Το χρονικό ενός τολμηρού θεατρικού μαραθωνίου

Μεσάνυχτα Παρασκευής. Η ουρά των θεατών στην είσοδο του Κτιρίου Η της Πειραιώς 260 δεν είναι συνηθισμένη. Οχι απλώς γιατί είναι μεγάλη, αλλά γιατί πολλοί εκ των ανθρώπων που περιμένουν κρατούν σάκους σλίπινγκ μπανγκ, θερμός με νερό και τσάντες εκστρατείας.

Οχι δεν είναι εκδρομή, δεν είναι ουρά που στριμώχνεται σε καταπέλτη καραβιού, από αυτά που διακτινίζονται αυτές τις ημέρες στα νησιά, είναι το κοινό που επιχείρησε να παρακολουθήσει την παράσταση «Μερσιέ και Καμιέ» σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα, ένα θεατρικό πείραμα που θα διαρκούσε 24 ολόκληρες ώρες, με τον Αρη Σερβετάλη και τον Κώστα Φιλίππογλου που θα υποδύονταν τους δύο ήρωες του Σάμιουελ Μπέκετ.

Το άρωμα κάμπινγκ που αναδίνεται επιτείνει η δράση συλλογικής κουζίνας με τον τίτλο Ο Αλλος Ανθρωπος που είχε στήσει την τέντα και τα κατσαρολικά της δίπλα στην είσοδο του κτιρίου και εκείνη την ώρα οι εθελοντές της (που στήνουν την κουζίνα τους κάθε μέρα σε γειτονιές της Αθήνας) κόβουν λαχανικά και τα ρίχνουν σε βραστό νερό.

«Εχεις φέρει νερά;» ρωτάει ο νεαρός φοιτητής με το πυκνό μούσι τη φίλη του δίπλα μου. Φορούν σανδάλια και αν αποκόψεις την εικόνα τους με τους υπνόσακους στην πλάτη θυμίζουν ζευγάρι που εκδράμει στο Κουφονήσι ή τη Νίσυρο. Με μια διαφορά: η κοπέλα κρατά τη νουβέλα «Μερσιέ και Καμιέ» του Μπέκετ που σε λίγο θα ζωντανέψει πάνω στη σκηνή.

Η υπόθεση του έργου απλή: Δυο τυπικοί μπεκετικοί ήρωες, παρακμιακοί, αντιφατικοί, πνευματώδεις, σκληροί και τρυφεροί, ξεκινούν ένα ταξίδι που δεν έχει κατάληξη, φλυαρούν, μαλώνουν, γελούν σαν μια αλληγορία της ζωής, σαν ένα τρέιλερ λέξεων όλων των επόμενων ηρώων και έργων του ιρλανδού δραματουργού, αφού στο κείμενο μοιάζουν να εμπεριέχονται οι ήρωες του κατοπινού «Περιμένοντας τον Γκοντό» και άλλων έργων. Μέσα, το θέατρο γεμίζει, σχεδόν καμιά δεκαριά νέοι έχουν ήδη, μετά τις 24.00, αράξει σε στρώματα, σεντόνια και η πρώτη εικόνα της παράστασης αποτελεί την πρώτη σεκάνς ενός θεατρικού μαραθωνίου.

Πάνω σε έναν επικλινή μαυροπίνακα τρεις ημίγυμνοι άνδρες – χορευτές γράφουν με κιμωλία και σβήνουν, ενώ ο άνδρας αφηγητής (που εναλλάσσεται με μια γυναίκα) διαβάζει τα λόγια του Μπέκετ: «Με πόσες λέξεις να ονομάσω τις ακατανόητες λέξεις μου;» και «Η κραυγαλέα σιωπή των μαχαιριών του “όχι στην πληγή του “ναι”». Τα θραύσματα των beat ήχων εναλλάσσονται με αρμονίες πιάνου.

00:45 Οι Αρης Σερβετάλης (Καμιέ) και Κώστας Φιλίππογλου (Μερσιέ) εμφανίζονται πάνω στην σκηνή και αναπόφευκτα, κοιτώντας το ρολόι μου, σκέφτομαι πως τους απέμεναν πια σχεδόν 23 ώρες παιξίματος. «Θα ‘ρθεις;» ρωτάει ο Μερσιέ επαναλαμβανόμενα τον Καμιέ, προσκαλώντας τον στο ταξίδι. «Πού;» ρωτάει ο Καμιέ. «Στο προκαθορισμένο σημείο, την προκαθορισμένη ώρα», παίρνει την απάντηση.

