Θέατρο, στρωματσάδα και Σάμιουελ Μπέκετ στην Πειραιώς

παράσταση θα ξεκινήσει αύριο στις 12 τα μεσάνυχτα και αισίως θα ολοκληρωθεί το Σάββατο στις 12 τα μεσάνυχτα. Οι θεατές θα έχουν την ελευθερία να μπαίνουν και να βγαίνουν στη σκηνή ενώ οι συντελεστές ενθαρρύνουν την ιδέα όποιος θέλει να παίρνει και έναν… υπνάκο. Επίσης, θα προσφέρεται σούπα ενώ θα υπάρχουν και στρωματσάδες, σε ένα παράδοξο σκηνικό όπου μόνον οι δώδεκα ηθοποιοί θα κληθούν να πειθαρχήσουν στο 24ωρο έργο, τρώγοντας, για να πάρουν δυνάμεις, αποκλειστικά ξηρούς καρπούς. Απόλυτη ελευθερία θα υπάρχει και για τη σωματική ανάγκη του κοινού που θα μπορεί απρόσκοπτα να βγαίνει από την αίθουσα όταν χρειαστεί.

Και η προαναφερθείσα θεατρική συνθήκη θα ξετυλιχθεί στον χώρο Η’ της Πειραιώς 260, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα, πάνω στο σπανίως θεατροποιημένο μυθιστόρημα του Σάμιουελ Μπέκετ «Μερσιέ και Καμιέ».

Πού σταματάει όμως το θέατρο και πού αρχίζει η ζωή; Και γιατί δεν επέλεξε ο σκηνοθέτης να χτίσει ένα σύνηθες δίωρο θεατρικό σύμπαν πάνω στο μπεκετικό κείμενο, με αρχή, μέση και τέλος, αλλά προχώρησε σε αυτό το δύσκολο συλλογικό εγχείρημα; Τα ερωτήματα πέφτουν βροχή και έχουν τεθεί ξανά για πρόσφατες ή και παλαιότερες μαραθώνιες παραστάσεις από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 που άρχισε να «σπάει» η κλασική θεατρική σύμβαση και πολλοί σκηνοθέτες επέλεξαν πολύωρες ή και ολοήμερες «συνθήκες» που σήμερα πια έχουν πάρει τη θέση τους στον ευρωπαϊκό και στον ελληνικό θεατρικό χάρτη (μόλις πρόσφατα, εξάλλου, είδαμε την «Ιλιάδα» του Στάθη Λιβαθινού, πάλι στο Φεστιβάλ Αθηνών, που διήρκεσε πέντε ώρες).

«Η απόπειρα της 24ωρης παράστασης δεν εντάσσεται σε μια θεατρική σύμβαση, είναι μια αγρύπνια σε έναν άχρονο χρόνο, όπου σταματάει το μυαλό κι έχουμε είσοδο σε μια νέα θεατρική διάσταση. Καλούμε τον κόσμο να αγρυπνήσει μαζί μας αναζητώντας την έκσταση, εκεί που ο ηθοποιός σταματάει να δουλεύει ως ηθοποιός με τις τεχνικές του και αρχίζει το βίωμα», απαντάει ο Γιάννης Κακλέας στα «ΝΕΑ», αποσαφηνίζοντας τη σκέψη του για το μαραθώνιο εγχείρημα. Ο σκηνοθέτης εξηγεί τους λόγους που επέλεξε, έπειτα από χρόνια, ξανά το μπεκετικό σύμπαν για να καταδυθεί με την ομάδα του (σημειώστε εδώ πως μιλάμε για μια συλλογική εργασία με την ομάδα που μόλις συγκροτήθηκε και λέγεται Οχι Εγώ): «Σήμερα που η επισφάλεια και η βαρβαρότητα έχουν περάσει από την αυλή μας μέσα στο σπίτι μας ή στην πόρτα μας, θέλαμε ως ομάδα να κάνουμε ένα γενναίο κοίταγμα προς τα μέσα μας, χωρίς παραμύθι, κοιτώντας την αλήθεια κατάματα μέσα από την μπεκετική περιπέτεια».

Αναζητούν απαντήσεις. Και στο «Μερσιέ και Καμιέ», δύο ήρωες (θα τους υποδυθούν οι Αρης Σερβετάλης και Κώστας Φιλίππογλου) περιπλανιούνται αενάως αναζητώντας απαντήσεις αλλά και κάποιον στόχο (σαν τους Βλαδίμηρο και Εστραγκόν του «Περιμένοντας τον Γκοντό», αλλά χωρίς εδώ να περιμένουν κάποιον), φτιάχνοντας ένα προνομιακό δραματουργικά πεδίο για πιο εσωτερικές απαντήσεις. «Είναι μυθιστόρημα και άρα ένας άλλος τρόπος αφήγησης, που σου δίνει την ελευθερία να κινηθείς σε όποιον χώρο θέλεις. Μάλιστα πρόκειται για ένα πρώιμο έργο του Μπέκετ, ίσως και για τη “μήτρα” των μεταγενέστερων έργων του, αφού σου δίνει την εντύπωση πως όλοι οι μετέπειτά ήρωές του περιέχονται εδώ. Σαν να έγραψε ένα έργο όπου ξεδίπλωσε τη φιλοσοφική του σκέψη που στη συνέχεια την ανέπτυξε σε διαφορετικά κείμενα. Εχει τη δική του αυτονομία, μια αέναη περιπέτεια δύο χαρακτήρων, στο μπεκετικό σύμπαν», εξηγεί ο Κακλέας, που έχει εργαστεί πάλι πάνω στον Μπέκετ και διευκρινίζει κάτι από τον πυρήνα της κατάθεσης και της συμβολής του μεγάλου ιρλανδού δραματουργού:

«Ο Μπέκετ υπήρξε ένας πρωτοπόρος της θεατρικής φόρμας, ο ίδιος τόλμησε, για παράδειγμα, να κάνει πρωταγωνιστή ένα στόμα, έγραψε μονόπρακτα μόνον με κίνηση, ο Μπέκετ είναι αμείλικτος. Επίσης έχει αδυσώπητο χιούμορ, που το ξεχνάμε συχνά λόγω των μεγάλων νοημάτων που μεταφέρει το έργο του. Είναι παιγνιώδης επίσης, παίζει σαρκαστικά, επικίνδυνα, χτυπάει στη ρίζα της ανθρώπινης ύπαρξης», σημειώνει ο σκηνοθέτης που, απαντώντας στην ολίγον προβοκατόρικη ερώτηση «πώς είναι να σκηνοθετείς Μπέκετ μετά τους “Δαίμονες”» (τη σεζόν που πέρασε ο ίδιος σκηνοθέτησε στο Παλλάς το εν λόγω μιούζικαλ), συμπληρώνει: «Αγαπώ γενικά το θέατρο, είτε ως φάρσα είτε ως δράμα, το θέατρο είναι ένα». Και πάνω από όλα ένα παιχνίδι κατάδυσης, θα συμπληρώναμε, που ενίοτε κρατά μία ολόκληρη ημέρα.