Ολη η Μεσόγειος σε ένα μουσείο

Πυρήνας του Μουσείου Ευρωπαϊκού και Μεσογειακού Πολιτισμού (MuCEM) είναι το κτίριο J4. Ενα ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο κουτί, έργο του γάλλου αρχιτέκτονα Ρούντι Ριτσιότι, το οποίο μία εναέρια γέφυρα ενώνει με το οχυρό του Αγίου Ιωάννη, στην είσοδο του παλαιού λιμένα της Μασσαλίας. Η πρόσοψή του είναι φτιαγμένη από γυαλί και μαύρο μπετόν και το διάτρητο σχέδιό του θυμίζει τα παιχνιδίσματα του νερού.

Μαζί με το διατηρητέο και αποκαταστημένο μεσαιωνικό Οχυρό του Αγίου Ιωάννη και το κτίριο του Κέντρου Ερευνας και Συντήρησης Μνημείων συνθέτουν το MuCEM, γύρω από το οποίο οργανώθηκε τα τελευταία 15 χρόνια το πρόγραμμα αστικής ανάπλασης της Μασσαλίας, Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης για το 2013. «Δεν είναι απλώς ένα εθνολογικό μουσείο. Είναι ένα μουσείο πολιτισμού που προσεγγίζει την Ιστορία, τους ανθρώπους, την τέχνη των λαών της Μεσογείου», διευκρινίζει ο πρόεδρος του MuCEM Μπρούνο Σουτσαρέλι.

Το J4 έχει την πρόσοψή του στραμμένη στη θάλασσα. Το εσωτερικό του φιλοξενεί στο ισόγειο των 1.600 τ.μ. μια ημιμόνιμη έκθεση. Η «Πινακοθήκη της Μεσογείου» θα εκτίθεται για τρία χρόνια. Η μοναδικότητα των εκθεμάτων σηματοδοτείται από την προέλευσή τους. Ο ξύλινος υδρόμυλος που προέρχεται από την Οαση Φαγιούμ, περιοχή της Αιγύπτου, αναφέρεται στο θεμελιώδες πρόβλημα της διαχείρισης του νερού που προκαλούσε τις διαμάχες μεταξύ Σουμερίων και Αιγυπτίων, και είναι επίκαιρο μέχρι σήμερα. Τα εργαλεία και οι μηχανές της αγροτικής οικονομίας προστέθηκαν στη συλλογή του MuCEM από το Ανθρωπολογικό Μουσείο Κε ντε Μπρανλί του Παρισιού. Ενώ το ξύλινο κάρο έφθασε από τη Σικελία και η επίπεδη σχεδία με το ιστίο της από τη Βαλένθια.

Την «Πινακοθήκη της Μεσογείου» εμπλουτίζουν τα σαράντα έργα τέχνης και εκθέματα που προέρχονται από ελληνικά μουσεία. Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο Ακρόπολης, το Βυζαντινό και το Χριστιανικό Μουσείο, το Επιγραφικό, το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου και οι 25η, 3η και 15η Εφορείες Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων παραχωρούν με έγκριση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου έργα των συλλογών τους, μερικά εκ των οποίων θα παραμείνουν σε όλη τη διάρκεια της τριετούς έκθεσης και άλλα έως το τέλος της χρονιάς.

Πρόκειται για τέσσερα όστρακα οστρακισμού του 5ου αι. π.Χ., δύο χάλκινες δικαστικές ψήφους του 4ου αι. π.Χ. και ένα εκμαγείο τμήματος κληρωτηρίου, όλα από το Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς. Εκτός από αντικείμενα που «μιλούν» για τη θεά Αθηνά, τον Περικλή και τη δημοκρατία της θάλασσας, περιλαμβάνεται επίσης το βίντεο «Αθήνα του Περικλή: Μια δημοκρατία της θάλασσας (5ος αι. π.Χ.)», για τη σύγχρονη πόλη και τη ζωή των νέων την εποχή της κρίσης.

Χώρος υπάρχει και για άλλες περιοδικές εκθέσεις οι οποίες θα ανοίγουν διάλογο με τις πολιτισμικά διαφορετικές κοινωνίες των χωρών που βρέχονται από τη θάλασσα της μεσογειακής λεκάνης. Η αρχή γίνεται με τις εκθέσεις «Το μαύρο και το μπλε» και «Στο παζάρι των φύλων, Θηλυκό – Αρσενικό στη Μεσόγειο» που αφηγούνται στο πέρασμα των χρόνων την πολυπλοκότητα του μεσογειακού κόσμου. Από τη νεολιθική εποχή και τις απαρχές της γεωργίας έως τα καυτά ζητήματα των κοινωνιών που σήμερα βρίσκονται σε αντιπαράθεση: τα ανθρώπινα δικαιώματα, η θέση της γυναίκας. Γλυπτά, έργα ζωγραφικής, εγκαταστάσεις, φωτογραφίες, ταινίες και βίντεο υπογραμμίζουν τη διαδρομή στον χρόνο και τονίζουν ότι το MuCEM πρόκειται με σύγχρονο βλέμμα να αναλύσει το παρελθόν.