγματικό νόημα της τέχνης που δεν μπορείς να καταλάβεις.

Και όχι τα σύγχρονα εκτρώματα που παρουσιάζονται κατά καιρούς με σαλάμια πάνω σε κρεβάτια και ανθρώπους που διαδραματίζουν το ρόλο ινσταλέισον τρέχοντας από αίθουσα σε αίθουσα. Αυτό μπορεί να ήταν και ο αυτοσκοπός του καλλιτέχνη. Ισως πάλι και όχι. Πάντως, οι δομές του εγκεφάλου του ήταν σίγουρα διαφορετικές. Προκλητά ή φυσικά. Δεν έχει καμία σημασία.

«Έχουμε δει τα τελευταία χρόνια, μερικές πραγματικά απίστευτες εκθέσεις που επανεξετάζουν και αποτιμούν εντελώς διαφορετικά την καριέρα του Νταλί. Στην πραγματικότητα, άλλαξαν τον τρόπο που αντικρίζουμε το έργο και τη διαδρομή του. Ειδικά το 2004, που ήταν η επέτειος των 100 χρόνων από τη γέννησή του, άλλαξαν τα πάντα στον τρόπο που τον βλέπαμε. Τώρα, ήρθε η ώρα να πάρουμε υπόψη αυτή την κριτική αποτίμηση και να σχηματίσουμε μια συνολική άποψη για τον Νταλί, όχι μόνο τον ύστερο Νταλί έναντι στον πρώιμο Νταλί, αλλά το συνολικό Νταλί» υπογραμμίζει ο κριτικός τέχνης Τζωρτζ Στολτζ.