Το θέατρο, η ειρήνη και το ταξίδι στη Βαρσοβία

Γνωρίζετε πόσο πολύ στενοχωρήθηκα που δεν μπόρεσα να παραστώ στην πρεμιέρα του θεατρικού σας έργου «Η πρόβα της εξέγερσης των πληβείων». Περισσότερο, όμως, θέλω να σας ενημερώσω για το πόσο δυνατή και βαθιά εμπειρία υπήρξε για μας η κυριακάτικη παράσταση. Η σύζυγός μου και εγώ δεν καθόμασταν μαζί, τόσο το καλύτερο όμως, γιατί έτσι μπορούσαμε να συγκρίνουμε καλύτερα τα συναισθήματά μας και την ψυχική μας κατάσταση […] όταν περισσότερες από μία φορά μόλις που καταφέραμε να συγκρατήσουμε τα δάκρυά μας. Το έργο σας είναι ένα λαμπρό δείγμα της μεταπολεμικής γερμανικής ποίησης. Και καμιά αρνητική κριτική του όποιου δοκησίσοφου κριτικού δεν μπορεί να το μειώσει. Εγώ δεν καταλαβαίνω πολλά από το θέατρο, αλλά μπορώ να υποθέσω πως κάποια πράγματα θα μπορούσαν να παρουσιαστούν στη σκηνή με τρόπο περισσότερο ξεκάθαρο και πειστικό.     

Δεν μπόρεσα να καταλάβω από τις αναφορές των εφημερίδων εάν χαιρετίσατε την έκκληση για ειρήνη που ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ απηύθυνε σε όλους τους αρχηγούς κρατών. Οπως και να έχουν τα πράγματα, αυτό το παπικό μήνυμα διαβάστηκε χτες Κυριακή 2 Οκτωβρίου σε όλες τις καθολικές εκκλησίες. Καθολικοί γονείς, οι οποίοι ευαισθητοποιήθηκαν από τις ερωτήσεις των παιδιών τους αναφορικά με τη σημασία αυτής της έκκλησης, μου τηλεφώνησαν για να με ενημερώσουν. Πιστεύω σοβαρά πως έχει συμβεί κάτι αποφασιστικό. Σαφώς και γνωρίζετε την ψυχική ένταση με την οποία η νεολαία – η οποία είναι έτοιμη ανά πάσα στιγμή να διαμαρτυρηθεί με τρόπο αυθόρμητο και άναρχο όχι μόνο στο Βερολίνο και στη Δυτική Γερμανία αλλά σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο – ζει τη στιγμή. Σας παρακαλώ να σκεφθείτε εάν ο καιρός είναι, σύμφωνα με εσάς, ώριμος για να υποστηρίξετε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο την έκκληση του Πάπα, πόσω μάλλον τώρα που μπορεί να προβλεφθεί ότι η κατανόηση που θα έδειχναν οι ΗΠΑ σε μια αντίστοιχη επιλογή θα ήταν ευρεία. Οντας ο δήμαρχος του Δυτικού Βερολίνου, ο λόγος σας θα ξεπερνούσε την όποια τυπικότητα και θα άγγιζε τη συζήτηση για τον πόλεμο του Βιετνάμ μέσω μιας πράξης που στη σημερινή Γερμανία μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο από εσάς και το κόμμα σας.

Φιλικούς χαιρετισμούς,

Αγαπητέ Βίλι,

[…] έπειτα από την τελευταία μας κουβέντα και μετά τη σύσκεψη της Στουτγάρδης, σκέφτηκα και πάλι το πλαίσιο της επικείμενης επίσκεψής σου στη Βαρσοβία. Και καθώς θεωρώ ότι θα ήταν ένα ασυγχώρητο λάθος εάν η υπογραφή της Συνθήκης (Ειρήνης) πραγματοποιούνταν με τον σύνηθες τυπικό τρόπο και στο πλαίσιο όσων ορίζει το πρωτόκολλο, θα ήθελα ακόμη μία φορά να εξηγήσω την πρότασή μου. Παρότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας δεν έχουν ακόμη αναπτύξει διπλωματικές σχέσεις, ο ομοσπονδιακός καγκελάριος θα πάει στην Πολωνία. Στο βάθος, άρα, η κατάσταση είναι διαφορετική από εκείνη κατά το ταξίδι σου στη Μόσχα. Και η Συνθήκη μεταξύ της Γερμανίας και της Πολωνίας αφορά άμεσα και τους δύο λαούς, πολύ περισσότερο από ό,τι μια συμφωνία με τη Μόσχα. Γι’ αυτό προτείνω να ακολουθήσουν τον καγκελάριο στο ταξίδι του στην Πολωνία διακεκριμένοι επιστήμονες, συγγραφείς και εκπρόσωποι των Εκκλησιών που υποστηρίζουν την Οστπολιτίκ. Εάν ο Ζίγκφριντ Λεντς, η Μάριον Ντένχοφ και εγώ ήμασταν εκεί μαζί σας, τότε θα ήταν παρόντες και πολλοί πρώην πρόσφυγες μεταξύ των οποίων και μερικοί από εκείνους που αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την άγνοια της επιτροπής προσφύγων. […] Εν τέλει, στη Βαρσοβία θα γραφτεί ένα μικρό κομμάτι της Ιστορίας μόνο εάν ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο της Ιστορίας. Είμαι πεπεισμένος πως εάν επιθυμούσες να πας στη Βαρσοβία με μια συνοδεία σαν κι αυτήν, η πολωνική πλευρά θα έδειχνε κατανόηση.  

Φιλικούς χαιρετισμούς,

Τη Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου θα υπογραφεί στη Βαρσοβία η Συνθήκη μεταξύ της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας ώστε να τεθούν οι βάσεις για την πλήρη εξομάλυνση των διμερών σχέσεών τους. Με αυτό το γεγονός είναι άρρηκτα συνδεδεμένη η ελπίδα να αρχίσει ένα νέο κεφάλαιο στην έως τώρα τραγική Ιστορία των σχέσεων μεταξύ των δύο λαών, ένα κεφάλαιο χαρακτηριστικό του οποίου θα πρέπει να είναι οι κοινές προσπάθειες για ειρηνική συνύπαρξη. Και θα χαιρόμουν πολύ εάν στην επίσημη τελετή ήταν παρούσες προσωπικότητες που εκφράζουν την επιθυμία μεγάλου μέρους του λαού της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας να επιτευχθεί μια συμφωνία και η επαναπροσέγγιση με τον πολωνικό λαό. Υπό αυτήν την έννοια επιτρέψτε μου, αξιότιμε κύριε Γκρας, να σας προσκαλέσω να με ακολουθήσετε στη Βαρσοβία.

Δικός σας, Βίλι Μπραντ