Διπλωμάτης πασών των Ρωσιών

Βρίσκεται τέσσερα χρόνια στο τιμόνι της Ρωσικής Εκκλησίας και ακολουθεί πιστά τα χνάρια του πρώην Πατριάρχη Μόσχας Αλέξιου. Ο νυν Πατριάρχης, που σήμερα επισκέπτεται την Εκκλησία της Ελλάδος, θεωρείται άριστος χειριστής της εκκλησιαστικής διπλωματίας. Ισορροπιστής και σκληρός, έχει στόχο να φέρει το Πατριαρχείο στο επίκεντρο της Ορθοδοξίας

Ο Κύριλλος δεν χαρακτηρίζεται τυχαία ως ο πιο καλός ο… μαθητής του Αλέξιου. Την περίοδο που ο Αλέξιος ήταν επικεφαλής της Ρωσικής Εκκλησίας, ο Κύριλλος, ως μητροπολίτης Σμολένσκ τότε, αποτελούσε το alter ego του. Ηταν πρόεδρος του Γραφείου Εξωτερικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας και ενεργούσε εν είδει υπουργού Εξωτερικών: χειριζόταν με δυναμικό τρόπο τις κρίσεις του Πατριαρχείου με άλλες Εκκλησίες με στόχο πάντα να αυξάνει την επιρροή και την κυριαρχία της Ρωσικής Εκκλησίας στην ευρύτερη περιοχή. Αρκετοί υποστηρίζουν πως αν ο Αλέξιος ήταν εν ζωή θα τον επέλεγε ως διάδοχό του.

ΜΙΚΡΟΣ ΚΑΛΟΓΕΡΕΨΟΥ. Ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος, κατά κόσμον Βλαδίμηρος Μιχάηλοβιτς Γκουντιάεφ, γεννήθηκε το 1946 στην Αγία Πετρούπολη (τότε Λένινγκραντ). Η οικογένειά του έχει παράδοση στον χώρο της θρησκείας. Ο πατέρας του ήταν ιερέας όπως και ο μεγάλος του αδερφός που είναι καθηγητής στην Θεολογική Ακαδημία της Αγίας Πετρούπολης. Το μικρόβιο της ιεροσύνης όμως ξεκινάει από τον παππού του. Ο ιερέας Βασίλειος Γκουντιάεφ είχε διωχθεί για την εκκλησιαστική του δραστηριότητα στις αρχές του 20ού αιώνα και είχε φυλακιστεί στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Σολοφκί του σοβιετικού καθεστώτος, στη Βόρεια Ρωσία.

Μεγαλωμένος σ’ αυτό το περιβάλλον ο Κύριλλος αποφοίτησε από τη Θεολογική Ακαδημία του Λένινγκραντ το 1970. Εναν χρόνο μετά έγινε αρχιμανδρίτης. Το 1989 επελέγη για τη θέση του υπευθύνου του Γραφείου Εξωτερικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας. Και το 1991 έγινε μητροπολίτης Σμολένσκ και Καλινινγκράντ.

Η εικοσαετής θητεία του στο «υπουργείο εξωτερικών» του Πατριαρχείου είχε ως αποτέλεσμα να εξελιχθεί σε εξαιρετικό γνώστη των διπλωματικών θεμάτων αλλά και των σχέσεων της Ρωσικής Εκκλησίας με τις άλλες Εκκλησίες. Πολύτιμη εμπειρία που χρησιμοποιεί τώρα ο Κύριλλος.

Η πολιτική που ακολουθεί στο τιμόνι της Ρωσικής Εκκλησίας δεν διαφέρει απ’ αυτήν του Αλέξιου. Μολονότι έως τώρα ο κ. Κύριλλος δεν έχει εμπλακεί σε σοβαρή κρίση στις σχέσεις του με το Οικουμενικό Πατριαρχείο ή με άλλες Εκκλησίες εκτιμάται ότι ακολουθεί την σκληρή γραμμή που ακολουθούσε και ο προκάτοχός του. Μπορεί να εμφανίζεται πιο διαλλακτικός αλλά δεν είναι λιγότερο «σκληρός».

Πηγές που γνωρίζουν καλά την πολιτική και εκκλησιαστική διπλωματία της Ρωσίας αναφέρουν ότι ο Πατριάρχης Μόσχας ενεργεί και ως βραχίονας της εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας. Στη Ρωσία, λένε, ειδικά τα τελευταία χρόνια, Εκκλησία και πολιτική συμπλέουν. Στόχος της πολιτικής ηγεσίας είναι να αυξήσει την επιρροή της και να ελέγξει τις γύρω χώρες όχι μόνο ενεργειακά αλλά και θρησκευτικά. Η Ρωσική Εκκλησία επιθυμεί να ισχυροποιήσει την παρουσία της στην Ορθοδοξία.

Ενδεικτικό της προσπάθειάς του Κύριλλου και του Πατριαρχείου Μόσχας να επεκτείνουν την επιρροή της Ρωσικής Εκκλησίας είναι οι γέφυρες επικοινωνίας που χτίζουν στο Αγιον Ορος. Μία περιοχή που ανήκει στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Τον Δεκέμβριο του 2011 ο Πατριάρχης Μόσχας απηύθυνε έκκληση, με επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια να απελευθερωθεί ο ηγούμενος Εφραίμ της Μονής Βατοπεδίου. Λίγο νωρίτερα ο Εφραίμ είχε πραγματοποιήσει περιοδεία με την Αγία Ζώνη στη Ρωσία. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αντέδρασε στην παρέμβαση της Ρωσικής Εκκλησίας στέλνοντας μήνυμα στους Ρώσους να μείνουν μακριά από το Ορος.

