Αναγνωριστικές κινήσεις στη σκακιέρα του Ειρηνικού

Είναι μια συνάντηση κορυφής που επρόκειτο να αρχίσει χθες το απόγευμα (τις πρώτες πρωινές ώρες για την Ελλάδα) ανάμεσα σε κάκτους και γήπεδα γκολφ, λίμνες και καταρράκτες, φοίνικες και γήπεδα του γκολφ. Το σκηνικό στο κτήμα Σανλάιτ θυμίζει περισσότερο διακοπές. Αλλά είναι ιδανικό για το πρώτο ραντεβού του Μπαράκ Ομπάμα και του Σι Τζινπίνγκ μετά την ανανέωση της θητείας του αμερικανού Προέδρου στον Λευκό Οίκο και την ανάληψη της εξουσίας από την κινέζο Πρόεδρο στη χώρα του. Στο ζεστό κλίμα της Καλιφόρνιας πρέπει να λειώσουν οι πάγοι ανάμεσα στις δύο χώρες. Ως προς αυτό θα μπορούσαν να παίξουν τον δικό τους ρόλο το χαλαρό περιβάλλον και ο ανεπίσημος χαρακτήρας της συνάντησης κορυφής. Το ζητούμενο για τους δύο ηγέτες σε αυτήν τη φάση είναι να χτίσουν μια προσωπική σχέση πιο «ανοικτή» και πιο «άμεση» από αυτήν των προκατόχων τους. Ο πρώην πρόεδρος της Κίνας Χου Τζιντάο άρχισε τη θητεία του με τον Τζορτζ Μπους στον Λευκό Οίκο και την τελείωσε με τον Μπαράκ Ομπάμα. Οι σχέσεις του ήταν επιφυλακτικές με τον πρώτο και τυπικές με τον δεύτερο. Ο σημερινός Πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκίνησε με τον Τζιντάο και θα αποχαιρετήσει τον Λευκό Οίκο Οίκο με τον Σι στην κορυφή της πυραμίδας του κινεζικού καθεστώτος. Οι δύο τους έχουν τέσσερα χρόνια να σφυρηλατήσουν μια σχέση που θα βάλει σε μια άλλη τροχιά τις σχέσεις των δύο χωρών, προσφέροντας ένα αίσθημα ασφάλειας στον υπόλοιπο κόσμο.

Οι αναλυτές διακριβώνουν μια διάθεση συνεργασίας. Δεν ξεχνούν, ωστόσο, αυτά που χωρίζουν τις δύο πλευρές. Ο Σι, κατά τα φαινόμενα, είναι ο πιο εξωστρεφής και δυτικότροπος ηγέτης στην ιστορία της κομμουνιστικής Κίνας, όπως αποδεικνύεται και από τη συνεχή παρουσία της πρώτης κυρίας Πενγκ Λίγιουαν στο πλευρό του. Στα εθνικά, όμως, είναι σκληρός. Από την άλλη πλευρά, ο Μπαράκ Ομπάμα είναι ο πρώτος ένοικος του Λευκού Οίκου που χαρακτηρίζεται «Πρόεδρος Ασίας – Ειρηνικού». Η γεωπολιτική του στρατηγική εστιάζεται σε μια περιοχή όπου η Κίνα εμφανίζει τάσεις κυριαρχίας. Το Πεκίνο έχει αρχίσει να διεκδικεί ανοικτά τον ζωτικό χώρο που δεν προτίθεται να παραχωρήσει ούτε κατά διάνοια η Ουάσιγκτον. Αν η μία μάχη δοθεί στο γήπεδο της παγκόσμιας οικονομίας, η άλλη θα δοθεί στα νερά του μεγαλύτερου ωκεανού του πλανήτη. Την κατάσταση κάνει ακόμη πιο περίπλοκη το γεγονός ότι στο παιχνίδι του Ειρηνικού παίζουν σχεδόν πολλές δυνάμεις της περιοχής – από το Βιετνάμ και τις Φιλιππίνες ώς την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. Απέναντι στον κινεζικό επεκτατισμό και οι τέσσερις προτιμούν το αμερικανικό στάτους κβο.

ΔΕΙΓΜΑ ΓΡΑΦΗΣ. Από τη συνάντηση κορυφής δεν πρόκειται να βγει ούτε μαύρος ούτε άσπρος καπνός. Το ραντεβού είναι περισσότερο αναγνωριστικής φύσης, πρόκειται περισσότερο για την ανίχνευση ενός κοινού εδάφους. «Αυτό που περιμένουμε να δούμε είναι εάν θα υπάρξει ένα κοινό στρατηγικό όραμα του κόσμου της επόμενης δεκαετίας» εξηγούσε στη «Λιμπερασιόν» ο Ντέιβιντ Λάμπτον, επικεφαλής των κινεζικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς. Μια πρώτη γέφυρα που θα μπορούσε να πέσει ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι η κοινή συμμετοχή στις υποδομές ασφαλείας της Νοτιοανατολικής Ασίας. «Οι Κινέζοι – επισημαίνει ο αμερικανός καθηγητής – πρότειναν οι διαπραγματεύσεις των έξι για την Βόρεια Κορέα να σχηματίσουν τον πυρήνα ενός τέτοιου οργανισμού. Αναγνωρίζουν έτσι τον ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή. Ενας άλλος στόχος θα ήταν να περιληφθεί η Κίνα στις διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για τη συμφωνία μιας ζώνης ελεύθερου εμπορίου στον Ειρηνικό».

Η εκτίμηση των αναλυτών είναι ότι ακόμη και αν δεν υπάρξει κάποια συγκεκριμένη συμφωνία – πράγμα που είναι το πιο πιθανό – τα κοινά ανακοινωθέντα και οι δηλώσεις θα δώσουν μια πρώτη γεύση του κλίματος ανάμεσα στις δύο πλευρές και μια εικόνα του δρόμου πάνω στον οποίο θα κινηθούν οι διμερείς σχέσεις. Η διμερής συνάντηση κορυφής περιελάμβανε δείπνο εργασίας χθες το βράδυ τοπική ώρα και νέες συνομιλίες σήμερα το πρωί. Ολο αυτό το διάστημα η Πενγκ Λίγιουαν θα είναι μόνη αφού η Μισέλ Ομπάμα προτίμησε να μείνει στην Ουάσιγκτον για να είναι κοντά στα παιδιά της την τελευταία εβδομάδα του σχολείου τους. Αλλά ο Μπαράκ Ομπάμα και ο Σι Τζινπίνγκ θα μπορούσαν να βρουν μια καλή συντροφιά ο ένας στο πρόσωπο του άλλου.

Η ατζέντα
Οι κινεζικές κυβερνοεπιθέσεις στις ΗΠΑ, οι εμπορικές διενέξεις, τα πυρηνικά προγράμματα του Ιράν και της Βόρειας Κορέας, η κρίση στη Συρία και οι εδαφικές διαφορές της Κίνας με τους γείτονές της στον Ειρηνικό είναι μερικά από τα θέματα που θα πέσουν στο τραπέζι