1:30 Σημειώνω τις πρώτες αναχωρήσεις θεατών, πρόσωπα όμως που ξαναβλέπω μετά. Πέραν της αμιγούς δράσης των δύο ηθοποιών, εμβόλιμα κάθε σκηνή ολοκληρώνεται από την είσοδο του Χορού ανδρών και γυναικών (εδώ στην πρώτη είσοδο έντεκα από αυτούς κρατούν λευκές ομπρέλες) και από την είσοδο τριών χορευτών που γράφουν και σβήνουν σε έναν μαυροπίνακα σε μια επαναλαμβανόμενη λούπα κάθε περίπου δύο ώρες. Μια λούπα χορευτική – σωματική που διαρκεί περίπου 35 λεπτά και είναι η μόνη στιγμή που οι Σερβετάλης – Φιλίππογλου δεν βρίσκονται πάνω στη σκηνή και όπως με ενημερώνει η ηθοποιός Κατερίνα Κουτούκου, μέλος του Χορού, ώρες μετά, «είναι τα λίγα λεπτά της αυτοσυντήρησής τους, με ελαφρύ φαγητό και νερό».

3:00 Ο αύλειος χώρος του Φεστιβάλ Αθηνών έχει κάτι από θερινό φεστιβάλ αριστερών οργανώσεων, με νεαρόκοσμο που τρώει σούπα από λαχανικά σε πιάτα μίας χρήσης ή πίνει καφέ και κρύο τσάι από το μπαρ του Φεστιβάλ, που επίσης κρατήθηκε ανοιχτό για μία ολόκληρη ημέρα. «Εχουμε μέχρι στιγμής βγάλει 195 μερίδες. Μας κάλεσε ο Κακλέας επειδή το έργο έχει θέμα την επικοινωνία και εμείς πιστεύουμε πως ερχόμαστε σε επικοινωνία όταν τρώμε όλοι μαζί. Δεν είναι συσσίτιο, ούτε ελεημοσύνη. Είναι επικοινωνία», λέει ο Κώστας Πολυχρονόπουλος, «ψυχή» της ομάδας Ο Αλλος Ανθρωπος, που στήνει τις κατσαρόλες της κάθε μέρα σε κάποια γειτονιά της Αθήνας και για πρώτη φορά το Σάββατο έξω από μια παράσταση. «Θα είμαστε εδώ και εμείς με βάρδιες και θα μαγειρεύουμε 24 ώρες. Τα υλικά προέρχονται από την ανιδιοτελή προσφορά πάνω από 2.000 εθελοντών μας. Δεν έχουμε σχέση ούτε με κράτος ούτε με ΜΚΟ ούτε με Εκκλησία», συμπληρώνει καθώς ανακατεύει τη σούπα στο καζάνι.

4:00 Οι θεατές είναι ξάγρυπνοι μέσα στο θέατρο, εκτός από καμιά δεκαριά έχουν ήδη ξαπλώσει στα σλίπινγκ μπαγκ, ενώ κάποιοι έχουν γείρει στα καθίσματα. Οι δύο ηθοποιοί πάνω στη σκηνή ζουν την δική τους Οδύσσεια, το σκηνικό αλλάζει, οι ανεμοθύελλες ή τα «κακόβουλα όντα» στέκουν εμπόδιο στο ταξίδι τους, η μουσική και ο λόγος του Μπέκετ γεμίζουν όλη την αίθουσα.

6:00 Μέσα είμαστε γύρω στους τριάντα θεατές. Στα σκαλιά, καθώς ανεβαίνω για την έξοδο, βλέπω δυο κοπέλες να κοιμούνται στρωματσάδα. Αραγε στα όνειρά τους ακούνε τα λόγια του Μπέκετ;

Στον διάδρομο των πάνω πάνω καθισμάτων έχει στηθεί το «στρατηγείο» του Κακλέα. Ο ίδιος, φορώντας ακουστικά ως υποβολέας, καθοδηγεί λέξη λέξη και κίνηση κίνηση τους ηθοποιούς και τους 33 εθελοντές του Χορού (από δραματικές σχολές). Πλάι του οι δύο αφηγητές και πίσω του ο Κώστας Φιορέτος στη ζωντανή μουσική από modulator.

Μπες – βγες
Για το πρώτο δίωρο της παράστασης (μέχρι τις 2 τα ξημερώματα) οι θεατές παραμένουν καθηλωμένοι χωρίς να σημειώνεται καμία κινητικότητα. Οι κανόνες του παιχνιδιού ήθελαν, όποιος επιθυμούσε, να βγαίνει και να μπαίνει με το ίδιο εισιτήριο (25 ευρώ) αλλά με την καθοδήγηση των ταξιθετών (που επίσης δούλευαν με πεντάωρες βάρδιες) όχι περνώντας μπροστά από την πρώτη σειρά των καθισμάτων αλλά ανεβαίνοντας τα σκαλιά από την πάνω σειρά, εφοδιαζόμενοι πια με μια πράσινη κάρτα.