Το Πατριαρχείο Μόσχας όμως επιμένει να έχει παρουσία στη Χερσόνησο του Αθω. Ο Κύριλλος θα μεταβεί την άλλη εβδομάδα το Αγιον Ορος στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Ελλάδα. Ο σημερινός υπεύθυνος του Γραφείου Εξωτερικών Σχέσεων του Πατριαρχείου, μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίων το έχει χαρακτηρίσει «Κέντρο του μοναχισμού της Ορθόδοξης Εκκλησίας». Σημειώνεται ότι ο αριθμός ρώσων μοναχών στη Μονή Αγ. Παντελεήμονα έχει μειωθεί και το Πατριαρχείο Μόσχας θέλει να κάνει αισθητή και πάλι εκεί την παρουσία του.

Σημαντικό ρόλο είχε παίξει ο Κύριλλος – ως υπεύθυνος εξωτερικών σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας – και στην κόντρα του πρώην Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου με το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 2004 για το θέμα των μητροπόλεων των λεγόμενων Νέων Χωρών. Οταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο επέβαλε το επιτίμιο της ακοινωνησίας στον Χριστόδουλο, το Πατριαρχείο Μόσχας έσπευσε να υπερασπιστεί τον Αρχιεπίσκοπο και να εμφανιστεί ως το αντίπαλον δέος του Φαναρίου. Τόσο ο Πατριάρχης Μόσχας όσο και ο Κύριλλος τότε είχαν στείλει επιστολές συμπαράστασης και στήριξης στον Χριστόδουλο. Ο Κύριλλος είχε στείλει επιστολή και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο επιχειρώντας να εξηγήσει τη στάση που κράτησε το Πατριαρχείο Μόσχας.

Ο Πατριάρχης Μόσχας φροντίζει να κρατάει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τους ορθοδόξους της Ελλάδας. Συνεργάζεται με την Εκκλησία της Ελλάδος στον τομέα του θρησκευτικού τουρισμού. Πέρυσι, το Πατριαρχείο Μόσχας ενίσχυσε, έπειτα από εράνους στη Ρωσία, με περίπου 500.000 ευρώ τα συσσίτια που διοργανώνει η Εκκλησία στην Ελλάδα. Αύριο θα δωρίσει τεμάχιο των λειψάνων του Αγίου Σεραφείμ Σάρωφ στην Παναγία Σουμελά Αχαρνών.

 Στενοί είναι οι δεσμοί του Πατριάρχη και με την Εκκλησία της Κύπρου. Συχνά ο ρώσος Πατριάρχης εκφράζει τη στήριξή του στην Κύπρο όχι μόνο σε θρησκευτικά θέματα.

ΚΟΝΤΡΑ ΜΕ ΤΟ ΦΑΝΑΡΙ. Ο Κύριλλος είχε αφήσει το στίγμα του και στη σύγκρουση Πατριαρχείου Μόσχας – Οικουμενικού Πατριαρχείου το 1996. Αιτία τότε ήταν η απόσχιση της Εκκλησίας της Εσθονίας από το Πατριαρχείο Μόσχας και η αναγνώρισή της από το Φανάρι. Η απόφαση αυτή εξόργισε τη Μόσχα.Ο Κύριλλος τότε ήταν από τους βασικούς συνομιλητές με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Σκληρή στάση είχε κρατήσει ο Κύριλλος μετά τη σύλληψη των μελών του συγκροτήματος Pussy Riots. Είχαν τραγουδήσει  πέρυσι στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος στο κέντρο της Μόσχας. Ο Πατριάρχης Μόσχας είχε πει ότι εκτελούν έργο του Σατανά. Είχε χαρακτηρίσει το τραγούδι βλασφημία, προσθέτοντας ότι αυτού του είδους η ιεροσυλία στην οποία υπέπεσαν δεν πρέπει να δικαιολογηθεί ούτε να μείνει ατιμώρητη.

Η «διπλωματική» του καριέρα, προτού γίνει Πατριάρχης περιλαμβάνει συνάντηση με τον Φιντέλ Κάστρο το 2008, και ειρηνευτικές πρωτοβουλίες στη Γιουγκοσλαβία κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Πλούσιο είναι το έργο που υλοποίησε ο Κύριλλος στον ποιμαντικό και κοινωνικό τομέα στην επαρχία Σμολένσκ. Από το 1984 έως το 2008 ανεγέρθηκαν 143 ναοί και αναστηλώθηκαν 65. Τέθηκαν σε λειτουργία 4 ορθόδοξοί παιδικοί σταθμοί. Φρόντισε και για την κατάρτιση των κληρικών: το 1988 ιδρύθηκε στο Σμολένσκ σχολείο για την κατάρτιση του ιερού κλήρου.

Είπε
Η θέση και της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Ρωσίας παραμένει αμετάβλητη. Δεν αναγνω-ρίζουμε τις συνοριακές γραμμές που υπάρχουν στην Κύπρο. Η Κύπρος είναι ενιαίο κράτος

Είπαν γι’ αυτόν
Εχετε περάσει από δόξα και ατιμία, από διωγμό και ειρήνη, από μαρτύριο και ανάσταση, και έχετε αποκτήσει μεγάλη πείρα στην ποιμαντική διακονία. Δεν νοείται Εκκλησία χωρίς μαρτύριο και σταυρό
Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος